حقوق دسته بندی نشده

پایان نامه فرض ایفای تعهد در حقوق ایران و فقه امامیه

 

دانشکده ادبیات و علوم انسانی

گروه آموزشی حقوق

 

 

پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد در رشته حقوق گرایش خصوصی

 

 عنوان :

 

فرض ایفای تعهد در حقوق ایران و فقه امامیه

     

نگارش :

علی بهادری

 

  17 خرداد 1393

 

 

   

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                 صفحه

فصل اول : کلیات پژوهش

مقدمه………………………………………………………………………………………………………………………….3

1-1- بیان مسئله…………………………………………………………………………………………….. 4

1-2- اهمیت و ضرورت انجام پژوهش……………………………………………………………….. 6

1-3- اهداف پژوهش………………………………………………………………………………………. 6

1-4- روش تحقیق………………………………………………………………………………………….. 7

 

فصل دوم : کلیات و مفاهیم

گفتار اول : تعهد…………………………………………………………………………………………….. 11

2-1- تعریف تعهد……………………………………………………………………………………… 11

2-1-1- معنای لغوی تعهد……………………………………………………………………………. 11

2-1-2- معنای اصطلاحی تعهد……………………………………………………………………… 11

2-1-3- منابع تعهد ……………………………………………………………………………………. 12

2-1-3-1-  منابع تعهد در حقوق ایران……………………………………………………………. 13

2-1-3-1-1- وقایع حقوقی………………………………………………………………………….. 13

2-1-3-1-2- اعمال حقوقی ………………………………………………………………………… 13

2-1-3-2-  منابع تعهد در فقه امامیه……………………………………………………………….. 14

گفتار دوم : ایفای تعهد…………………………………………………………………………………….. 15

2-2- مفهوم ایفای تعهد ………………………………………………………………………………. 15

2-2-1- ایفای تعهد در لغت…………………………………………………………………………. 15

2-2-2- ایفای تعهد در اصطلاح حقوقدانان و فقها …………………………………………….. 16

2-2-3- مبانی ایفای تعهد…………………………………………………………………………….. 17

2-2-3-1- مبانی فقهی لزوم انجام تعهد…………………………………………………………… 17

2-2-3-1-1- اصاله اللزوم……………………………………………………………………………. 17

2-2-3-1-2- “المومنون عند الشروطهم” ………………………………………………………… 18

2-2-3-2- مبانی حقوقی لزوم انجام تعهد………………………………………………………… 19

 

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                 صفحه

گفتار سوم : تعهدات امین و تبیین مفاهیم مبنائی……………………………………………………… 19

2-3- تعهدات امین قراردادی………………………………………………………………………… 19

2-3-1-  حفظ و نگه داری مال مورد امانت………………………………………………………. 20

2-3-2- استرداد مال مورد امانت…………………………………………………………………….. 22

2-3-3- امین قانونی یا شرعی……………………………………………………………………….. 24

2-3-4-  مفهوم امانت…………………………………………………………………………………. 25

2-3-5- مفهوم ضمان………………………………………………………………………………….. 28

2-3-5-1- تقسیم ضمان به عقدی و قهری……………………………………………………….. 28

2-3-5-2- تقسیم ضمان به جعلی و واقعی………………………………………………………. 28

2-3-6- فرض قانونی و تمایز آن از اصطلاحات مشابه………………………………………… 29

2-3-6-1- فرض قانونی و اصول عملیه…………………………………………………………… 29

2-3-6-2- فروض قانونی و اصول حقوقی……………………………………………………….. 30

2-3-6-3- فروض قانونی و امارات ………………………………………………………………. 31

گفتار چهارم : فرض ایفای تعهد ……………………………………………………………………….. 32

2-4-1- محل طرح فرض ایفای تعهد……………………………………………………………… 32

2-4-2- تفاوت فرض ایفای تعهد با اثبات ایفای تعهد…………………………………………. 33

2-4-3-  فرض یا اصل ایفای تعهد…………………………………………………………………. 34

 

