حقوق

دانلود پایان نامه در مورد انواع قراردادهای سرمایه گذاری در بخش انرژی ( نفت و گاز)

 

مقدمه

هدف از این فصل از پژوهش بررسی و تجزیه و تحلیل انوع قراردادهای نمونه رایج در صنعت نفت به عنوان شاخص ترین نوع انرژی (از لحاظ وسعت کاربرد و اینکه بیشترین حجم سرمایه گذاری در بخش انرژی در جهان کنونی در مورد صنعت نفت صورت می گیرد) تا بتوانیم  در این روند مشخص نماییم که نقاط ضعف و قوت انواع قراردادهای نفتی کدام است و کدام یک منافع ملی مارا بهتر تأمین می کند. با توجه به مباحثی که در پایان نامه ارائه شده است این نتیجه حاصل می شود که هیچ یک از انواع قراردادهای نفتی به خودی خود خوب یا بد نیست. نوع قراداد تنها چهارچوبی است برای تقسیم منافع اینکه چه نوع قراردادی تحت چه شرایطی بتواند منافع طرفیت قرارداد را تأمین کند به عوامل متعددی بستگی دارد که از جمله آنها قوانین داخلی کشور و مناسبات سیاسی در عرصه بین المللی است.

در یک تقسیم بندی با در نظر گرفتن نحوه پرداخت سرمایه گذار در مقام ایفای تعهد، قراردادها به دو بخش قراردادهای نقدی و غیرنقدی تقسیم می شوند[۱] قراردادهای نقدی برای تأمین هزینه های مالی پروژه ها از روش های مختلفی استفاده می شود. در تأمین مالی پروژه های کوچک از منابع داخلی و قراردادهای نقدی استفاده می شود. اعتبار این نوع قراردادها معمولا در بودجه سالانه کشور تأمین می شود و از منابع مالی آنها از درآمد کل کشور یا از طریق منابع ارزی ناشی از صادرات کالا و خدمات به دست می آید. برای تأمین مالی پروژه توسط کارفرما، صورت و ارز مورد نیاز پیش بینی می شود و در اکثر موارد برای خرید کالا و لوازم یدکی، مواد مصرفی عملیات، پروژه ها و طرح های کوچک، پشتیبان، بالادستی و پایین دستی از این منابع استفاده می شود و پرداخت ها معمولا از طریق گشایش اعتبارات اسنادی صورت می گیرد و این اعتبارات اسنادی از تعهد یک بانک مبنی بر پرداخت مبلغی مشخص در زمان معین در برابر اسنادی مشخص ایجاد می شود.[۲]

از سویی قرارداد های نقدی دارای نقاط قوت متعددی هستند. از جمله این نقاط قوت می توان به وجود منابع مالی کافی در این قراردادها اشاره کرد به طوری که مشکل مالی در انجام طرح وجود نخواهد داشت و با بهره گرفتن از منابع داخلی هیچ گونه بدهی به کشورهای دیگر ایجاد نخواهد شد و از سویی مالکیت پروژه ها و طرح ها متعلق به دولت بوده و به کشورهای خارجی واگذار نمی شود. در مقابل این نوع قراردادها نقاط ضعفی نیز دارند. با توجه به اینکه طرح ها و پروژه ها، به سرمایه و ارز قابل توجهی نیاز دارند بنابراین تأمین این سرمایه در کشورهای در حال توسعه بسیار مشکل است و در صورت سرمایه گذاری در طرح های سرمایه بر به صورت نقدی، سایر بخش های اقتصادی رشد چندانی نخواهند داشت. از سویی اگر تأمین مالی از منابع داخلی انجام شود، جذب سرمایه گذاری خارجی تضعیف خواهد شد که این مساله برای کشورهای در حال توسعه یک معضل اساسی است و در نهایت به خاطر نداشتن دانش فنی و تکنولوژی کارآمد و نبودن تسهیلات مناسب برای آموزش نیروی انسانی متخصص نمی توان از منابع داخلی استفاده کرد.[۳] بر همین اساس به دلیل سرمایه بر بودن طرح ها و نداشتن دانش فنی و تکنولوژی کافی در زمینه های مختلف کاری از جمله نفت و گاز و پالایشگاه ها، روش های غیرنقدی یا روش های تأمین مالی از منابع بین المللی برای اجرای پروژه ها پیشنهاد می شود.

