فایل های رشته حقوق

پایان نامه ها درباره ایرادات به تبعیض در مجازات دیه نفس و اعضاء زنان

در مورد دیه زنان و مشکلات آن در قوانین فعلی جمهوری اسلامی ایران باید گفت مهم ترین معضلی که در حال حاضر زنان آسیب دیده از جرم با آن مواجه هستند این است که در بسیاری از موارد دیه هایی که به زنان بزه دیده تعلق می گیرد کفاف مخارج و هزینه های سنگین درمان و هزینه های جانبی و یا از کار افتادگی و نقص عضو و امثال آن را ننموده و نمی تواند رضایت آنها را تأمین کند. سوالی که در اینجا قابل طرح میباشد این است که زن و مردی که در شرایط زمانی و در جامعه ای مشابه زندگی و چگونگی توزیع امکانات و هزینه های مختلف برای هر دو گروه جنسی یکسان است با توجه به اینکه در شرایط جامعه امروز ایران زنان نیز همپای مردان در صحنه های مختلف اقتصادی، اجتماعی، و فرهنگی مشغول فعالیت می باشند این بی عدالتی است که زنان در اثر صدمات عمدی یا غیر عمدی مشابه یک مرد مستوجب دیه نصف یک مرد شود در صورتی که سایر هزینه ها برای هر دو یکسان است.

– پرداخت نصف دیه مرد قاتل از سوی اولیاء دم زن مقتول یا بیشتر بودن دیه مرد نسبت به زن از حقوق بازماندگان قاتل است نه از حقوق قاتل تا دلیلی بر گماردن برتری ارزش و شخصیت مرد بر زن بشمار میرود .بعلاوه از این دیه مرد، زنها بیشتر انتفاع می برند چرا که بطور معمول دیه مرد به زن و بچه هایش میرسد و با از بین رفتن مرد زن بیشترین صدمه را می بیند، لذا دیه مرد را بیشتر کرده اند تا مقداری از فشاری که در نتیجه از دست رفتن مرد متوجه زن می شود جبران گردد[۱]. در پاسخ به این ایراد میتوان چنین بیان کرد که : قانونگذار بر اساس ذات انسانی بنا شده و نه بر اساس جنس و شرایط شخصی که قانون درباره او اجرا می شود در غیر این صورت مرد سالخورده معتاد فاسد الاخلاق که خانواده خود را از جهت اقتصادی تأمین نمی کند دیه ای تعلق می گیرد که بیش از دیه همسر اوست که خانواده را اداره می کند این حکم شامل مردان زمین گیر، پیرمردها و کودکان خردسال که در اقتصاد خانوار نقشی ندارند نیز می شود بنابراین میتوان نتیجه گرفت که هیچ توجیه عقلی و منطقی قابل قبولی برای حمایت کیفری کمتر از زنان در امر قصاص و جود ندارد.

– از آنجایی که عمده فعالیتهای اقتصادی خانواده بر عهده مردان است و مهم ترین وظیفه زن اداره امور خانه و خانواده است بدین ترتیب آثاری که از لحاظ اقتصادی بر وجود یک مرد مترتب می شود معمولاٌ بیش از یک زن است و از این روست که پرداخت نفقه بر عهده مرد گذاشته شده است، بنابراین عدالت اقتضا می کند که به هنگام ضرر اقتصادی فقدان یک مرد از محیط خانواده و اجتماع به عنوان تولید کننده اقتصادی خانواده در نظر گرفته شود و بین دیه او و دیه یک زن تفاوت گذاشته شود.[۲] بنابراین در مواردی که مردی در برابر زنی قصاص می شود با پرداخت نیمی از دیه قاتل به خانواده او، خسارتی که در اثر عدم حضور او متوجه خانواده می شود جبران می گردد پس خسارتی که به دلیل وظیفه مهم مرد با فقدان او متوجه خانواده می شود غالباٌ بیشتر از خسارتی است که با فقدان یک زن پیش می آید.[۳]

 

ب: ادله شرعی تبعیض در مجازات دیه نفس و اعضاء زنان

قرآن کریم :

واژه دیه در قرآن کریم که مهم ترین سند فقهی است به صورت نکره آمده و میزان آن مشخص نشده است و تنها دو مرتبه و آن هم در آیه ۹۲ سوره نساء ذکر شده است که خداوند متعال جریمه و کفاره قتل خطا را در سه مورد قرار داده است:

اول: انسان مومن بیگناهی که به یک خانواده مسلمان تعلق دارد از روی اشتباه کشته شود که در این مورد قاتل باید خونبهای مقتول را به اولیاء دم او بپردازند و یا با رضایت از پرداخت دیه بگذرند.

