زبان و ادبیات فارسی

پایان نامه کارشناسی ارشد ادبیات فارسی: بررسی مناجات در مثنوی های فارسی در قرن هفتم

دانلود متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته ادبیات فارسی

عنوان : بررسی مناجات در مثنوی های فارسی در قرن هفتم

دانشگاه قم

دانشکده ادبیات و علوم انسانی

پایان نامه کارشناسی ارشد رشته ادبیات فارسی

عنوان:

بررسی مناجات در مثنوی های فارسی در قرن هفتم

با تکیه بر حدیقه الحقیقه سنایی ، آثار عطار و مثنوی مولوی و مقایسه‌ی آن با ادعیه شیعه با تکیه بر دعای کمیل، دعای ابو حمزه ثمالی، دعای  مکارم الاخلاق و مناجات خمس عشره

استاد راهنما:

دکتر بهاء الدین اسکندری

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب:

مقدمه. 1

1- ضرورت تحقیق……….3

2- روش تحقیق………..3

3- هدف تحقیق………..3

4- پیشینه تحقیق……………3

فصل اول: دعا و مناجات

1-1. مقدمه. 6

1-2. پیشینه دعا و مناجات… 6

1-3. تعریف دعا 8

1-4. تعریف نیایش…. 11

1-5. تعریف مناجات… 13

1-6. تفاوت دعا و مناجات… 15

1-7. هم‌پوشانی اصطلاح دعا و مناجات… 17

1-8. انواع دعا 18

1-8-1. حمد و ستایش پروردگار. 19

1-8-2. پرستش…. 24

1-8-2-1. اظهار پرستش و بندگی در ادعیه شیعه. 25

1-8-2-2. اظهار پرستش و بندگی در مناجات‌های شاعران.. 27

1-8-3. نیاز (عرض حال). 30

1-8-3-1. انواع طلب و درخواست‌ها در ادعیه شیعه. 31

1-8-3-2. عرض حال و نیاز در مناجات‌های شاعران.. 35

1-8-3-2. انواع طلب‌ در مناجات‌های شاعران.. 36

1-8-4. شکوی و اقرار به گناه. 41

1-8-4-1. اقرار به گناهان و شکوی در ادعیه شیعه. 42

1-8-4-3. شکوی و اقرار به گناهان در مناجات‌های شاعران.. 51

1-8-5-1. طلب قرب و وصال حق در ادعیه. 56

1-8-5-2. طلب قرب در مناجات‌های شاعران.. 59

1-8-6. شفاعت… 61

1-8-6-1. شفاعت از ائمه در ادعیه. 63

1-8-6-2. شفاعت از خداوند در ادعیه. 64

1-8-6-3. شفاعت در مناجات شاعران.. 65

1-8-7-1. شكرگزاری در ادعیه شیعه. 67

1-8-7-2. شكرگزاری در مناجات‌های شاعران.. 69

1-9. انواع دعا از منظری دیگر. 69

1-9-1. دعاهای بدوی.. 70

1-9-2. دعاهای پیامبرانه. 70

1-9-3. دعاهای عارفانه. 71

1-9-4. تفاوت دعای پیامبرانه و عارفانه. 71

 

