حقوق دسته بندی نشده

پایان نامه بررسی منابع و ادله فقهی افزایش مهریه بعد از عقد نکاح

 

دانشگاه آزاد اسلامی 

واحد گرمی

پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد در رشته حقوق

گرایش حقوق خصوصی

 

عنوان:

بررسی منابع و ادله فقهی افزایش مهریه بعد از عقد نکاح

 تابستان 1392

   

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب

عنوان…………………………………………………………………………………………………..صفحه
چکیده……………………………………………………………………………………………………………………1
مقدمه……………………………………………………………………………………………………………2
فصل  اول: مفاهیم  وکلیات 
 مبحث اول: تعاریف……………………………………………………………………………………………….7
گفتار اول:تعاریف اصطلاحی  و حقوقی مهر و نحله……………………………………………………………7
بند اول: مفهوم عام مهر……………………………………………………………………………………………………7
بند دوم: تعریف فقهی  و حقوقی مهر…………………………………………………………………………………8
بند سوم:  تعریف نحله……………………………………………………………………………………………………..9
گفتار دوم:  تاریخچه مهر……………………………………………………………………………………..9
بند اول: مهر در ایران……………………………………………………………………………………………….9
بند دوم: مهر در اسلام…………………………………………………………………………………………….11
 گفتار سوم: فلسفه  مهر………………………………………………………………………………………….12
بند اول:  ایجاد محبت و علاقه………………………………………………………………………………….13
بند دوم: تحکیم بنیان خانواده…………………………………………………………………………………………….14
بند سوم:  مکمل سهم الارث……………………………………………………………………………………..15
 گفتار چهارم:  اقسام مهر…………………………………………………………………………………………………16
 بند اول:  مهرالمسمی………………………………………………………………………………………………………17
 بنددوم:  مهرالسنه……………………………………………………………………………………………………………18
بند سوم:  مهرالمتعه………………………………………………………………………………………………………….19
گفتار پنجم:  ادلّه­ی وجوب مهر………………………………………………………………………………..21
بند اول:  قرآن…………………………………………………………………………………………………….21
  بند دوم: سنّت……………………………………………………………………………………………………………..22
 بند سوم:  عقل……………………………………………………………………………………………………………….23
بند چهارم: اجماع……………………………………………………………………………………………………………23
  گفتار ششم: شرایط مهر………………………………………………………………………………………………..24
 بند اول: مالیت داشتن………………………………………………………………………………………………………24
 بنددوم: قابل تملک بودن…………………………………………………………………………………………………25
بند سوم: معلوم بودن………………………………………………………………………………………………………..26
بند چهارم: قابلیت تسلیم…………………………………………………………………………………………………26
مبحث دوم:نظریه های مهر……………………………………………………………………………………………….28
گفتار اول: نظریه کارکردگرایی………………………………………………………………………………………….28
گفتار دوم:  نظریه مبادله……………………………………………………………………………………………………28
گفتار سوم: نظریه های اندیشمندان مسلمان………………………………………………………………………..29
بند اول: مهریه در مقابل استمتاع……………………………………………………………………………………….29
 بند دوم:مهریه در مقابل بضع……………………………………………………………………………………………29
 بند سوم: مهریه پاسخی به نیاز فطری……………………………………………………………………………..29
