دانشگاه آزاد اسلامی

واحد کرمانشاه

دانشکده تحصیلات تکمیلی

پایان نامه کارشناسی ارشد  رشته تکنولوژی آموزشی    (M.A)

عنوان :

ا ثر بخشی آموزش راهبردهای حافظه فعال در بهبود عملکرد مهارت خواندن دانش آموزان نارساخوان پسر دوره ابتدایی شهر صحنه

شهریور 93

 

   برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                                   صفحه

فهرست مطالب …………………………………………………………………………………………………………………………….ز

فهرست جدول …………………………………………………………………………………………………………………………….ل

فهرست نمودار ……………………………………………………………………………………………………………………. ……..م

چکیده………………………………………………………………………………………………………………………………………….1

فصل یکم :  کلیات پژوهش

1-1-پیش گفتار………………………………………………………………………………………………………………………….. 3

1-2-بیان مسأله ……………………………………………………………………………………………………………………………5

1-3-اهمیت و ضرورت پژوهش…………………………………………………………………………………………………… 8

1-4-اهداف پژوهش………………………………………………………………………………………………………………….. 10

1-4-1- اهداف اصلی پژوهش…………………………………………………………………………………………………. 10

1-4-2- اهداف جزیی پژوهش………………………………………………………………………………………………… 10

1-5-سوالات پژوهش …………………………………………………………………………………………………………………10

1-6-فرضیه های پژوهش…………………………………………………………………………………………………………… 10

1-7-تعاریف مفهومی و نظری…………………………………………………………………………………………………….. 11

1-8-تعاریف عملیاتی………………………………………………………………………………………………………………….12

فصل دوم : ادبیات پژوهش  

2-1- پیش گفتار……………………………………………………………………………………………………………………….. 15

2-2- ناتوانایی یادگیری……………………………………………………………………………………………………………… 16

2-3- تاریخچه نارساخوانی………………………………………………………………………………………………………… 19

2-4 نارساخوانی …………………………………………………………………………………………………………………………20

2-4-1- شیوع نارساخوانی و جنسیت………………………………………………………………………………………. 22

2-5- خواندن و مراحل یادگیری خواندن……………………………………………………………………………………….23

2-5-1- آماده شدن برای شروع خواندن …………………………………………………………………………………….24

2-5-2- مرحله آغازین خواندن………………………………………………………………………………………………….25

2-5-3- مرحله رشد سریع خواندن………………………………………………………………………………………….. 25

2-5-4- مرحله ی خواندن گسترده…………………………………………………………………………………………… 26

2-5-5- پالایش خواندن ………………………………………………………………………………………………………….26

2-6- ملاک های تشخیص اختلال خواندن…………………………………………………………………………………… 26

2-7- طبقه بندی نارساخوانی …………………………………………………………………………………………………….. 27

2-8- رویکردو علل نارساخوانی…………………………………………………………………………………………………. 27

2-8-1- رویکردهای دیداری…………………………………………………………………………………………………… 28

2-8-2- رویکردنقص حافظه ی فعال……………………………………………………………………………………….. 30

2-8-3- نظریه نقص هسته واج شناختی……………………………………………………………………………………..31

2-8- 4- رویکردهای زیر  گروه دو گانه…………………………………………………………………………………… 32

2-8-5- رویکردهای زبرگروه چند گانه…………………………………………………………………………………….. 33

2-8-6- رویکردهای زیستی نارساخوانی…………………………………………………………………………………… 33

2-8-6-1- عوامل ژنتیکی……………………………………………………………………………………………………….. 33

2-8-6-2- ساختار مغزی افراد نارساخوان………………………………………………………………………………… 35

2-8- 6- 3- چیرگی مغزی……………………………………………………………………………………………………… 35

2-8- 7- عوامل محیطی آموزشی و پرورشی……………………………………………………………………………… 37

2-8- 8- تبیین علی نارساخوانی نیکلسون و فاوست …………..      ……………………………………………….37

2-9- تاریخچه ی حافظه فعال……………………………………………………………………………………………………. 38

2-10- حافظه ی فعال……………………………………………………………………………………………………………….. 39