دوم: مقتول وابسته به کفار حربی باشد که در این صورت پرداخت دیه لازم نیست و قاتل فقط باید برده ای را آزاد کند.

سوم: مقتول وابسته به کفاری باشد که با مسلمانان هم پیمان باشند در این صورت قاتل علاوه بر آزاد سازی برده باید دیه مقتول را هم به خانواده اش بپردازد.

 

روایات:

مهم ترین روایتی که بیان کننده تفاوت بین دیه مرد و زن بین فقهای شیعه رایج است در بابی تحت عنوان (دیه المرأه نصف دیه الرجل) در وسائل الشیعه آمده است و شامل چهار روایت است که در روایت اول به طور مطلق بر نصف بودن دیه تصریح شده است،روایتی است از عبدالله بن مسکان از امام صادق (ع).

روایت دوم و چهارم در خصوص قتل عمد است که عبدالله بن سنان از امام صادق (ع) و محمد بن متین از امام صادق (ع) نقل شده است. روایت سوم بر نصف بودن دیه در قتل خطایی تصریح شده است که ابی ایوب از حلبی و ابی عبیده از امام صادق (ع) نقل کرده است: این روایت در خصوص نصف بودن دیه نفس زن در برابر مرد است، روایت سوم نسبت به سه مورد دیگر صحیح تر است و دلیل بر اختلاف دیه مرد و زن در قتل غیر عمدی است.

در روایتی دیگر که مورد استناد فقها برای قول به تنصیف قرار گرفته ،روایت ابان بن تغلب است.در این روایت راوی از امام در مورد مقدار دیه قطع انگشتان دست زن سوال می کند.و امام (ع) تا قطع سه انگشت مقدار دیه هر یک را ده شتر می داند و همین که راوی از میزان دیه قطع چهار اتگشت سوأل می کند. امام بر دیه ای به مقدار بیست شتر اصرار می ورزد و در برابر اظهار تعجب راوی از این حکم مقرر می دارد: صبر داشته باش ای ابان ،این حکم رسول خدا است که زن تا ثلث دیه با مرد مساوی است و وقتی به ثلث رسید دیه او به نصف برمیگردد، ای ابان تو قیاس در پیش گرفتی و سنت هنگامی که با قیاس همراه شود دین از بین می رود).[۴]

اجماع :  

شهید ثانی در کتاب (الروضه البهیه فی شرح اللعمه الدمشقیه) می گوید: (مرد آزاد در برابر مرد آزاد قصاص می شود. همچنین مرد آزاد در برابر زن آزاد قصاص می شود: البته بعد از آنکه بستگان زن نصف دیه مرد را به او پرداخت کردند، زیرا دیه مرد دو برابر دیه زن است).[۵]در زمینه قصاص اعضاء و جراحت قول مشهور فقهای امامیه این است که تا زمانی که دیه عضو یا جراحات به یک سوم دیه کامل مرد نرسیده است زن و مرد بطور مساوی در برابر یکدیگر قصاص می شوند، اما زمانی که دیه به یک سوم و یا بالاتر از آن رسید

مرد به شرطی در برابر صدماتی که به یک زن وارد ساخته است قصاص می شود که زن نصف دیه صدمه وارد شده به خود را به او پرداخت کند، اکثر فقهای شیعه از جمله شیخ مفید و نیز شیخ طوسی در کتاب النهایه، ابن ادریس در کتاب سرائر، علامه حلی در کتاب مختلف الشیعه و محقق حلی به آن تصریح نموده اند.[۶]شیخ مفید در کتاب المقنعه در باب دیه قتل می گوید: (هنگامی که مردی از روی عمد زنی را به قتل می رساند اگر بستگان زن دریافت دیه را انتخاب کنند و قاتل نیز بدان رضایت دهد بر او لازم است که پنجاه شتر به آنها بپردازد. زیرا دیه زن نصف دیه مرد است).[۷]

 

ج: خلأهای قانونی در تعیین دیه زنان

حکم فاضل دیه در قتل دو زن توسط یک مرد:

طبق ماده ۲۰۹ قانون مجازات اسلامی ولی زن قبل از قصاص قاتل باید نصف دیه مرد را به او بپردازد. با توجه به این ماده این سوأل مطرح می شود که اگر مردی مرتکب قتل دو زن شود و اولیاء آنان خواهان قصاص باشند حکم این مسئله چگونه بیان می شود؟