 بند چهارم: مهریه مکمل سهم الارث…………………………………………………………………………………29
 بند پنجم:  مهریه وثیقه ای در مقابل طلاق………………………………………………………………………….30
گفتار چهارم: آثار و کارکردهای اجتماعی مهریه………………………………………………………………30
بند اول: ارضای نیاز فطری………………………………………………………………………………………….31
بند دوم: مهریه به عنوان بیمه اجتماعی……………………………………………………………………………31
بند سوم: ایجاد احساس امنیت نسبت به آینده ………………………………………………………………….31
بند چهارم: مهریه به­عنوان یک ارزش نمادین …………………………………………………………………….31
مبحث سوم: علل افزایش میزان مهریه در عصر حاضر……………………………………………………32
گفتار اول: مسأله چشم هم چشمی………………………………………………………………………….33
گفتار دوم: نسیه بودن مهریه…………………………………………………………………………………..34
گفتار سوم: غلبه روحیات اقتصادی و نگرش های مادی…………………………………………………….34
 گفتار چهارم:عدم استیفای حقوق کامل زن ……………………………………………………………………36
گفتار پنجم: مهار طلاق و کنترل نوجویی های مرد………………………………………………………..36
گفتار ششم:  تقابل با تضعیف اعتماد اجتماعی……………………………………………………………………..36
گفتار هفتم:  واکنش بی توجهی تاریخی……………………………………………………………………………..36
 مبحث چهارم: تدابیر دین اسلام برای مهار طلاق……………………………………………………………37
گفتار  اول :ارتقای منزلت اجتماعی زن…………………………………………………………………………..37
گفتار دوم: بالا رفتن هزینه ها و تشریفات ازدواج……………………………………………………………..38
گفتار سوم: شیوع ازدواج های برون فامیلی………………………………………………………………………..38
گفتار چهارم: کمال یابی زن……………………………………………………………………………………….39
مبحث پنجم: کارکردهای منفی افزایش مهریه ………………………………………………………………..39
گفتار اول: افزایش سن ازدواج ………………………………………………………………………………..39
گفتار دوم: تغییر در نوع همسرگزینی………………………………………………………………………..40
گفتار سوم: کاهش نرخ ازدواج…………………………………………………………………………………40
گفتار چهارم: ایجاد خصومت و دشمنی………………………………………………………………………40
گفتار  پنجم: تحمل اجباری زندگی­های تصنعی………………………………………………………………..40
فصل   دوم:  مهریه در حقوق  و فقه 
مبحث اول:   ماهیت حقوقی مهر………………………………………………………………………………..44
 گفتار اول: ماهیت مهر در نکاح دائم……………………………………………………………………………..44
 گفتار دوم: مهر به ازای بضع و یکی از دو عوض معامله…………………………………………………46
 گفتار سوم: مهر در نکاح منقطع…………………………………………………………………………………48
بند اول: ماهیت مهر در نکاح منقطع………………………………………………………………………………..49
بنددوم:مهر ما به ازای بضع و یکی از دو عوض معامله در نکاح منقطع……………………………………49
بند سوم: ذکر مهر شرط صحت نکاح منقطع………………………………………………………………………51
  گفتار چهارم : شروط ناظر در مهر……………………………………………………………………………….52
بند اول: مفهوم و ماهیت حقوقی شرط………………………………………………………………………………52
بنددوم: ویژگی های شروط ضمن عقد………………………………………………………………………..54
بند سوم: شروط مربوط به مهر…………………………………………………………………………………………55
 مبحث دوم: میزان مهر……………………………………………………………………………………………58