فصل دوم: اسماء و صفات خداوند در ادعیه و مناجات‌ها

2-1. مقدمه. 75

2-2. اسماء و صفات الهی.. 75

2-2-1. اقسام اسماءالهی.. 76

2-2-2. اقسام صفات الهی.. 77

2-3. اسماء الحسنی از دیدگاه قرآن.. 77

2-4. اسماء الحسنی از دیدگاه عرفان.. 78

2-5. عدد اسماء الحسنی.. 79

2-6. اسامی پر تكرار در ادعیه. 80

2-6-1. الله.. 80

2-6-1-2. نسبت آوردن كلمه الله و خواسته در دعا 82

2-6-2. اله. 82
2-6-3. رحمن و رحیم.. 83

2-6-3-1. رحمن (رحمت عام). 83

2-6-3-2. رحیم (رحمت خاص). 84

2-6-4. کریم.. 86

2-6-4-1. نسبت کریم‌بودن خدا و خواسته‌ها در ادعیه. 86

2-6-5. ستار. 87

2-6-5-1. نسبت ستاریت خداوند و خواسته‌ها در دعا 88

2-6-6. رب… 89

2-6-6-1 نسبت نام رب با خواسته‌ها در دعا 90

2-6-7. غفار، غفور و غافر. 92

2-6-7-1. نسبت غفار، غفور و غافر با خواسته در ادعیه. 93

2-6-8. رئوف… 95

2-6-8-1. نسبت رئوف بودن خدا با خواسته‌ها در ادعیه. 95

2-6-9. رازق و رزاق.. 97

2-6-9-1. رابطه رزاقیت خداوند و خواسته‌ها در ادعیه. 98

2-6-9-1. طلب روزی حلال.. 98

2-6-9-2. طلب روزیهای معنوی.. 98

2-6-9-3. طلب شفاعت امام معصوم. 98

2-7. اسماء حسنای دیگر خداوند.. 98

2-8. اسماءالحسنی پروردگار در مناجات شاعران.. 99

2-8-1. خدا و خداوند.. 99

2-8-1-1. نسبت نام خدا و خواسته‌ها در مناجات‌های مثنوی.. 100

2-8-2.اله. 102

2-8-2-1. نسبت نام اله و خواسته در مناجات… 103

2-8-3. رب… 104

2-8-3-1. اسم رب و نوع خواسته در مناجات‌ها 105

2-8-4. حق.. 108

2-8-4-1. نسبت خواسته‌ها در مناجات با نام حق.. 109

2-8-5. کریم.. 110

2-8-5-1. نسبت کریم‌بودن خدا و خواسته در مناجات‌ها 110

2-8-6. رحیم و رحمان.. 110

2-8-6-1. رحیم‌بودن خدا و خواسته‌ها در مناجات‌ها 111

2-8-7. علیم.. 112

2-8-7-1. دانا و علیم بودن خداوند در اشعار شاعران.. 112

2-8-8. ستار. 113

2-8-8-1. نسبت خواسته با ستاریت خداوند.. 113

2-9. اسامی دیگر خداوند در مناجات‌ها 114

2-10. نتیجه. 115

 