طبق ماده ۲۱۲ اگر دو زن یک مرد را به قتل برسانند بدون رد فاضل دیه، دو زن در مقابل مرد قصاص می شوند اما در مورد اینکه اگر مردی مرتکب قتل دو زن شود با توجه به نصف بودن دیه زن نسبت به مرد مشکل ایجاد می شود چرا که پاسخی برای این سوأل در قانون مجازات پیش بینی نشده است. برای حل این مسئله فقها به روایات متعدد و مشابه استناد کرده اند از جمله اینکه در صورت وحدت قاتل و تعدد مقتول اگر هر دو گروه مرد باشند مشکلی ایجاد نخواهد شد وحکم آن در قانون آمده است اما اگر مقتولین زن باشند و قاتل مرد حکمی در این باره وجود ندارد بنا براین عده ای بر این نظرند که حق قصاص بدون رد فاضل دیه به وجود می آید. و از رأی خود اینگونه دفاع می کنند که: با توجه به روایات و متون فقهی اینگونه برداشت می شود که نفس و دیه زن نصف نفس و دیه مرد شناخته شده است بنابراین هرگاه مردی دو زن را به قتل برساند نوعی تساوی و تهاتر حاصل می گردد یعنی از آنجایی که دیه هر زن نصف است دو نصف در برابر یک دیه کامل مرد برابری می کند پس جان یک مرد را در برابر قتل دو زن میتوان گرفت. از جمله طرفداران این نطریه علامه حلی و امام خمینی (ره) هستند. امام خمینی (ره) در پاسخ به این سوأل که هرگاه مردی قاتل دو زن باشد و اولیاء دم هر دو زن تقاضای قصاص کنند آیا هر کدام باید نصف دیه بپردازند یا هردو با هم نصف دیه را پرداخت کنند یا اصلاٌ نیاز به پرداخت چیزی نیست، می فرماید: با اشتراک اولیاء دم هر دو زن بر قصاص، هیچ یک از ولی دم ها ملزم به پرداخت مبلغی نیستند و بدون رد چیزی به مرد قصاص می شود.

علامه حلی در کتاب شرایع الاسلام بیان می دارد که: ( لو اشترک فی قتله امرأتان، قتلا به ولارد اذا لا فاضل لهما عن دیه؛ و لو کن اکثر، کان للولی قتلهن بعد ردَ فاضل دیتهن فاضل دیتهن بالسویه) یعنی اگر دو زن مرتکب قتل مردی شوند هر دو کشته می شوند به خاطر آن و اگر فاضل دیه ای برای دو زن از دیه نباشد بدون رد فاضل دیه به مرد کشته می شوند ولی اگر دیه دو زن بیشتر از دیه  دو مرد باشد ولی دم مقتول می تواند دو زن را قصاص کند بعد از رد فاضل دیه آن دو به طور مساوی. در ریاض المسائل ایشان اینطور بیان کرده است که از آنجایی که نفس زن نصف نفس مرد تلقی شده است، بنابرای در صورت قتل دو زن برابر یک مرد تهاتر قهری حاصل می شود و چیزی از رد به عهده اولیاء زنان نیست.[۸]

گروهی دیگر که اعتقاد بر قصاص با رد فاضل دیه دارند؛ فقهای معاصر از جمله آیت الله العظمی شیخ جواد تبریزی است که می فرماید: چنانچه مقتول دو زن باشد

 

– عدم تعیین دیه در قطع PESTAN(به خاطر محدودیت سایت در درج بعضی کلمات ، این کلمه به صورت فینگیلیش درج شده ولی در فایل اصلی پایان نامه کلمه به صورت فارسی نوشته شده است) زن