2-10 -1- الگوی حافظه ی فعال……………………………………………………………………………………………… 41

2-10-2-  تفاوت حافظه ی فعال و حافظه ی کوتاه مدت…………………………………………………………… 43

2-11- مروری بر پژوهش های انجام شده…………………………………………………………………………………. 43

2-11-1- پژوهش های داخلی…………………………………………………………………………………………………. 43

2-11-2- پژوهش های خارجی……………………………………………………………………………………………….. 46

فصل سوم : روش شناسی پژوهش

3-1- پیش گفتار ………………………………………………………………………………………………………………………..49

3-2- طرح پژوهش…………………………………………………………………………………………………………………… 49

3-3- جامعه پژوهش…………………………………………………………………………………………………………………..49

3-4- حجم نمونه و روش نمونه گیری………………………………………………………………………………………… 49

3-5- ابزار پژوهش……………………………………………………………………………………………………………………. 50

3-5- 1- چک لیست نارساخوانی…………………………………………………………………………………………….. 50

3-5- 2- مقیاس تجدید نظر شده هوشی وکسلر برای کودکان……………………………………………………… 50

3-5-3- آزمون تشخیص خواندن فلاح چای……………………………………………………………………………….51

3-6- مداخله های آموزشی……………………………………………………………………………………………………… 51

3-6-1- برنامه آموزشی حافظه ی فعال…………………………………………………………………………………….. 51

3-7- روش اجرای پژوهش …………………………………………………………………………………………………………………………. 52

3-8- روش های آماری…………………………………………………………………………………………………………………………………  53

فصل چهارم : تجزیه و تحلیل و بیان نتایج حاصل از تحقیق  

4-1- پیش گفتار……………………………………………………………………………………………………………………….. 55

4-2- یافته های  توصیفی پژوهش………………………………………………………………………………………………. 55

4-3- مقایسه نمرات پیش آزمون و پس آزمون گروه ها………………………………………………………………….. 56

4-4- نتایج استنباطی پژوهش……………………………………………………………………………………………………… 57

فصل پنجم : بحث و نتیجه گیری و جمع بندی

5-1- نتایج تحلیلی پژوهش………………………………………………………………………………………………………… 63

5-1-1- فرضیه شماره (1)……………………………………………………………………………………………………… 63

5-1-2- فرضیه شماره (2) ……………………………………………………………………………………………………… 63

5-1-3- فرضیه شماره (3)………………………………………………………………………………………………………..63

5-1-4- فرضیه شماره (4) ……………………………………………………………………………………………………… 63

5-2- نتیجه گیری نها یی……………………………………………………………………………………………………………. 68

5-3- محدودیت های پژوهش……………………………………………………………………………………………………. 70

5-3-1- محدودیت های پژوهش در اختیار محقق……………………………………………………………………..  70

5-3-1- محدودیت های پژوهش خارج اختیار محقق…………………………………………………………………  70

5-4- پیشنهادهای اجرای……………………………………………………………………………………………………………. 70

5-5- پیشنهادهای پژوهشی………………………………………………………………………………………………………… 71

منابع

الف ) منابع فارسی…………………………………………………………………………………………………………………….. 74

ب) منابع انگلیسی……………………………………………………………………………………………………………………… 79

پیوست ها

پیوست شماره (1) : چک لیست نارسا خوانی……………………………………………………………………………….. 85

پیوست شماره (2) : آزمون تشخیص خواندن فلاح چای………………………………………………………………… 86

پیوست شماره (3) : مداخله های حافظه ی فعال کلامی………………………………………………………………….. 90

عنوان انگلیسی……………………………………………………………………………………………………………………………….I

چکیده انگلیسی ……………………………………………………………………………………………………………………………II

 

 

 

فهرست جداول

عنوان                                                                                                                   صحفه

جدول 2-1 : نقاط عطف تاریخی دانش در مورد نارساخوانی (دویل ، 2005)……………………………………..20

جدول 3-1 : طرح پیش آزمون و پس آزمون با گروه کنترل…………………………………………………………….. 49

جدول 4-1 : توزیع فراوانی گروه های نمونه در پایه های سوم و چهارم…………………………………………… 55

