پایان نامه ارشد

پایان نامه در مورد  سن ازدواج :غیر رشید (سفه) و رشد

فرق بین رشد با عدم رشد در موارد مشابه

الف) تفاوت رشد با تمییز

از جمله چیزهائی که باید به آن توجه داشت تفاوت میان رشد با تمییز است زیرا ممکن است نزدیک بودن مفهوم و معنای لغوی این دو واژه، سبب اشتباه و خلط میان این دو گردد. در اصطلاحات فقهی و اسلامی ما دو تعبیر داریم یکی تمییز و دیگری رشد.

هر چند تمییز هم مرحله­ای نازل از تکامل و رشد است ولی در اصطلاح این دو مقوله از یکدیگر جداست. تمییز عبارت است از این­که کودک در مراحل نازل شناخت، اجمالاً بین خوب و بد تفاوت می­گذارد و سود و زیان را می­شناسد، به عنوان مثال از این­که درباره او جملاتی که مستلزم ذم است گفته شود، ناراحت و خجالت­زده می­شود و حتی ممکن است واکنش نشان دهد و همین­طور از شنیدن چیزی که مستلزم مدح است، خشنود می­شود ولی رشد، مرحله خیلی بالاتر از تمییز است و حتی ممکن است و بسیار اتفاق می­افتد که فردی به بلوغ هم می­رسد ولی هنوز به مرحله رشد نرسیده و به اصطلاح رشید نباشد.

از آن­چه گفته شود معلوم می­شود که نسبت بین رشد و تمییز عموم و خصوص مطلق است، یعنی هر رشیدی ممیّز هم هست ولی هر ممیّزی رشید نیست.

ب) تفاوت رشد با بلوغ و عقل۱

«بلوغ» یک امر طبیعی و تکوینی است و مربوط می­شود به تکامل قوای تناسلی و غریزی انسان که در اختیار انسان نیست و نمی ­تواند آن را عقب و یا جلو بیندازد، بلکه یک سیر طبیعی دارد و وقتی فرد بالغ می­شود، توانائی غریزی برای تولید مثل دارد.

امّا رشد، یک امر اکتسابی است که انسان باید آن را تحصیل کند، و در اختیار انسان است، یعنی انسان بالغ عاقل، باید در جهت رسیدن به رشد در ابعاد مختلف تلاش کند و آن را اکتساب نماید، و رشد یافتن یعنی اینکه انسان لیاقت و توانائی بهره ­برداری صحیح از امکانات مادی و معنوی را بدست آورد، و وقتی چنین لیاقتی را بدست آورد می­گوئیم این فرد «رشید» شده است.

و همین­طور رشد با عقل هم تفاوت دارد.

رشد در مقابل «سفاهت» قرار دارد و آدم رشید کسی است که سفیه نیست ولی عقل در مقابل جنون قرار دارد و آدم عاقل کسی است که مجنون و دیوانه نباشد نه اینکه سفیه نباشد. آدم مجنون هیچ تکلیفی ندارد و سر و کارش با طبیب و دارو است و حتی نمی­ شود به او گفت برو و خودت را معالجه کن بلکه این وظیفه اطرافیان است که برای معالجه (او چنان­چه ممکن باشد) تلاش کنند، ولی رشد در مقابل جنون قرار ندارد، بلکه رشد، به این معناست که انسان در عین اینکه عاقل است نه دیوانه، ولی ممکن است، لیاقت و توان بهره ­برداری از امکانات مادی و معنوی خویش را نداشته باشد، به چنین شخصی فرد رشد نیافته یا غیر رشید می­گویند نه مجنون و دیوانه.

بنابراین عقل و جنون یک چیز است و رشد و بی­رشدی چیز دیگر. جنون، بیماری است و چاره­اش طبیب و دارو و بی­رشدی معلول نقص در تعلیم و تربیت، بی­رشدی ناآگاهی است و بی­هنری نه بی­عقلی و چاره­اش آموختن و تعلّم است.

ج) تفاوت غیر رشید (سفه) با جنون

سفه و جنون هر دو از موارد عدم اهلیت تلقی می شوند، حقوقین نیز سفیه و مجنون را محجور می دانند بنابراین هر دو آن­ها از تصرف در اموال و حقوق مالی خود ممنوع­اند اما این­که این دو چه افتراقی با یکدیگر دارند، حقوق­دانان گفته­اند سفه نقصان عقل است اما جنون فساد عقل.۱

بنابراین سفیه عقل دارد اما میزان خروشی نسبت به دیگران ضعیف است در حالی­که مجنون عقل مختل و تباه است، نمی ­تواند واقعیات خوب از بد را تشخیص دهد، فاقد درک وضع و روابطش با دیگران مبنای اندیشه نیست. اما سفیه خوب، و بد را می­فهمد، با مردم روابط منطقی دارد.