گفتار اول: معیار حاکم بر مهر……………………………………………………………………………………58
گفتار دوم: قواعدحاکم بر میزان مهر …………………………………………………………………………………..59
بند اول: میزان مهر از منظر آیات……………………………………………………………………………………60
بند دوم: میزان مهر از منظر روایات……………………………………………………………………………….61
بند سوم: مقدار مهر از منظر قانون و فقهای عامه………………………………………………………………….61
مبحث سوم: قواعد اخلاقی حاکم بر مقدار مهر………………………………………………………………..62
گفتار اول: استحباب قلّت مهر……………………………………………………………………………………………63
گفتار دوم: اصلاح انگیزه های افزایش مهر………………………………………………………………………….64
گفتار  سوم : مهر زوجه در قبال مهر معیوب:……………………………………………………………………..66
گفتار چهارم: مهر در ازدواج موقت یا متعه………………………………………………………………………..66
فصل سوم افزایش یا کاهش مهر بعد از  عقد نکاح از منظر فقه  و قانون 
مبحث اول : تغییر میزان مهریه از دیدگاه قانون مدنی………………………………………………………..70
گفتار اول : افزایش مهر………………………………………………………………………………………………70
 گفتار دوم: کاهش مهریه ………………………………………………………………………………………………..70
بند  اول: اقراربر کاهش مهریه………………………………………………………………………………………..70
بند دوم: ابراءکل یا جزئی از مهر……………………………………………………………………………………….71
 گفتار  سوم: وضعیت و ماهیت تغییر مهر………………………………………………………………………..72
مبحث دوم: امکان یا عدم امکان تغییر میزان مهر………………………………………………………………72
 گفتار اول: میزان مهر در فقه امامیه…………………………………………………………………………….72
گفتار دوم: تغییر مقدار مهر در فقه اهل سنت…………………………………………………………………….74
 گفتار سوم:  تغییر مقدار مهر در حقوق موضوعه………………………………………………………………74
گفتار چهارم: دلایل افزایش و یا کاهش مهریه……………………………………………………………..75
گفتار پنجم: بررسی صحت یا عدم صحت افزایش مهریه­های سنگین………………………………………76
بند اول: معنای مقدورالتسلیم بودن موضوع معامله……………………………………………………………….77
بند دوم: اثر غیر مقدورالتسلیم بودن موضوع معامله……………………………………………………………78
  گفتار ششم: امکان تحدید  یا کاهش میزان مهریه………………………………………………………………79
بند اول: امکان تغییر احکام و شرایط آن……………………………………………………………………….79
بند دوم: تحولات  مؤثر در کاهش و افزایش مهریه بعد از نکاح………………………………………….83
مبحث سوم: نقد ماده­ی 25 لایحه­ی حمایت از خانواده و تبصره­های آن…………………………85
گفتار اول: نقد ماده­ی 25 لایحه­ی………………………………………………………………………………..85
بند اول: متن ماده­ی 25 لایحه­ی حمایت از خانواده (مصوب 1389)……………………………………..85
 بند دوم: تبصره­­ی 1 ماده 25 …………………………………………………………………………………….86
 بند سوم: تبصره­ی 2 ماده­ی 25 …………………………………………………………………………………86
بند چهارم: تبصره­ی 3 ماده­ی 25 ………………………………………………………………………………….87
بند پنجم: تبصره­ی 4 ماده­ی 25 ……………………………………………………………………………………….88
گفتار دوم: کارایی نداشتن ماده­ی 25 در جلوگیری از حبس زوج ………………………………………..88
گفتار سوم:   عطف به ماسبق شدن ماده­ی 25 …………………………………………………………88
گفتار چهارم: اصل آزادی اراده………………………………………………………………………………………….89
  