فصل سوم : مبانی ،آثار و استثنائات فرض ایفای تعهد

گفتار اول : مبانی فرض ایفای تعهد…………………………………………………………………….. 39

3-1-1-مبانی فرض ایفای تعهد در فقه …………………………………………………………… 39

3-1-1-1- قرآن مجید…………………………………………………………………………………. 39

3-1-1-2-روایات………………………………………………………………………………………. 39

3-1-1-3- بنای عقلا …………………………………………………………………………………. 41

3-1-1-4-اجماع………………………………………………………………………………………… 42

3-1-1-5-انتفای سبب…………………………………………………………………………………. 42

3-1-1-6- تسالم……………………………………………………………………………………….. 43

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                 صفحه

3-1-1-7– عسر و حرج. ……………………………………………………………………………. 44

3-1-1-8- ضرر به امین………………………………………………………………………………. 44

3-1-2- مبنای فرض ایفای تعهد نزد حقوقدانان…………………………………………………. 44

3-1-2-1- مفهوم تعهد به وسیله…………………………………………………………………….. 44

3-1-2-2-مفهوم تعهد به نتیجه………………………………………………………………………. 45

3-1-2-3- پیشینه تاریخی تعهدات به وسیله و به نتیجه ………………………………………. 46

3-1-2-3-1- در فقه…………………………………………………………………………………… 46

3-1-2-3-2-  در حقوق موضوعه………………………………………………………………….. 46

3-1-2-4- بررسی تعهد به وسیله و تعهد به نتیجه در تعهدات امین………………………… 47

گفتار دوم : تأثیر فرض ایفای تعهد بر بار اثبات اجرای تعهد……………………………………… 48

3-2-1- بار اثبات تقصیر …………………………………………………………………………….. 49

3-2-2- بار اثبات اجرای تعهد ……………………………………………………………………… 51

3-2-3- تأثیر فرض ایفای تعهد بر بار اثبات اجرای تعهد……………………………………… 52

3-2-4- بار اثبات در امور ایجابی و سلبی ……………………………………………………….. 54

گفتار سوم: استثنائات فرض ایفای تعهد……………………………………………………………….. 55

3-3-1-شرط ضمان امین …………………………………………………………………………….. 55

3-3-2- مسئولیت متصدی حمل و نقل……………………………………………………………. 58

3-3-3- عاریه مضمونه………………………………………………………………………………… 60

 

فصل چهارم : بررسی مصادیق فرض ایفای تعهد

گفتار اول: بررسی فرض ایفای تعهد در ودیعه………………………………………………………. 65

4-1-1- تعریف و ماهیت ودیعه ……………………………………………………………………. 65

4-1-2- اصل عدم ضمان مستودع …………………………………………………………………. 66

4-1-3- اثر تعدی و تفریط در تغییر وضع حقوقی مستودع ………………………………….. 67

4-1-4- اثر انصراف امین از تعدی وتفریط……………………………………………………….. 68

گفتار دوم :  برسی فرض ایفای تعهد در عاریه………………………………………………………. 72

4-2-1- تعریف و ماهیت عاریه……………………………………………………………………… 72

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                 صفحه

4-2-2- اصل عدم ضمان مستعیر……………………………………………………………………. 72

4-2-3-  اثر تعدی و تفریط در تغییر وضع حقوقی مستعیر ………………………………….. 73

گفتار سوم: بررسی فرض ایفای تعهد در اجاره ……………………………………………………… 74

4-3-1-  تعریف و ماهیت اجاره …………………………………………………………………… 74

4-3-2-  اصل عدم ضمان مستاجر ………………………………………………………………… 75

4-3-3-  اثر تعدی وتفریط در تغییر وضع حقوقی مستاجر…………………………………… 76

گفتار چهارم: بررسی فرض ایفای تعهد در وکالت …………………………………………………. 79

4-4-1- تعریف و ماهیت عقد وکالت …………………………………………………………….. 79

4-4-2-  اصل عدم ضمان وکیل ……………………………………………………………………. 79

4-4-3-  اثر تعدی وتفریط در تغییر وضع حقوقی وکیل………………………………………. 81

 

فصل پنجم: نتیجه گیری و پیشنهادات

نتیجه گیری …………………………………………………………………………………………………… 89

پیشنهادات…………………………………………………………………………………………………….. 90

منابع و مآخذ…………………………………………………………………………………………………. 95

 

 

فصل اول

کلیات پژوهش

 

 

مقدمه

تعهد که یک نهاد حقوقی است چنین تعریف می شود ” رابطه ی حقوقی است که به موجب آن شخصی در برابر دیگری مکلف به انتقال و تسلیم مال یا انجام دادن کاری می شود، خواه سبب ایجاد آن رابطه عقد باشد یا ایقاع یا الزام قهری.”(کاتوزیان، 71:1385) شخصی که در برابر دیگری ملتزم و مجبور شده است، مدیون یا بدهکار و آن را که حق مطالبه و اجبار مدیون را پیدا کرده است دائن یا طلبکار می نامند.