جدول 4-2 : داده های توصیفی سن و بهره هوشی نمونه……………………………………………………………….. 55

جدول 4-3 : مقایسه میانگین گروه آزمایشی راهبردهای حافظه ی فعال و کنترل در سن و بهره هوشی

……………………………………………………………………………………………………………………………………………    56

جدول 4-4 : میانگین و انحراف استاندارد گروه آزمایشی و کنترل……………………………………………………. 57

جدول4-5 : نتایج حاصل از بررسی همگنی رگرسیون گروه آزمایشی حافظه ی فعال…………………………. 58

جدول 4-6 : آزمون لون مولفه های خواندن گروه آزمایشی (حافظه فعال )……………………………………….. 59

جدول 4-7 : تحلیل کوواریانس یک راهه گروه آزمایشی (حافظه ی فعال ) برای بررسی متغیر دقت در مرحله پس­آزمون با کنترل پیش­آزمون……………………………………………………………………………………………..59

جدول 4 -8 : تحلیل کوواریانس یک راهه گروه آزمایشی( حافظه فعال)برای بررسی متغیر سرعت در مرحله پس­آزمون با کنترل پیش­آزمون ………………………………………………………………………………………… ..60

جدول 4-9 : تحلیل کوواریانس یک راهه گروه آزمایشی( حافظه فعال)برای بررسی متغیر درک مطلب  در مرحله پس­آزمون با کنترل پیش­آزمون……………………………………………………………………………………………..60

جدول 4-10 : تحلیل کوواریانس یک راهه گروه آزمایشی( حافظه فعال)برای بررسی متغیر کل  خواندن  در مرحله پس­آزمون با کنترل پیش­آزمون………………………………………………………………………………………. ……61

 

فهرست نمودار

عنوان                                                                                                                   صفحه

شکل 2-1 : نمودار زنجیره علی – عصبی نارساخوانی نیکلسون و فاوست (1999)……………………………. 37

شکل 2-2 : الگوی تجدید نظر شده ی حافظه ی فعال (بدلی ، 2000)……………………………………………… 42

 

 

 

 

چکیده

هدف از پژوهش حاضر بررسی اثر بخشی آموزش راهبردهای حافظه ی فعال بر بهبود عملکرد مهارت خواندن دانش آموزان نارساخوان پسر دوره ابتدایی شهر صحنه در سال تحصیلی 93- 92 انجام شده . در این پژوهش از روش آزمایشی و از طرح پیش آزمون وپس آزمون با گروه کنترل استفاده شد . برای این هدف 36 دانش آموز پایه ی سوم و چهارم برای نمونه گیری انتخاب شد ه و به روش تصادفی 18 نفر در گروه آزمایش و 18 نفر دیگر در گروه کنترل گمارده شدند . ابزار های مورد استفاده برای گردآوری داده ها شامل  چک لیست خواندن برای شناسایی اولیه کودکان مشکوک به نارساخوانی ، آزمون هوش وکسلر کودکان برای اندازه گیری بهره هوشی ، آزمون تشخیصی خواندن فلاح چای (1374) برای تعیین عملکرد خواندن دانش آموزان بود . آموزش های ارائه شده براساس راهبردهای برنامه آموزشی حافظه ی فعال کلامی دن (2008) به مدت هشت جلسه 60 دقیقه ای طراحی و به صورت انفرادی به آزمودنی های گروه آزمایش ارائه گردید . نتایج بدست آمده از تحلیل کوواریانس نشان دهنده این است که تفاوت میانگین گروه آزمایشی حافظه ی فعال و گروه کنترل در پیش­آزمون و پس­آزمون معنادار است. پس می­توان نتیجه گرفت که آموزش حافظه ی فعال به دانش­ آموزان نارساخوان، در بهبود عملکرد خواندن (دقت، سرعت و درک) موثر بوده است  .