  
  
  
نتیجه گیری …………………………………………………………………………………………………………………..92
پیشنهادات………………………………………………………………………………………………………………………94
منابع و مآخذ…………………………………………………………………………………………………………………..96
ضمائیم پیوست……………………………………………………………………………………………………………..100

 

چکیده

مسأله «مهریه» از جمله حقوق مالی بوده که با تحقق زوجیت به وجود می آید. و عبارت است از مال معینی که زن به مناسبت عقد نکاح مالک آن می گردد و مرد به الزام شرع و قانون ملزم به دادن آن به زن می شود و تأسیس آن به منظور کمک به تثبیت و تحکیم خانواده می­باشد. عقد نکاح و به تبع آن مهریه دارای جنبه های مختلف است؛ جنبه معنوی که به موجب آن از سایر عقود و دادوستد ها تمایز یافته و با آنها متفاوت می باشد و جنبه مادی و مبادله ای که به اعتبار آن در زمره­ی عقود معاوضی قرار گرفته، در ظاهر موقعیتی مشابه با عوض در معامله را به خود می گیرد و میزان مهر تابع رضایت زوجین است. مهر اصولأ همزمان با توافق در خصوص اصل نکاح تعیین شده و گاهی نیز ممکن است تعیین آن به آینده و یا به اراده ی شخص ثالثی موکول گردد؛ اما اینکه بعد از تعیین و استقرار مهر آیا می توان آن را تغییر داد یا نه، محل بحث و تأمل است و مستنبط از نظریات حقوقدانان و فقها تغییر مفاد عقد بعد از انعقاد آن، در صورتی که صداق طی آن معین شده باشد، امکانپذیر نیست و جزء شروط ابتدایی می باشد و هر گونه توافق بایستی در قالب عقد دیگری صورت گیرد. به نظر عده ای این توافق با اصل حاکمیت اراده و ماده 10 قانون مدنی داشته و به دلیل عدم مغایرت با قواعد آمره قانونی یا شرعی، کاملا حقوقی و صحیح است. با وجود این به نظر می رسد همچنان که فقهای شورای نگهبان اظهارنظر کرده اند، تغییر میزان مهر بعد از عقد و استقرار آن تحت عنوان صداق صحیح نیست، اگرچه مرد می تواند مالی را به زن خود هبه نموده و یا زن می تواند تمام یا جزئی از مهر خود را به همسرش بذل نماید، اما این تغییرات به معنای تبدیل تعهد قبلی زوج به تعهد دیگر و تغییر مهر نبوده و تحت عنوان صداق گنجایش ندارد.

واژگان کلیدی:

مهریه، صداق، نحله، نکاح، خانواده.

 

 

 

.

 

 

 

 

 

 

مقدمه

مهریه در نظام حقوقی خانواده از جایگاه ویژه ای برخوردار است و به عنوان یکی از حقوق مالی زن در جریان ازدواج، تاکنون کمتر مورد توجه منظرهای غیر حقوقی قرار گرفته است. سیره قولی و عملی ائمه و بزرگان نیز همواره به این امر تاکید نموده و سبک بودن میزان آن را به عنوان یک هدیه از طرف مرد توصیه کرده اند؛ ولی در گذر زمان این نوع نگرش متحول شده و مهریه به­طور بی رویه افزایش یافته و به یک مسأله اجتماعی تبدیل شده است. از این رو بررسی همه جانبه آن به منظور ریشه یابی مسأله و ارائه راه حل های ممکن ضروری است. یکی از سنت های بسیار کهن اجتماعی رایج در جوامع بشری که قدمتی بسیار طولانی دارد، پرداخت مهریه در پیوند ازدواج است؛ به عبارت دیگر از گذشته های بسیار دور تا امروز، رسم بر آن است که مرد هنگام ازدواج و به ویژه زمانی که خواستگاری وی با پاسخ مثبت از سوی نامزد مورد نظر همراه می شود، مبلغی را به عنوان مهریه برای زن در نظر می گیرد؛ اگرچه سنت پرداخت مهریه، همانند سایر سنت های اجتماعی، طی روزگار گذشته، تحولات و دگوگونی های زیادی را پشت سر گذاشته و با توجه به زمان و مکان، دچار تغییرات مختلفی شده است.

روزگاری، مهریه در جایگاه بهای زن قرار داشت و در واقع همان وجه المعامله عقد نکاح تلقی می شده است و نیز؛ در دوره ای خاص به عنوان هدیه ای از سوی مرد به پدر زن داده می شد و در دورانی هم این هدیه، به خود زن اختصاص می یافته است.