د) ارتباط بین عقل و رشد در غیر رشید (سفیه)

برای این­که اولاً عقل دارای مراتبی­ای است و سفیه مرتبه آن را دارد به بیان دیگر، اصل عقل امری است و کمال آن امر دیگر، سفیه دارای عقل است اما به حد کمال نرسیده است بلکه ناقص است مانند میوه­ای که کمال آن رسیده و شیرین بودن آنست اما نرسیده و کامل باشد.۲

ثانیاً مرتبه رشد بالاتر از عقل است و اگر کسی مرتبه نازلی از عقل داشته باشد باید او را عاقل غیر رشید نامید نه عاقل رشید. برای این­که انسان در آغاز عمر خود و در زمان صغر بد و خوب را کم­کم تمیز می­دهد و دوم، پس از مدت­ها که از مرحله اول گذشت کم­کم نفع و ضد را تشخیص می­دهد.

پس قیاس عقل تشخیص بدی و خوبی است و مقیاس رشد تشخیص نفع و ضرر است و ممکن است کسی به سن کبر برسد و بدو خوبی خود را ضعیف تشخیص بدهد. سفیه با اجازه ولی می ­تواند معاملاتی، نکاح یا طلاق را انجام بدهد.

هـ) فرق سفاهت با صغر

از آنجائیکه صغیر تحت ولایت دیگری قرار دارد و از رشد لازم برای انجام معاملات برخوردار نیست بنابراین حالات وضعیت فکری و روانی او کمتر مورد بررسی قرار می­گیرد، هر چند که او از زمان طفولیت، از لحاظ قوه دماغی اختلال داشته باشد، یا از همان دوران ضعف فکری داشته باشد اما بدلیل این­که از نظر حقوقی در وضعیت او تغییری حاصل نمی­گردد، لذا توجهی به آن نمی­ شود و از سوی دیگر سفاهت معمولاً در دوران بعد از بلوغ مطرح می­گردد. بنابراین، عدم اهلیت صغیر به خاطر عدم تکافوی سنی و عقلی او برای انجام معاملات است اما عدم اهلیت سفیه، بدلیل عدم رشد او بوده و ارتباطی به سن ندارد. بلکه سفیه باید بالغ باشد تا به او غیر رشید اطلاق شود والا صبی است نه سفیه[۱].

– معیار تشخیص سفیه

همان­طور که اشاره شد، کفر، فسق، صرف مال در معاصی از ویژگی­های عدم رشد محسوب نمی­ شود زیرا که سفاهت تنها ناشی از نقص عقل شخص است و موارد مذکور نمی ­تواند دلیل کافی برای اثبات عدم رشد اشخاص محسوب شوند، به طوری که افرادی وجود دارند که اموال خود را در معاصی خرج می­ کنند و در عین حال به خوبی از عهده اداره اموال خود بر می­آیند و در معاملات خود مغبون واقع نمی­شوند.

معیار سفه، عدم تمیز نفع و ضرر است. اگر شخص کبیری نفع و ضرر خود را تشخیص ندهد و مجنون نیز نباشد او را عاقل غیر رشید یا اختصاصاً غیر رشید می­نامند.[۲]

به بیان دیگر غیر رشید کسی است که نفع و ضرر خود را تمیز نمی­دهد معمولاً در معاملات و تعهدات خود مغبون می­شود. بنابراین عدم تشخیص نفع و ضرر معیار خوبی برای اثبات سفه است.

 

۱-  مطهری، شهید مرتضی، امدادهای غیبی در زندگی بشر، نشر صدرا، ص ۱۲۹-۱۳۲.

۱ و ۲– نراقی، ملااحمد، عواید الایام،  انتشارات بصیرتی ، ص ۱۸۲. نقل از پایان نامه فوق ,ص۹۹

[۱] جعفری لنگرودی، محمد جعفر، دائره المعارف حقوق مدنی و تجارت، نشر میزان، ج۱، ص ۶۷.

[۲] عدل، مصطفی، حقوق مدنی، نشر گنج دانش، ص۱۲۷.

لیست پایان نامه ها (فایل کامل موجود است) در مورد ازدواج و طلاق :

سایت سبز فایل بزرگترین و جامع ترین سایت مرجع فروش و دانلود پایان نامه های مقطع کارشناسی ارشد می باشد. هزاران فایل پایان نامه ، مقاله ، تحقیق ، پروپوزال ، پروژه دانشجویی و گزارش سمینار با فرمت word (پسوند doc یا docx) و قابل ویرایش با امکان دانلود رایگان دمو (فهرست و فصل اول همه پایان نامه ها در سایت به صورت رایگان در دسترس است تا کاملا با محتویات آن آشنا شوید) سایت سبز فایل امکان خرید پایان نامه را برای دانشجویان و محققان محترم برای استفاده در تحقیقات فراهم نموده است. برای پیدا کردن پایان نامه مورد نظرتان عبارت مورد نظر خودتان را در کادر زیر جستجو کنید:
در ضمن برای راحتی دسترسی ، عناوین همه فایل های مربوط به هر رشته را در یک صفحه گردآوری کره ایم. برای دسترسی به رشته مورد نظرتان از منوی بالای سایت وارد شوید.
 

پاسخی بگذارید