تعهد تقسیمات متفاوتی دارد یکی از اقسام تعهدات، تعهدات امانی است که اوصاف خاص خود را دارد و برای امین دو تعهد مطرح می شود: تعهد اول او حفظ و نگهداری مورد امانت است یعنی امین باید در نگه داری مال امانی اقدام متعارف و معقول را به عمل آورد و مرتکب تعدی و تفریط نگردد تا بتوان حکم عدم ضمان را بر او بار کرد چرا که از جمله اموری که در شرع مقدس اسلام سبب ایجاد ضمان قرار داده شده “ید” است و اساس این تاسیس روایتی است که از رسول اکرم (ص) نقل گردیده که اگر چه سند آن ضعیف است اما شهرت خبر و اینکه مورد قبول علمای فریقین واقع گردیده از بررسی سند و احراز صحت آن بی نیازمان می سازد. بلکه می توان ادعا کرد که خبر مزبور ملحق به اخبار قطعی الصدور است و آن این است که حضرت فرمودند” علی الید ما أخذت حتی تؤدیه “، و ید امانی استثناء بر ید ضمانی است ودر صورتی که شخص امین در حفظ امانت کوتاهی و تعدی نکند ضامن نیست پس تعدی و تفریط موجب ضمان ید می گردد و تعهد دوم امین وجوب رد مال مورد امانت است، در این مورد میان فقها اختلاف نظری وجود نداشته و بر آن اتفاق نظر دارند، این تعهد در امانت مالکی و در امانت شرعی چهره ی مخصوصی از حیث حکم به خود می گیرد در امانت مالکی تنها در صورت درخواست مالک، باز گرداندن آن واجب است  و الا  همچنان در دست امین باقی می ماند اما در امانت شرعی پس دادن امانت به صاحب آن  حتی اگر درخواست نکند یا اطلاع دادن به صاحب آن واجب و فوری است.

در ایفای تعهد، متعهد باید اجرای تعهد را اثبات کند چرا که اجرای تعهد امر وجودی است و نیاز به اثبات دارد و اصل بر عدم است و اینکه نوع تعهد چگونه باشد بار اثبات تعهد تغییر می کند و این به عنوان اصل اولیه است. بر این اصل، قانون گذار در تعهد اول امین، استثنائی وارد کرده است و فرض را بر ایفای تعهد از جانب او قرار داده است مگر اینکه مالک تقصیر امین را اثبات کند ولی در تعهد دوم امین  دوباره اصل جاری است و امین باید رد مال مورد امانت را اثبات کند. حال علت حمایت قانون‌گذار، در تعهد اول از امین چیست که بار اثبات عدم اجرای تعهد را بر عهده ی مالک قرار داده است و چه مبانی برای آن قابل تصور است که قانون گذار در تعهد اول امین، فرض را بر ایفای تعهد از جانب او گذاشته است؟ آنچه ما را به این تحقیق واداشته است این می باشد که علت حمایت قانون گذار چیست؟ و آیا در همه ی انواع تعهدات امانی مجری است؟ در این رساله پاسخ این سولات مورد مطالعه و پژوهش قرار گرفته است.

مباحث تحقیق حاضر در چهار فصل ارائه شده است. در فصل اول کلیاتی درخصوص پژوهش و ضرورت انجام آن بیان گردیده است. در فصل دوم به ارائه مقدمات و مفاهیم راجع به تعهد و ایفای تعهد و تبیین فرض ایفای تعهد پرداخته شده است که جهت شروع و ورود به موضوع رساله ضرورت دارد. در فصل سوم مبانی و آثار و استثنائات فرض ایفای تعهد بررسی شده است و نهایتا در فصل چهارم مصادیق فرض ایفای تعهد بررسی و تحلیل شده و با نگاهی به وجود فرض ایفای تعهد در تکالیف امین دو فصل اخیر به نظر می رسد مهم ترین مباحث رساله را به خود اختصاص داده باشد.