واژه های کلیدی : نارساخوان ، راهبردهای حافظه ی فعال ، عملکرد خواندن ، دانش آموزان پسر دوره ابتدایی شهر صحنه

 

 

 

 

فصل یکم

کلیات پژوهش

 

 

 

  • پیش گفتار

یکی ازشایعترین انواع اختلالات یادگیری ، اختلال درخواندن یا نارساخوانی است نارساخوانی به عنوان اختلالی درکودکان که علیرغم برخورداری ازآموزش های مناسب با سطح هوشی شان درزمینه ی مهارت های زبانی مثل خواندن ، نوشتن وهجی کردن ، ناموفق هستند تعریف می شود . افرادنارساخوان به دلیل اختلال خواندن در اغلب دروس خود با مشکل مواجه می شوند ( صداقتی ، فروغی، شفیعی و مراتی،1389). بسیاری از تحقیقات نشان می دهند که عملکرد کودکان مبتلابه اختلال خواندن از نظر  حافظه ی فعال بسیار ضعیف تر از کودکان عادی است ( میرمهدی ، علیزاده و سیف نراقی،1388). حافظه وخواندن در تعامل نزدیک با یکدیگر هستند.  ظرفیت ناکافی حافظه ی فعال یا سازمانده ی ضعیف حافظه ی بلند مدت می تواند مشکلات خواندن یا درک مطلب خواندن را ایجاد کند. حافظه ی فعال توانایی حفظ اطلاعات در ذهن در یک لحظه معین را تحت تأثیر قرار می دهد و حافظه بلند مدت را در طول خواندن فعال می کند.  مشکلات حافظه ی فعال به ویژه مانع پردازش ساخت جمله ی طولانی و درک آن می شود (نومینن[1]،2002).

اصطلاح حافظه ی فعال اشاره دارد به سیستمی که مسئول دست کاری و ذخیره سازی موقت اطلاعات است. کارکردآن به عنوان یک فضای کاری ذهنی است که می تواند به طور انعطاف پذیر برای حمایت از فعالیت های شناختی روزانه که هم نیاز به پردازش دارد و هم ذخیره سازی مورد استفاده قرار بگیرد (گدرکول[2]،آلاوی[3]،ویلیس[4]وآدامز[5]2006) .این حافظه یکی از فرایندهای شناختی مهم است که زیر بنای تفکر و یادگیری می باشد ونقشی حساس خواندن و ریاضیات کودکان دارد همچنین نقش زیادی را در ناتوانی های یادگیری ایفا می کند .تحقیقات در مورد کودکان با ناتوانی های یادگیری نشان می دهد که نقایص حافظه در حافظه ی ، فعال مرتبط با ناتوانی های خواندن ، نوشتن و ریاضیات است )ماسورا6،2006)

) سوانسون7وسیگل ،2001) در پژوهشی نشان دادند که در حوزه ی خواندن و ریاضیات کودکان با ناتوانی یادگیری دچار کمبودهایی در حافظه ی فعال هستند که مربوط است به حلقه ی واجی که یک جزء از حافظه ی فعال است که مختص حفظ اطلاعات مبتنی بر گفتار است که در خدمت شناخت پیچیده مانند درک مطلب خواندن ، حل مسئله و نوشتن است  .پژوهش های دیگری نشان دادند که دانش آموزان با اختلال خواندن در حوزه حافظه ی فعال ضعیف هستند . نوو1و برزنیتز2 (2011)  در پژوهشی حافظه ی فعال ، زبان ، آگاهی واجی ، خواندن و نوشتن، سرعت نامیدن ، وسرعت پردازش را برای پیش بینی توانایی های خواندن )رمزگشایی ، درک مطلب و زمان خواندن( را در کودکان6  ساله بررسی کردند . نتایج نشان داد که حافظه ی فعال کلامی  بیشترین سهم را در پیش بینی هر سه توانایی خواندن  )رمزگشایی ، درک مطلب و زمان خواندن ( درسال بعد داشت  .

 

 

 

1-2-بیان مسأله:

خواندن، یکی ازفعالیت های بسیارهوشمندانه ای است که انسان درطول زندگی یادمی گیرد. برخی از کودکان به رغم دریافت آموزش کافی ، داشتن بهره ی هوش بهنجار ، نداشتن مشکلات عاطفی وهیجانی، بینایی وشنوایی،انگیزه کافی‌‌،فرصت های اجتماعی ـ فرهنگی مناسب قادر به یادگیری خواندن حروف و کلمات ازطریق آموزش های رایج مدارس عادی نیستند(سیف نراقی ، 1387(  . مشکلات ویژه و مزمنی در کاربرد توانایی های خواندن[ ‌‌‌‌‌‌نارساخوانی1] دارند .