در حال حاضر نیز که جوامع بشری از جهات مختلف دگرگون شده و در قرن های اخیر، تحولات علمی، پیشرفت های تکنولوژیکی، گسترش آزادی های بی رویه ی فردی و توسعه ی حق مشارکت سیاسی برای تمام افراد، موجب پیدایش رویکردها و نگرش های جدیدی نسبت به انسان و جنسیت او گردیده، در مواردی با افراط گرایی بیش از حد، جامعه انسانی را بدون در نظر داشتن تمایز جنسیتی (و بلکه با نفی چنین تمایزی) صرفاً براساس شاخص های توسعه یافتگی و عقب ماندگی تقسیم بندی کرده است؛ نتیجه قهری چنین رویکردهایی آن است که تا زن و مرد نه به عنوان دو صنف از نوع واحد انسانی(و طبعاً هر کدام با شاخصه ها و توانایی های اختصاصی) بلکه به عنوان دو موجود برابر و همطراز، با قابلیت­های همانند و دارای نقش­ها و کارکردهای جایگزین در نظر گرفته شده و ارزیابی شوند این وضعیت همچنان ادامه خواهد داشت؛ از همین رو با عنایت به همین نگرش ها، زن همپای مرد تصور می شود و سخن گفتن از تکالیف خانوادگی و التزام به وظایف زوجیت، تضییع حقوق زن و نقض آزادی های مشروع وی به شمار می آید و در واقع، هیجان آزادی خواهی زن، به جریانی تبدیل می شود که منجر به ایجاد جنبشی زن گرا و زن محور می گردد و این جنبش، آن­چنان موجی را در جوامع بشری، به ویژه غربی پدید می آورد که در اثر تلاطم آن، بسیاری از سنت های پایدار اجتماعی و عرف های ریشه دار انسانی در هم می شکند و بنیان نظام خانواده و اجتماع دگرگون می شود.

خواسته یا ناخواسته و در اثر تعامل فرهنگ ها و ارتباط جوامع ـ به ویژه در عصر کنونی ـ جوامع شرقی و به ویژه اسلامی نیز از گزند این موج در امان نمانده و آسیب ها و تهدیدهای آن، دامنگیر این جوامع هم گردیده است که در اثر آن سؤالات و شبهاتی در این زمینه، در جوامع اسلامی هم، مطرح و ارائه می شود که ایجاب می نماید برخی از آنها، مورد تحقیق و تأمل واقع شوند. یکی از شبهات مطرح در مورد وضعیت زن در خانواده، راجع به مهریه است که با توجه به اینکه زن یکی از طرف های اصلی عقد نکاح است و همانند مرد از منافع آن بهره مند می شود، و با در نظر داشتن استقلال مالی زن و توانایی او در تحصیل عواید و کسب و امرار معاش خویش، این سؤال مطرح می شود که مهریه چه جایگاهی دارد؟ و الزام مرد به پرداخت آن چه توجیهی خواهد داشت؟ به عبارت دیگر وقتی پیوند نکاح معلول توافق زن و مرد است و اراده و رضایت زن همانند اراده و رضایت مرد، در صحت عقد ازدواج تأثیر می گذارد و اهلیت زن، همانند اهلیت مرد از عناصر اساسی صحت آن به شمار می رود و از سوی دیگر، وقتی زن همانند مرد از منافع و لذایذ نکاح بهره می برد، چه دلیلی برای لزوم پرداخت مهریه و یا تعیین آن به عنوان یک شرط لازم در عقد نکاح وجود دارد؟ نوشتار حاضر در پی آن است که با توجه به بررسی و ارزیابی مختصری که صورت داده است، این مسئله را با رویکرد عمدتاً عقلانی مورد تحلیل و ارزیابی قرار دهد؛ لذا مهمترین سؤالی که مطرح می گردد، این است که اصلاً مهریه چیست؟ و چرا باید به عنوان یک شرط اساسی در نکاح مد نظر قرار گیرد؟ برای اینکه بتوانیم پاسخ های این پرسش ها را به طور مشخص به دست آوریم، مطالب این نوشتار را طی سه فصل و در حیطه حقوقی و فقهی تنظیم و ارائه می شود. اما قبل از ورد به مباحث اصلی، ذکر چند نکته به شرح زیر ضرورت دارد.