در نهایت باید خاطر نشان نمود که هیچ پژوهشی خالی از نقص و ایراد نبوده و این رساله نیز از این امر مستثنی نخواهد بود و ممکن است دارای ایراداتی باشد که مورد غفلت نگارنده واقع شده باشد، لذا امید است در آینده این توفیق نصیب نگارنده شود که در راستای غنای مسائل حقوقی در جهت تکمیل و اکمال پژوهش حاضر اقدام نماید.

 

1-1- بیان مسئله

امانت درلغت ضد خیانت و به معنای اعتماد نمودن و ضمان به معنای کفالت و ضامن شدن میباشد در اصطلاح فقهی “امانت” در همان معنای لغوی استعمال شده، ولی در موارد فراوانی به معنای ذیل به کار رفته : امانت مال یا کالایی که به اذن مالک آن یا به اذن شارع در اختیار غیر مالک قرار می گیرد.

بر این اساس امانت بر دو قسم است : امانت مالکی- امانت شرعی

ضمان دراصطلاح فقهی، عبارت است از : باز گرداندن مثل آنچه تلف شده ؛ اگرمثلی باشد یا قیمت آن هنگامی که مثل برای آن نباشد.

– حال برای امین دو تعهد و به تبع آنها دو حکم مطرح می­شود:

1) تعهداول : حفظ و نگهداری مورد امانت، یعنی امین باید در نگهداری آن عمل متعارف و معقول را به عمل آورد و مرتکب تعدی و تفریط نگردد تا بتوان حکم عدم ضمان را بر او بار کرد چرا که از جمله چیزهایی که در شرع مقدس اسلام سبب ایجاد ضمان قرار داده شده “علی الید” است و اساس این تأسیس روایتی است که از رسول اکرم(ص)نقل گردیده و اگر چه سند آن ضعیف است اما شهرت خبر و اینکه مورد قبول علمای فریقین واقع گردیده از بررسی سند و احراز صحت آن بی نیازمان میسازد. بلکه می توان ادعا کرد که خبر مزبور ملحق به اخبار قطعی الصدور است و آن این است که حضرت فرمودند”علی الید ما أخذت حتی تؤدیه” و ید امانی استثناء بر ید ضمانی است و در صورتی که شخص امین در حفظ امانت کوتاهی و تعدی نکند ضامن نیست پس تعدی و تفریط موجب ضمان ید میگردد.

2) تعهد دوم امین وجوب رد مال مورد امانت است،در این مورد میان فقها اختلاف نظری وجود نداشته و بر آن اتفاق نظر دارند و حتی خداوند در آیه ی 58 سوره ی نساء با این مضمون”ان الله یأمرکم أن تؤدواالأمانات الی اهلها” فرمان به رد امانات به صاحبانش میدهد. حال این تعهد در امانت مالکی و در امانت شرعی چهره مخصوصی از حیث حکم به خود می گیرد. در امانت مالکی تنها در صورت درخواست مالک امانت، پس دادن امانت واجب است والا آن امانت همچنان در دست امین باقی می ماند اما در امانت شرعی پس دادن امانت به صاحب آن حتی اگر درخواست نکند یا اطلاع دادن به مالک آن واجب و فوری است همچنین در هر دو نوع امانت اعم از مالکی و شرعی، اگر امین ادعا کند که آن امانت را به صاحبش پس داده بدون بینه و دلیل ادعایش پذیرفته نمی شود و تنها درصورتیکه آن امانت ودیعه باشد بنابر نظر مشهور فقها ادعای او با سو گندی که یاد میکند پذیرفته میشود.