مطالعه قراردادهای نفتی موید آن است که صرف نظر از نحوه تقسیم خطرات ناشی از عملیات نفتی و جایگاه مفهوم مالکیت در این نوع از قراردادها، نحوه و میزان مداخله شرکت سرمایه گذار نفتی و دولت و یا شرکت دولتی میزبان در قراردادهای نفتی سبب می گردد که با تنوع و به ویژه با تحولی شگرف در قراردادهای نفتی مواجه گردیم.[۴] تحولی که شروع آن از انتقال مالکیت عین آغاز و در ادامه به انتقال مالکیت منفعت منجر و در سیر تحولی خود و تحت تأثیر جنبش های ملی به قراردادهای تداینی و در قالب قراردادهای خدماتی نزدیک می گردد. در ادامه این روند تکاملی، مفهوم مشارکت جایگزین رابطه معاوضی و مغابنه ای صرف می گردد و راه کار قراردادی منبعث از مشارکت به عنوان مبنای بسیاری از قراردادهای نفتی در کشور های در حال توسعه شکل می گیرد.

ملاحظه قراردادهای گوناگون منعقده در این بخش نشان دهنده آن است که با توجه به میزان و نحوه مداخله شرکت سرمایه گذرا نفتی، دولت و یا شرکت دولتی میزبان در قراردادهای اکتشاف، توسعه و استخراج نفت، تنوع و تحول بسیاری صورت یافته است. تحولی که شروع آن از انتقال مالکیت عین در “قراردادهای امتیازی”[۵] آغاز و در ادامه به انتقال مالکیت منفعت در قراردادهای موسوم به “قراردادهای اجازه بهره برداری”.[۶] منجر و در سیر تحولی خود وتحت تأثیر جنبش های ملی مانند نهضت ملی شدن نفت در ایران وسایر انقلابه در کشورهای دیگر به قراردادهای تداینی به عنوان “قراردادهای خدماتی”[۷] نزدیک می گردد. در ادامه این روند تکاملی، مفهوم مشارکت، جایگزین رابطه معارضی و مغابنه ای صرف می شود و راه کار قراردادی منبعث از مشارکت در تولید[۸] به عنوان مبنای بسیاری از قراردادهای نفتی در کشورهای در حال توسعه شکل می گیرد.[۹]

صرف نظر از تقسیم بندی مطروحه که بر نحوه تقسیم خطرات و ریسک های قراردادهای نفتی مبتنی می باشد، در خصوص تقسیم بندی قراردادهای نفتی و گازی می توان با توجه به نوع رابطه حقوقی و قراردادی از جهت “معاوضی بودن” و یا “مشارکتی بودن” قرارداد قائل به تفضیل گردید. در واقع گاه شرکت نفتی خارجی در یک رابطه حقوقی معاوضی و مغابنه ای در صدد انعقاد قرارداد برای انجام عملیات اکتشافی و استخراجی با دولت میزبان بر می آید بی آنکه ماهیت غالب قرارداد مبتنی بر مشارکت باشد.

“قراردادهای معاوضی” نیز در تحلیل کلی حقوقی می توانند در قالب قراردادهای ناظر به انتقال حق عینی تحقق یابند که موضوع آن حسب مورد “انتقال مالکیت عین” و “انتقال مالکیت منفعت” می باشد. گاه نیز این قراردادها در قالب رابطه “تداینی” ترسیم می گردند که در این صورت طرفین قرارداد در مقابل یکدیگر متعهد به انجام تعهداتی می باشند، تعهد به اکتشافات و استخراج در مقابل تعهد به اخذ مبلغ معین و یا سهم معین از نفت در مقابل تعهدات انجام شده. صرف نظر از “قراردادهای معاوضی” در صنعت نفت و گاز با “قراردادهای مشارکتی” مواجه هستیم که صرف نظر از هدف مغابنه ای که مبنای اصلی انعقاد آن است، نحوه اجرای تعهد در قالب مشارکت تدوین می شود و سود مشترک بر سود گرائی فردی توفق     می یابد.[۱۰]