در قانون مجازات اسلامی در خصوص قطع PESTAN(به خاطر محدودیت سایت در درج بعضی کلمات ، این کلمه به صورت فینگیلیش درج شده ولی در فایل اصلی پایان نامه کلمه به صورت فارسی نوشته شده است) زن به هیچ ماده و مطلبی اشاره نشده است و در صورتی که چنین بزهی علیه یک زن صورت بگیرد باید به منابع فقهی رجوع شود و در این مورد خلأ قانونی وجود دارد، فقهای امامیه بر این نظر هستند که دو PESTAN(به خاطر محدودیت سایت در درج بعضی کلمات ، این کلمه به صورت فینگیلیش درج شده ولی در فایل اصلی پایان نامه کلمه به صورت فارسی نوشته شده است) زن دیه کامل دارد و هر کدام از آنها نصف دیه دارد . شهید ثانی و صاحب جواهر نیز بر این نظر اجماع دارند. مستند این فتوی از حضرت علی (ع) است که فرمود: در مورد مردی که یک PESTAN(به خاطر محدودیت سایت در درج بعضی کلمات ، این کلمه به صورت فینگیلیش درج شده ولی در فایل اصلی پایان نامه کلمه به صورت فارسی نوشته شده است) زنی را قطع کرده حکمش نصف دیه کامل است ).[۹]اما در خصوص دیه نوک PESTAN(به خاطر محدودیت سایت در درج بعضی کلمات ، این کلمه به صورت فینگیلیش درج شده ولی در فایل اصلی پایان نامه کلمه به صورت فارسی نوشته شده است) بین فقها اتفاق نظر وجود ندارد و نظرات مختلفی در این رابطه وجود دارد، ابن ادریس، علامه حلی و شیخ طوسی بر این نظرند که دیه نوک هر PESTAN(به خاطر محدودیت سایت در درج بعضی کلمات ، این کلمه به صورت فینگیلیش درج شده ولی در فایل اصلی پایان نامه کلمه به صورت فارسی نوشته شده است)، نصف دیه کامل است، عده ای دیگر بر این عقیده اند که برای قطع نوک PESTAN(به خاطر محدودیت سایت در درج بعضی کلمات ، این کلمه به صورت فینگیلیش درج شده ولی در فایل اصلی پایان نامه کلمه به صورت فارسی نوشته شده است) زنان باید ارش تعیین شود و دلیل خود را اصل برائت از مقدار زائد ذکر کرده اند. امام خمینی (ره) محقق حلی و صاحب جواهر بر این باورند که برای تعیین دیه نوک PESTAN(به خاطر محدودیت سایت در درج بعضی کلمات ، این کلمه به صورت فینگیلیش درج شده ولی در فایل اصلی پایان نامه کلمه به صورت فارسی نوشته شده است) زن باید به نسبت کل PESTAN(به خاطر محدودیت سایت در درج بعضی کلمات ، این کلمه به صورت فینگیلیش درج شده ولی در فایل اصلی پایان نامه کلمه به صورت فارسی نوشته شده است) مساحت را اندازه گیری کنیم چرا که نوک PESTAN(به خاطر محدودیت سایت در درج بعضی کلمات ، این کلمه به صورت فینگیلیش درج شده ولی در فایل اصلی پایان نامه کلمه به صورت فارسی نوشته شده است) جزئی از آن PESTAN(به خاطر محدودیت سایت در درج بعضی کلمات ، این کلمه به صورت فینگیلیش درج شده ولی در فایل اصلی پایان نامه کلمه به صورت فارسی نوشته شده است) است. نکته بعد اینکه اگر ضربه ای به PESTAN(به خاطر محدودیت سایت در درج بعضی کلمات ، این کلمه به صورت فینگیلیش درج شده ولی در فایل اصلی پایان نامه کلمه به صورت فارسی نوشته شده است) زن وارد شود و آن ضربه باعث قطع شیر زن شود و یا اینکه اگر دختر باشد آن ضربه در آینده باعث شود شیر به سختی از آن بیرون آید در همه این موارد باید ارش تعیین شود.[۱۰]

 

 

بنددوم:سقط جنین زنان باردار

به طورکلی جرم سقط جنین طبق مواد قانون مجازات اسلامی به دو طریق ممکن است اتفاق بیفتد:

الف: سقط جنین ناشی از ضرب و اذیت و آزار زنان

اذیت در لغت به معنای دست درازی کردن، جور، ستم و آسیب و آزار و رنج و اندوه و درد و غم بکار رفته است با توجه به این معانی صدمات روانی نیز در قلمرو اذیت و آزار قرار می گیرند و بدون اینکه عرفاٌ ضرب و جرح بشمار آیند .آزار هم جنبه جسمی و هم جنبه روانی دارد و چون در ماده ۶۲۲ بطور مطلق آمده نظر مقنن بر هر دو تعلق دارد. قانونگذار در ماده ۶۲۲ قانون مجازات اسلامی این طور آورده است که: ( هر کس عالماٌ عامداٌ به واسطه ضرب یا اذیت و آزار زن حامله، موجب سقط جنین وی شود علاوه بر پرداخن دیه یا قصاص حسب مورد به حبس از یک تا سه سال محکوم خواهد شد ) این ماده نشان می دهد که اقدام به سقط جنین به اعتبار وسیله است و از لفظ ضرب این طور فهمیده می شود که روش های فیزیکی مدنظر است و به فعل مثبت مادی اشاره دارد اما لفظ آزار و اذیت هم شامل روش های فیزیکی و هم شامل روش های غیر فیزیکی مانند دادن یک خبر هولناک به دروغ می باشد. این ماده از قانون نشان می دهد که هدف قانونگذار فقط حمایت از طفل و نظم عمومی است و به هیچ وجه به مادر طفل توجه ای ندارد چرا که مجازات حبس از یک تا سه سال مربوط به نظم عمومی است و مجازات دیه برای جنینی است که فاقد روح است و قصاص برای جنینی است که روح در آن دمیده شده است. قانونگذار مادری را که به احتمال زیاد از این سقط دچار عوارض جسمانی و روحی خواهد شد را نادیده گرفته است[۱۱].

 

ب: سقط جنین ناشی از تخلفات رانندگی

ماده ۷۱۵ و ۷۱۶  قانون مجازات اسلامی از دیگر موادی است که توسط مقنن و با هدف حمایت کیفری از زنان در برابر سقط جنین وضع گردیده است، و طبق مواد فوق صدمات وارده و قتل ناشی از بی احتیاطی در رانندگی در حکم قتل شبه عمد و مشمول تبصره ۳ ماده ۲۹۵ قانون مجازات اسلامی است. در ماده ۷۱۵ صراحتاٌ عبارت سقط جنین به کاررفته و منظور زمانی است که جنین بر اثر تصادفات رانندگی صدمه دیده و تلف شده باشد و در ماده ۷۱۶ قانونگذار به وضع حمل قبل از موعد طبیعی نظر داشته است چون دوران بارداری ۹ ماه است در مواردی که وضع حمل بر اثر صدمات وارده ناشی از تخلفات رانندگی ماده ۷۱۶ قانون مجازات اسلامی روی دهد مرتکب به مجازات حبس و دیه در صورت مطالبه از ناحیه مصدوم محکوم خواهد شد. با توجه به سیاق دو ماده فوق در مقایسه با مواد ۶۲۲ و ۶۲۳ و ۶۲۴ قانون مجازات اسلامی به نظر می رسد که قانونگذار در مواد ۷۱۵ و ۷۱۶ بر خلاف مواد ۶۲۲ تا ۶۲۴ که به حمایت از جنین در مقابل بزه سقط جنین پرداخته است در این دو ماده به حمایت از مادر پرداخته است چرا که در تعیین مجازات دو ماده فوق آورده است که: (حبس و پرداخت دیه در صورت مطالبه از ناحیه مصدوم) مجازات حبس که مربوط به نطم عمومی است[۱۲] اما مجازات دیه در ماده ۷۱۵ اگر برای سقط جنین است چرا قانونگذار آنرا منوط به مطالبه مصدوم که مادر می باشد کرده است، می توانست از لفظ اولیاء دم استفاده کند و این که با توجه به سایر صدمات قید شده در ماده ۷۱۵ نسبت به مصدوم به نظر میرسد قانونگذار در این ماده و نیز ماده ۷۱۶ به حمایت از فرد مصدوم نظر داشته و در این دو ماده مصدومی که سقط جنین کرده و یا وضع حمل قبل از موعد طبیعی داشته مادر می باشد.

پایان نامه در لینک پایین

 

 

سایت سبز فایل بزرگترین و جامع ترین سایت مرجع فروش و دانلود پایان نامه های مقطع کارشناسی ارشد می باشد. هزاران فایل پایان نامه ، مقاله ، تحقیق ، پروپوزال ، پروژه دانشجویی و گزارش سمینار با فرمت word (پسوند doc یا docx) و قابل ویرایش با امکان دانلود رایگان دمو (فهرست و فصل اول همه پایان نامه ها در سایت به صورت رایگان در دسترس است تا کاملا با محتویات آن آشنا شوید) سایت سبز فایل امکان خرید پایان نامه را برای دانشجویان و محققان محترم برای استفاده در تحقیقات فراهم نموده است. برای پیدا کردن پایان نامه مورد نظرتان عبارت مورد نظر خودتان را در کادر زیر جستجو کنید:
در ضمن برای راحتی دسترسی ، عناوین همه فایل های مربوط به هر رشته را در یک صفحه گردآوری کره ایم. برای دسترسی به رشته مورد نظرتان از منوی بالای سایت وارد شوید.