همانطور که بیان شد در تعهد اول امین یعنی حفظ و نگهداری مورد امانت اصل عدم ضمان به تبع ید امانی مطرح میشود اما در تعهد دوم امین یعنی رد مورد امانت، اصل بر ضامن بودن اوست مگر اینکه ثابت کند آن را به مالک پس داده است. سوالات اصلی تحقیق: 1- حال تاثیر این تفاوت در بار اثباتی دو تعهد چیست؟ 2 –  چرا در یکی اصل را بر عدم ضمان و در دیگری اصل بر ضمان است؟ سوالات فرعی تحقیق: 1- آیا می­توان پذیرفت که در خصوص تعهد اول امین، فرض بر ایفای تعهد است؟ 2- در صورت پذیرش این فرض مبنای تحلیلی آن چیست؟  3- و چه آثار حقوقی بر آن بار است؟

 

 

1-2- اهمیت و ضرورت انجام پژوهش

در امانت اعم از مالکی و شرعی و در قسم  عقدی چه ناشی از عقد ودیعه  و چه ناشی از عقود دیگر مانند وکالت و اجاره برای امین دو نوع تعهد وجود دارد. تعهد اول حفظ و نگهداری امانت و تعهد دوم تسلیم مال مورد امانت در صورت مطا لبه ی مالک، که در قسم اول اصل بر عدم ضمان امین است و در قسم دوم اصل بر ضامن بودن است، که در هر دو صورت خلاف آنها قابل اثبات است ولی اینکه آیا می‌توان  گفت در قسم اول تعهدات، فرض را بر ایفای تعهد گذاشته و در قسم دوم عدم فرض را در نظر گرفته، موضوعی است که به جرات می توان گفت در هیچ منبعی و مقاله ای به آن اشاره نشده است هر چند در قائل شدن به ضمانت یا عدم ضمانت برای امین، مقالات و پایان نامه ها و… به صورت جزئی در حواشی کتاب ها به آن اشاره رفته است و همچنین در ضرورت انجام پژوهش می توان دو حوزه ی نظری و کاربردی را از هم تفکیک کرد از حیث نظری و تئوریک، انجام پژوهش حاضر، به غنای هر چه بیشتر مباحث مربوط به تعهدات می ا فزاید و از حیث کاربردی فرض گرفتن ایفای تعهد یا اثبات آن کمک شایانی در اجرای عدالت در دستگاه قضا و همچنین قائل شدن به خسارت عدم انجام تعهد از سوی متعهد و تنظیم روابط افراد در جامعه می شود.

 

1-3- اهداف پژوهش

هدف پژوهش حاضر در وهله اول توسعه و افزایش دانش تئوریک علم حقوق در زمینه موضوع پژوهش و شفاف نمودن جوانب امر مورد تحقیق در حقوق ایران است. و همچنین در عقود امانی که در جامعه رواج دارند در بار اثبات تعهدات امین و مالک تاثیر بسزایی دارد. لذا در پرونده هایی که مستقیماً موضوع آنها عقود امانی است مثل ودیعه یا غیر مستقیم امانت در آنها مطرح است مثل اجاره، عاریه  و… در قائل شدن به تعهدات و ایفای آنها و اثبات انجام آنها،  قائل شدن به ضمان  و عدم ضمان امین تاثیر بسزایی دارد.

تعداد صفحه:100

قیمت : 37500 تومان

 

 

بلافاصله پس از پرداخت، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار میگیرد و  همچنین فایل خریداری شده به ایمیل شما نیز ارسال می شود

پشتیبانی سایت :                 asa.goharii@gmail.com

سایت سبز فایل بزرگترین و جامع ترین سایت مرجع فروش و دانلود پایان نامه های مقطع کارشناسی ارشد می باشد.هزاران فایل پایان نامه ، مقاله ، تحقیق ، پروپوزال ، پروژه دانشجویی و گزارش سمینار با فرمت word (پسوند doc یا docx) و قابل ویرایش با امکان دانلود رایگان دمو (فهرست و فصل اول همه پایان نامه ها در سایت به صورت رایگان در دسترس است تا کاملا با محتویات آن آشنا شوید) سایت سبز فایل امکان خرید پایان نامه را برای دانشجویان و محققان محترم برای استفاده در تحقیقات فراهم نموده است.برای پیدا کردن پایان نامه مورد نظرتان عبارت مورد نظر خودتان را در کادر زیر جستجو کنید:
در ضمن برای راحتی دسترسی ، عناوین همه فایل های مربوط به هر رشته را در یک صفحه گردآوری کره ایم. برای دسترسی به رشته مورد نظرتان از منوی بالای سایت وارد شوید.