فصل سوم: نسبت بین بندگان با خداونددر ادعیه شیعه و مناجات‌های مثنوی‌های فارسی

3-1. مقدمه. 118

3-2. ارتباط بین خدا و بنده. 118

3-2-1. ارتباط بنده و خداوند از دیدگاه عرفا 118

3-2-1-1. تأثیر عشق خداوند بر انسان.. 119

3-2-1-2. نسبت بنده با پروردگار. 120

3-2-1-3. نسبت عرفا و شیفتگان حق با خداوند.. 121

3-2-2. رابطه بنده با خداوند از نظر علمای فلسفه و كلام. 121

3-2-3. رابطه خدا و انسان از نظر متکلمان.. 122

3-3. نسبت بندگان با خدا در ادعیه و مناجات… 123

3-3-1. نسبت بنده با خداوند در دعاهای شیعه. 123

3-3-1-1. خضوع و خشوع در برابر حق.. 123

3-3-1-2. عجز و ناتوانی مخلوق در برابرقدرت و عظمت خداوند.. 125

3-3-1-3. نسبت بندگی عبد در برابر معبود. 126

3-3-1-4. نسبت عاشقی در برابر معشوق.. 127

3-3-1-5. نسبت جهل بنده در برابر علم پروردگار و تقاضای هدایت… 129

3-3-1-6. نسبت بنده امیدوار به خالق مهربان و کریم.. 130

3-3-2. نسبت بنده با خداوند در مناجات‌های شاعران.. 131

3-3-2-1. عجز و سرگشتگی از شناخت خدا 131

3-3-2-2. نسبت ناتوانی بنده در برابر مختاربودن خدا 133

3-3-2-3. نسبت گناهکاری بنده در برابرکریم و بخشندگی رب… 134

3-3-2-4. نسبت عصیان بنده در برابرستاریت خداوند.. 135

3-3-2-5. نسبت نیازمندی بنده در برابر بی‌نیازی خداوند.. 136

3-3-2-6. نسبت عجز بنده در برابر قدرت و توانایی خداوند.. 137

فصل چهارم: نظام اخلاقی در ادعیه شیعه و مناجات‌های مثنوی‌های فارسی

4-1. مقدمه. 140

4-2. آثار دعا بر انسان.. 140

4-2-1.آثار دعا بر جسم و روح انسان.. 141

4-4.آثار تربیتی دعا 142

4-4-1. رفتارسازی و فعالیت‌های عملی.. 142

4-4-2. دوری از گناهان و خواهش‌های نفسانی.. 143

4-4-3.به انسان بیداری می‌بخشد.. 143

4-4-4.درس محبت و عشق.. 144

4-4-5. قدرشناسی و شکرگزاری.. 144

4-4-6. متخلق‌شدن به اخلاق الهی.. 144

4-4-7.شناخت نفس اماره. 145

4-4-8. شناخت شیطان.. 146

4-4-9.آرامش روان.. 147

4-4-10. آثار اجتماعی.. 148

4-5. نظام اخلاقی.. 150

4-5-1. تعریف نظام اخلاقی.. 150

4-5-2. نظام اخلاقی و جایگاه آن در بین نظام‌های دیگر. 150

4-5-3. تفاوت نظام اخلاقی و احکام اخلاقی.. 151

4-5-4. اصول نظام اخلاقی.. 151

4-5-6. شناخت آثار نظام اخلاقی.. 152

4-6. مراتب ومراحل نظام اخلاقی در ادعیه شیعی.. 153

4-6-1. ایمان کامل و بهترین یقین.. 154

4-6-2. بهترین نیت و نیکوترین عمل.. 155

4-6-3. پاک کردن دل از غیر حق.. 157

4-6-4. انکسار درونی و اخبات… 158

4-6-5. هدایت از جانب حق.. 159

4-6-5-1. انواع هدایت… 159

4-6-6. تبدیل صفات نکوهیده به پسندیده. 162

4-6-7. مبدل‌کردن ضعف‌ها به قدرت… 162

4-6-8. پاسخ‌دادن بدی‌ها به خوبی.. 163

4-6-9. واصل‌شدن به رحمت حق.. 164

4-6-9. کمک و استعانت از حق و پناه‌بردن به پروردگار. 166

4-6-10. هدایت و راهنمایی دیگران.. 168

4-7-1. یاری‌خواستن از خلق برای دوری از اهتمام به غیر حق.. 170

4-7-2. طلب یقین.. 171

4-7-3. مبارزه با نفس…. 172

4-7-4. درخواست هدایت… 172

4-7-5. طلب تبدیل بدی‌ها به نیکی‌ها 174

4-7-6. طلب رحمت از حق.. 175

4-7-7. طلب عفو و یاری خواستن در برابر موانع و آفت‌ها 175

4-8. نتیجه. 177

 