 


۱-۲ قراردادهای معاوضی

قراردادهای ناقل حق عینی

مطالعه این نوع از قراردادها نشان می دهد که قراردادهای مغابنه ای و معاوضی خود به دو صورت تحقق می یابند، قراردادهای مفید “انتقال مالکیت” و قراردادهای مفید “ایجاد تعهد”. سابقه تاریخی تحولات قراردادهای نفتی در منطقه خاورمیانه نشان دهنده آن است که قراردادهای معاوضی مبتنی بر مغابنه و به هدف انتقال مالکیت اولین نوع قراردادهای جاری در صنعت نفت و گاز می باشند. بر این اساس به تحلیل این نوع از قراردادها می پردازیم.

 

۱-۱-۲ قراردادهای ناقل حق عینی

مطالعه اجمالی این نوع از قراردادها نشان دهنده آن است که این نوع از قراردادها نیز خود به دو نوع اصلی تقسیم می شوند.

الف) قراردادهای مفید “انتقال مالکیت عین” که در شکل “قراردادهای امتیازی”[۱۱] و حسب امکان در نوع جدید از قراردادها در “قراردادهای ساخت، بهره برداری و انتقال”[۱۲] تبلور می یابند؛

ب) قراردادهای مفید “انتقال مالکیت منفعت” و یا “بهره برداری از حق انتفاع” که در قالب قراردادهای اجازه ای “[۱۳] متبلور می شوند.[۱۴]

 

۲-۱-۲ قراردادهای ناقل مالکیت عین

نمونه بارز این نوع قراردادها را می توان در “قراردادهای امتیازی” و نیز در صورت امکان در نوع جدید از قراردادهای توسعه صنعتی یعنی “قراردادهای ساخت، بهره برداری و انتقال” جستجو کرد.

 

۱-۲-۱-۲ قراردادهای امتیازی (Concession Agreement)

این نوع قرارداد از اولین نوع قراردادهای اجرا شده در دنیا و ایران است که مبتنی بر واگذاری مخزن یا میدان مشخص از سوی دولت، به عنوان مالک مخزن به شرکت خارجی یا شرکت خاص در راستای انجام فعالیت های اکتشافی، تولیدی، بهره برداری و بازاریابی محصولات است. بر اساس قراردادهای امتیازی، دولت امتیاز اکتشاف و تولید نفت را در منطقه ای مشخص و برای دوره زمانی معینی به شرکت عملیاتی واگذار می کند. این شرکت پس از سرمایه گذاری و بهره برداری از ذخایر هیدروکربوری، بهره مالکانه و مالیات به دولت پرداخت می کند. در این روش شرکت سرمایه گذار کلیه هزینه های طرح از جمله عملیات اکتشاف، توسعه، بهره برداری و بازار یابی محصولات را تقبل می کند و در قبال امتیازهای دریافت شده، به کشور میزبان اجاره زمین، بهره مالکانه و درصدی از درآمد خالص مخزن را به عنوان مالیات پرداخت می کند.[۱۵] قراردادهای امتیازی بر اساس مقاطع زمانی مختلف و ویژگی هر کدام، به انواع زیر تقسیم می شوند:

 

۲-۲-۱-۲ قراردادهای امتیازی سنتی

این شیوه قراردادی به قبل از دهه ۱۹۵۰ بازمی گردد و دامنه بسیار وسیعی از مناطق عملیاتی را شامل و امتیازات فراوانی برای شرکت سرمایه گذار داشته است. شرکت سرمایه گذار تنها حق امتیازی به مقدار ثابت به کشور مالک پرداخت می کرد که از جمله این قراردادها می توان به قرارداد دارسی در ایران -که سال ۱۹۰۱میلادی به مدت ۷۰ سال منعقد شد – اشاره کرد که درآمد کشور از درآمد کل میدان ها ۱۶ درصد بود. در این شیوه قراردادی شرکت سرمایه گذار کنترل تمام فعالیت های تولیدی و توسعه نفت را در اختیار می گیرد و مالکیت مخازن به سرمایه گذار منتقل می شود و در این صورت منافع کشور سرمایه پذیر در راستای تولید صیانتی تأمین نمی شود.[۱۶]