شایع ترین نوع ناتوانایی یادگیری  نارساخوانی است. بعضی از کودکان با وجود هوش متوسط و فرصت های آموزشی و عدم وجود اختلال هیجانی ،یادگیری خواندن برای آن ها دشوار است. همچنین سن خواندن کودکان نارساخوان دو سال یا بیشتر از سن تقویمی آن ها پایین تر است(واجوهیئن2 و نایدو3،  2011) . زیر بنای بسیاری از مشکلات یادگیری دانش آموزان به طوری که باعث ضعف در خواندن و درک مطلب منجر به ناتوانایی حل مسأله نیز می گردد ناتوانایی در خواندن است (سیگل4، 1988) . امروزه محققانی که در حوزه خواندن کار می کنند توافق دارند که عادت و مهارت های پایه ای وجود دارد که درک خواندن و یادگیری در تمامی زمینه ها را افزایش می دهد (به نقل از کوتا5 ، کتابخانه ایده معلم لندن ، 2008).شیوع نارساخوانی در کودکان در سن مدرسه 10ـ 5 درصد است اگر چه در بعضی از پژوهش ها این رقم بالای 20 درصد نیز گزارش شده است (بروسنان6و همکاران ، 2002  ) .

اهمیت و ضرورت پژوهش

خواندن اساسی ترین ابزار یادگیری دانش آموزان است (سن1، 2009) . تربیت خوانندگان فعال با انگیزه و  خودگردان یکی از اهداف اصلی برنامه های آموزشی خواندن می باشد  امروزه مهارت خواندن در زندگی روزمره و حرفه ای افراد نقش بسیار مهمی یافته است خواندن نه تنها مهارت زندگی و دانش را ارتقاء می بخشد بلکه فرایند تصویر سازی ما را از دنیا تحت تأثیر قرار می دهدو در رشد هیجانات ، اخلاق و هوش کلامی نقش عمده ای دارد(هاریسون2، 2004 ، به نقل از احمد پناه، 1389) . مشکلات خواندن از اساسی ترین مشکلاتی است که کودکان با ناتوانایی های یادگیری با آن مواجه هستند ، زیرا کودکی که نمی تواند بخواند ، شانس بسیار کمی جهت موفقیت در مدرسه دارد(سیف نراقی و نادری ،1389) . همچنین عدم موفقیت کودکان در یادگیری خواندن در سال های اولیه ی مدرسه او را به طور مؤثری از دیگر مواد درسی باز می دارد این دسته از نارسا خوان ها که در مدارس عادی باقی می مانند با مشکلات خطیر دیگری روبه رو می شوند زندگی آموزشگاهی این افراد به علت کوشش های بی حاصل همراه با تنبیه و مجازات به دوره ای از شکست های مکرر تبدیل می شوند که نتیجه ی آن بوجودآمدن اختلالات عمیق هیجانی ، عاطفی و شخصیتی است بیشتر نارسا خوان ها تحت تأثیر ناکامی هاو سرزنش های اطرافیان  تصور منفی از خود دارند و فاقد اعتماد به نفس اند افزون بر این ، این دسته از نارسا خوان ها با  چنان موانعی در زمینه ی یادگیری خواندن مواجه می شوند که امکان ارتقاء به کلاس های بالاتر برای آن ها وجود ندارد و اگر به دلیلی به کلاس های بالاتر راه یابند روحیه ی شاگردان عقب افتاده را به خود می گیرند و مورد بی توجهی همسالان خود قرار می گیرندو به رفتار های منفی روی می آوردند  (مک فیلیس3، 2006، هارول4،2002، نورمند5، 2005) .