فصل پنجم: سلوک عاشقان وعارفان در ادعیه و مناجاتها

5-1. مقدمه. 179

5-2. سلوک عارفان در ادعیه و مناجات‌ها 179

5-2-1. ضرورت سلوک…. 179

5-2-1-1. انواع نیازها 179

5-2-2. هدف از سلوک…. 181

5-2-2-1. دیدگاه عرفا 181

5-2-2-2. دیدگاه فلاسفه. 181

5-2-2-3. دیدگاه اهل اشراق.. 182

5-2-2-4. دیدگاه علماء اخلاق.. 182

5-2-2-5. از دیدگاه قرآن.. 182

5-3. مراحل عبودیت و سلوك…. 185

5-3-1. خلوت و توجه. 185

2-3-2. شناخت معبودها 186

5-3-3. ایمان و انتخاب… 187

5-3-3-1. شکر و شکرگزاری.. 188

5-3-4. جهاد و مبارزه. 189

5-3-5. بلاها و ضربه‌ها 189

5-3-6. عجز و اضطرار. 190

5-3-6-1. عجز در معرفت… 191

5-3-6-2. عجز در قرب… 191

5-3-7. اعتصام و استعانت… 191

5-3-8. صراط.. 193

5-4. نگاه دوم. 193

5-4-1. اسلام. 194

5-4-2. ایمان.. 194

5-4-3. تقوی.. 194

5-4-4. احسان.. 194

5-4-5. اخبات… 195

5-4-5-1. راه رسیدن به اخبات… 196

5-4-6. سبقت… 198

5-4-7. قرب… 199

5-4-8. لقاء. 199

5-4-9. رضا 200

5-4-10. رضوان.. 200

5-5. مرکب‌های سلوک…. 201

5-5-1. هدایت… 202

5-5-1-1. موانع هدایت… 203

5-5-2. شکر. 204

5-5-3-1. معنای شکر. 204

5-5-3. بلا.. 205

5-5-3-1. حالت سالک در برابر بلا.. 205

5-5-4. تمحیص…. 206

5-6. موانع و آفات… 207

5-6-1. موانع و آفات کلی و دست اول.. 209

5-6-1-1. اهتمام به غیرحق و عمل در غیر مسیر حق.. 210

5-6-1-2. اشتغال به غیر اهم.. 211

5-6-1-3. اکتساب دنیا 211

5-6-1-4. درگیری‌ها 212

5-6-3. آفت‌ها و موانع دست دوم. 212

5-7. سلوک از نگاه عارفان.. 213

5-7-1. هدف سلوک…. 213

5-7-2. اقسام سیر و سلوک الی الله.. 214

5-7-3. مراحل و مراتب سلوک از نگاه عرفا 215

5-7-4. منازل و مقامات سیر و سلوک…. 216

5-7-4-1.  توبه. 217

5-7-4-2. مقام ورع (پرهیز). 217

5-7-4-3. زهد: 218

5-7-4-4. فقر. 218

5-7-4-5. صبر. 219

5-7-4-6. شکر. 219

5-7-4-7. خوف… 220

5-7-4-8. مقام رجاء. 220

5-7-4-9. مقام توکل.. 221

5-7-4-10. مقام رضا 222

5-7-5. احوال.. 222

5-7-5-1. محبت… 222

5-7-5-2. شوق.. 223

5-7-5-3. غیرت… 224

5-7-5-4. قرب… 224

5-7-5-5. حیا 225

5-7-5-6. انس و هیبت… 225

5-7-5-7. قبض و بسط… 226

5-7-5-8. فنا و بقا 226

5-7-5-9. اتصال.. 227

5-8. موانع و آفت‌های سلوک در مناجات شاعران.. 227

5-8-1. گناه و جرم. 228

5-8-2. نفس…. 229

5-8-3. شیطان.. 230

5-8-4.  غفلت… 231

5-8-5. آز، حرص و غرور. 231

5-9. دیگر موانع و آفات سلوک در آثار شعرا 232

5-10. نتیجه. 233

نتیجه گیری.. 235

منابع. 241

فهرست کتب… 241

فهرست مقالات… 247

چكیده :

دراین نوشته  نیایش و مناجات  در مثنوی­های مولوی و عطار و حدیقه­ی سنایی مورد بررسی قرار گرفته­است؛ ضمناً گونه های مختلف آن را به مخاطب نموده­ایم. در عین حال این مناجاتها و نیایش­ها  با مناجاتهای موجود در متون شیعه مقایسه گردیده­است؛ ابتدا به تعریف دعا و نیایش و مناجات پرداخته ایم  و تفاوتهای آنها را بررسی کرده­ایم، سپس انواع دعا از دیدگاه های مختلف بررسی شد؛ در ادامه صفات و اسماء الحسنای الهی در مناجاتها و ادعیه بررسی شد و نسبت خواسته­ها با نامها مقایسه گردید؛ همچنین در باره نسبت بندگان با خدا در ادعیه و مناجاتها از دیدگاه فلاسفه و متکلمین و عرفا و قرآن، نكاتی ارائه گردید. بعد از آن نظام اخلاقی در ادعیه و مناجاتها مورد بررسی قرار گرفته و در آخر موانع سلوك در ادعیه و مناجاتها ارائه شده است وضمن اشاره به تفاوتهای دعا و مناجات، پی بردیم كه ادعیه­ی شیعه نسبت به مناجات­های شاعران جامعیت بیشتری دارد و همه­ی ابعاد وجودی انسان را در بر می­گیرد.در بحث اسماء و صفات حسنای الهی به این نتیجه رسیدیم که این اسماء و صفات می­توانند به اراده­ی الهی در انسان متجلی گردند. در ادعیه­ی شیعه، بین این اسماء با خواسته­ های فرد رابطه­ مستقیم وجود دارد در حالی­که این ارتباط در اشعار شاعران کمتر به چشم می­خورد.در بررسی نسبت بندگان با خدا در ادعیه­ی شیعه و مناجات­های شاعران تفاوتی دیده نشد. از طرفی در ادعیه­ی شیعه مراحل و مراتب نظام اخلاقی به­صورت منسجم بررسی شده است؛ در حالی­که شاعران به صورت پراکنده به این مراحل اشاره­کرده­اند. در فصل پنجم مراحل و موانع و اهداف سلوک از دیدگاه ادعیه شیعه و عارفان بررسی شد و تفاوت­ها و شباهت­های آن ذکر گردید.

مقدمه

دعا، نیایش و مناجات مفاهیمی آشنا در فرهنگ دینی ادیان مختلف است. قدیمی‌ترین متونی كه از اقوام مختلف به جا مانده است در خود نمونه‌هایی از دعا و مناجات را گنجانده است، انسان با دعا و مناجات علاوه بر آنكه تنهایی خود را در خلقت با ارتباط با خداوند سامان می‌دهد، در عین حال نیازها و خواسته‌های خود را با معبود در میان می‌گذارد. در بسیاری از نوشته‌هایی که از دوران‌های گذشته باقی مانده است، به دعا و مناجات اهمیت داده شده و به آن توجه ویژه‌ای داشته‌اند.