 

الف) بیان مسأله  

ازمیان مسایل وموضوعات حقوقی مطروحه درنظام حقوقی خانواده،”«مساله مهر»به عنوان یکی ازمسایل روابط مالی ،مهمترین موضوعی است که گاهی نقش به سزایی در استحکام خانواده داشته وضرورت بررسی وتحقیق درابعادمختلف رامیطلبدکه کوشیده شده وضعیت وماهیت افزایش راجع به میزان مهریه در منابع فقهی و نهادهای حقوقی متعدد برای قاعده مندسازی آن تبیین وبررسی گردد. دراین نوشتار مسائلی ازقبیل این که ماهیت فقهی نهاد مهر درعقد نکاح چیست؟آیا مهرماهیت حکمی دارد یاازمقررات ناظر برروابط خصوصی مردم تبعیت کرده وامکان افزایش یاکاهش دارد؟ آیا توافق درتغییر مهرماهیت عقود معاوضی را دارد؟ با امعان نظربه اینکه زن حق ابراء کل مهر یا قسمتی از آن را داردچرا حق توافق بعدی با زوج را نداشته باشد که باگذری بر نظرات فقهی مورد بررسی و پاسخ قرار میگیرد تا متقاضیان به دلیل عدم آگاهی دچار مشکل نگشته و دفاتراسناد رسمی ومحاکم قضایی در مواجهه با درخواست های متفاوت مراجعین امکان اتخاذ تصمیمی سریع و روشن برای ارشاد آنان و اقدام به انجام خواسته هایشان را داشته باشند.البته در این خصوص ، نظریه فقهای شورای نگهبان و رای هیئت عمومی دیوان عدالت اداری مورد بررسی قرار خواهد گرفت .

  • ضرورت تحقیق

تبیین و توجیه آثار مترتب بر هر تاسیس حقوقی،مستلزم کشف و استنباط ماهیت حقوقی آن تاسیس است وبه دلیل متغییر بودن نیازهای بشر در زمانها و مکانهای مختلف ،قانون مربوط به موضوع حقوقی باید دارای جامعیت و مانعیتی باشد که اصول آن بتواند در زمانهای متفاوت کارآیی لازم را داشته باشد و برای یافتن چنین قانونی ،تبیین علت و ماهیت هر حکم اهمیت ویژه ای دارد.با بررسی فقهی و حقوقی متوجه می شویم که در خصوص شناخت ماهیت حقوقی مهر نه در کلام فقها ونه در گفتار حقوقدانان ، نظر منسجم و واحدی نمی توان دریافت و فقط به صورت پراکنده ، غیرازبیان ماهیت ،اشاره ای مبهم ونارسا به موضوع وجود دارد.در خصوص توافق در تغییر میزان مهر بعد ازعقد و استقرار آن هیچ گفتارمکتوبی از فقها وجود نداشته و فقط به صورت پراکنده در لابلای کتب ورویه قضایی مطرح است که نیاز به تبیین و بررسی بیشتر را می طلبد .

تعداد صفحه:123

قیمت : 37500 تومان

بلافاصله پس از پرداخت، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار میگیرد و  همچنین فایل خریداری شده به ایمیل شما نیز ارسال می شود

پشتیبانی سایت :                 tez.21@chmail.ir

سایت سبز فایل بزرگترین و جامع ترین سایت مرجع فروش و دانلود پایان نامه های مقطع کارشناسی ارشد می باشد.هزاران فایل پایان نامه ، مقاله ، تحقیق ، پروپوزال ، پروژه دانشجویی و گزارش سمینار با فرمت word (پسوند doc یا docx) و قابل ویرایش با امکان دانلود رایگان دمو (فهرست و فصل اول همه پایان نامه ها در سایت به صورت رایگان در دسترس است تا کاملا با محتویات آن آشنا شوید) سایت سبز فایل امکان خرید پایان نامه را برای دانشجویان و محققان محترم برای استفاده در تحقیقات فراهم نموده است.برای پیدا کردن پایان نامه مورد نظرتان عبارت مورد نظر خودتان را در کادر زیر جستجو کنید:
در ضمن برای راحتی دسترسی ، عناوین همه فایل های مربوط به هر رشته را در یک صفحه گردآوری کره ایم. برای دسترسی به رشته مورد نظرتان از منوی بالای سایت وارد شوید.