حافظه ی فعال برای پردازش شناختی آگاهانه ضروری است به دلیل این که این فرصت را برای یک بازنمایی درونی از اطلاعات را می دهدو به عنوان راهنمایی برای تصمیم گیری و رفتار آگاهانه به طور کلی حافظه ی فعال از ترکیب آگاهی نسبت به لحظه به لحظه تلاش برای نگهداری اطلاعات در حافظه ی کوتاه مدت و تلاش برای بازیابی اطلاعات بایگانی شده تشکیل می شود که در یادگیری نقش اساسی دارد(دن6، 2008).کودکان نارساخوان در نگهداری اطلاعات مشکل دارندکه این مشکل می تواند ناشی از کاربرد حافظه   فعال باشد که می تواند در فراخوان آموزش های کلامی اثر داشته باشد، کودکان دارای مشکلات یادگری در خواندن نسبت به کودکان عادی نمره پایین تری کسب می کنند (گترکل و آلوی1 ، 2007) . با توجه به کارکردهای حافظه ی فعال و ارتباط آن با یادگیری به این دلیل اهمیت وضرورت دارد که اطلاعات پژوهشی مفیدی برای آگاهی دانش آموزان از توان و نقش حافظه ی خود در به انجام رسانیدن تکالیف فراهم می آورد . حدود 50 درصد آن ها به کودکان نارساخوان  دچار اضطراب ، پیش فعالی و مشکل در نوشتن و اختلالات هیجانی هستند (باعزت ، سال هشتم ، 1387) . بهترین اقدام برای این دانش آموزان شناسایی و اقدامات درمانی و آموزشی می باشد(صداقتی و همکاران ،1389 ) . حافظه  فعال یک مؤلفه کارکرد اجرای است که با کنترل تکانه ها ، متوقف کردن رفتار در زمان مناسب موجب موفقیت اجتماعی و تحصیلی می شوند (آردیلا2، 2008 ؛ زینگرویچولاوس  2009) .   از آن جایی که خواندن کلید اصلی اکثر یادگیری ها است و مشکل در خواندن موجب بروز مشکلات زیادی در تحصیل ، عملکرد اجتماعی ، روانی و شغلی فرد می گذارد و با توجه به این مطلب که نارساخوانی درصد بالایی در مقایسه با سایر ناتوانایی یادگیری دارد ضعف دانش آموزان در روخوانی بیشترمربوط به زمینه هایی نظیر بازشناسی ،  تشخیص لغت  ، و نیز درک مطالب در خواندن است . همیشه این سؤال مطرح بوده است که با چه روش هایی می توان به آموزش ، اصلاح خواندن این دسته از دانش آموزان پرداخت ؟ همچنین آموزش و درمان های ارائه شده به دانش آموزان دارای نارساخوانی چه جنبه های از خواندن (دقت ، سرعت و درک مطلب) آن ها اثر می گذارد؟

 

 

1-4- اهداف پژوهش

  1-4-1- اهداف اصلی پژوهش

–  اثر بخشی آموزش راهبردهای حافظه ی فعال بر بهبود عملکرد مهارت خواندن  دانش آموزان نارسا خوان پسردوره ابتدایی شهر صحنه

1-4-2-اهداف جزیی

-تعیین اثربخشی آموزش راهبردهای حافظه فعال در دقت خواندن دانش آموزان نارسا خوان

-تعیین اثربخشی آموزش راهبردهای حافظه فعال در سرعت خواندن دانش آموزان نارسا خوان

-تعیین اثربخشی آموزش راهبردهای حافظه فعال در درک مطلب  دانش آموزان نارسا خوان

[1]-Numminen

[2]-Gathercole

[3]-Alloway

[4]-Willis

[5]-Adamz

6 – Masou

7 -Swanson

1 – Nevo

2 – Breznitz

1Dyslexia

2-wajuihian

3– Nado0

4-siegel

5-Kuta

6-Brosnan

1-Seyn

2-Harrison

3PhyllisMc

4 Harvl

5– Norman

6 -Dehn

1-Gathercole & Alloway

2-Ardila

تعداد صفحه:111

قیمت : 37500 تومان

بلافاصله پس از پرداخت، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار میگیرد و  همچنین فایل خریداری شده به ایمیل شما نیز ارسال می شود

پشتیبانی سایت :                 asa.goharii@gmail.com

در صورتیکه با پرداخت آنلاین مشکلی دارید می توانید مبلغ مربوط به هر فایل را به شماره کارت 6037991199500590 به نام خيريه محک واريز کرده و تصوير پرداختي و عنوان فايل درخواستي را به ایمیل asa.gohari@gmail.com

ارسال کرده تا فايل برایتان ارسال شود.