ادبیات فارسی یكی از جلوه‌های توجه به خداوند و شناخت اوست. كتاب‌هایی نظیر مثنوی معنوی، حدیقه سنایی و آثار عطار از جمله مواردی است كه در آنها می‌توان نمونه‌هایی غنی از مناجات و نیایش را یافت. بی‌شك مناجات‌ها و نیایش‌ها از اعتقاد و جهان‌بینی شاعران و نویسندگان آنها سرچشمه گرفته است، شاعرانی كه پرورش یافتگان تربیت اسلامی هستند. با نگاهی به نمونه‌های دعا و نیایش در این آثار می‌توان این گونه اشعار را دسته‌بندی كرد و در باره گونه‌های مختلف این موضوع به بحث نشست. ازسوی دیگر متون و معارف شیعه، از گنجینه‌های مهم دعا و نیایش محسوب می‌شود و به جرئت می‌توان گفت هیچ یك از ادیان و مذاهب الهی به اندازه شیعه چه از جهت حجم و چه از نظر محتوا، به دعا و نیایش توجه نداشته است. برای مثال كتابی چون صحیفه سجادیه از امام چهارم شیعیان تماماً درباره نیایش و مناجات است. یا كتاب مهمی چون مفاتیح الجنان، اثری نیایشی است و تقریباً همراه قرآن در اغلب منازل و مساجد دیده می‌شود. همچنین در كتاب آسمانی ما قرآن نیز نمونه‌هایی از مناجات و دعا را می‌توان مشاهده كرد.

این نوشته بر آن است ضمن بررسی دعا و نیایش در آثار شاعران قرن هفتم، با تكیه بر مثنوی مولوی، آثار عطار و حدیقه سنایی به نكات مشترك و همچنین تفاوت‌های آن با ادعیه شیعه نیز بپردازد. در این رساله ابتدا به تعاریف دعا، مناجات و نیایش پرداخته شده، سپس مقایسه‌ای بین آنها صورت گرفته شده است و پس از آن انواع دعا را از دیدگاه‌های مختلف بررسی و تحقیق می‌کند.

در فصل دوم ابتدا تعاریف و معانی اسماء و صفات حق تعالی آمده است؛ یعنی اسماء براساس فراوانی تکرار در ادعیه و مناجات‌ها تنظیم شده و همچنین تناسب اسامی خداوند با خواسته‌ها مورد مطالعه قرار گرفته است.

در فصل سوم نسبت بین بندگان با خداوند از دیدگاه عرفا و فلاسفه و اهل كلام بررسی شده و پس از آن به نسبت بین خدا و بندگان در ادعیه و مناجات پرداخته شده و سپس مقایسه‌ای میان آن نسبت‌ها صورت گرفته است.

در فصل چهارم ادعیه و مناجات از نظر برخورداری از نظام اخلاقی، مطالعه شده و تحقیق صورت گرفته‌ شده است. در فصل پنجم سلوك عاشقان در ادعیه و مناجات‌های شاعران و همچنین موانع سلوک بررسی شده است.

تعداد صفحه : 313

قیمت : 14700 تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        *       asa.goharii@gmail.com

سایت سبز فایل بزرگترین و جامع ترین سایت مرجع فروش و دانلود پایان نامه های مقطع کارشناسی ارشد می باشد. هزاران فایل پایان نامه ، مقاله ، تحقیق ، پروپوزال ، پروژه دانشجویی و گزارش سمینار با فرمت word (پسوند doc یا docx) و قابل ویرایش با امکان دانلود رایگان دمو (فهرست و فصل اول همه پایان نامه ها در سایت به صورت رایگان در دسترس است تا کاملا با محتویات آن آشنا شوید) سایت سبز فایل امکان خرید پایان نامه را برای دانشجویان و محققان محترم برای استفاده در تحقیقات فراهم نموده است. برای پیدا کردن پایان نامه مورد نظرتان عبارت مورد نظر خودتان را در کادر زیر جستجو کنید:
در ضمن برای راحتی دسترسی ، عناوین همه فایل های مربوط به هر رشته را در یک صفحه گردآوری کره ایم. برای دسترسی به رشته مورد نظرتان از منوی بالای سایت وارد شوید.