 

۳-۲-۱-۲ قراردادهای امتیازی متعادل (۵۰-۵۰)

این شیوه قراردادی به دهه ۱۹۵۰ به بعد باز می گردد که نسبت به امتیازی سنتی، وسعت دامنه عملیات و امتیازهایی که به سرمایه گذار داده می شد، کمتر شده است. این نوع قرارداد بین کشورهای ونزوئلا و عربستان منعقد شده است. این روش شکل تکامل یافته روش سنتی است که در آن تسهیم سود بین طرفین به صورت۵۰-۵۰ است بدین صورت که شرکت سرمایه گذار نیمی از درآمد منابع زیر زمینی را پس از کسر کلیه هزینه های انجام شده برای اکتشاف، توسعه، بهره برداری و بازاریابی را به عنوان مالیات به کشور میزبان پرداخت می کند و دیگر اجاره زمین و حق امتیازی به کشور مالک پرداخت نمی شود.[۱۷] در این شیوه سرمایه گذار ملزم به تأمین مصارف داخلی نفتی کشور میزبان بوده و پس از تأمین مصارف می تواند باقیمانده منابع را به هر شکلی که خواست به فروش یا به مصرف برساند و کشور میزبان در مورد نحوه فروش آن و اینکه به چه کشوری بفروشد نمی تواند دخالت کند.[۱۸]

۴-۲-۱-۲ قراردادهای امتیازی جدید

کاهش شدید قیمت اقلام نفتی و کاهش یک طرفه قیمت های اعلام شده توسط شرکت های نفتی و همچنین واکنش کشورهای صادرکننده نفت در اوایل دهه ۱۹۶۰ باعث به وجود آمدن قراردادهای امتیازی جدید و پیدایش سازمان صادرکننده نفت شد و کشورهایی مانند ونزوئلا به این نوع قراردادها روی آوردند. در این روش علاوه بر نرخ مالیات بر درآمد که به میزان ۵۰ درصد سود ناخالص درآمد نفتی شرکت سرمایه گذار است، ۵/۱۲درصد قیمت اعلان شده نفت حق الامتیاز(Royalty) به عنوان هزینه فرصت از بهره برداری از منابع و ذخایر در اختیار کشور مالک مخازن قرار می گیرد.[۱۹]

۵-۲-۱-۲ ویژگیهای قراردادهای امتیازی[۲۰]

از این نوع قراردادها به عنوان اولین روش انعقاد قرارداد به ویژه در منطقه خاورمیانه استفاده شده است. این نوع از قراردادهای امتیازی سنتی ویژگی هایی خاص به شرح زیر دارند:

ویژگی اول: شرکت سرمایه گذار خارجی که به عنوان پیمانکار عملیات نفت وارد قرارداد اکتشاف و توسعه می گردد، دارای حق انحصاری اکتشاف و بهره برداری از منابع زیرزمینی به هزینه و با ریسک خود می باشد.

ویژگی دوم: اصولاً شرکت خارجی تعهدی نسبت به عرضه منابع استخراجی نفت و گاز به بازار داخل نداشته و می تواند به صورت مستقل و آزادانه منابع استخراجی را تصفیه و صادر کنند. معهذا در قراردادهای امتیازی درج این شرط قراردادی متصوّر است که شرکت خارجی مکلف گردد بخشی از نفت و گاز استخراجی را در اختیار کشور میزبان جهت مصرف داخلی قرار دهد.[۲۱]

ویژگی سوم: مالکیت تمام تجهیزات سر چاه که جهت عملیات اکتشافی و استخراجی قرار گرفته در مالکیت شرکت خارجی باقی می ماند و فقط در صورت توافق، وبا رعایت شرایط قراردادی، مالکیت آنها می تواند به دولت میزبان منتقل شود.

ویژگی چهارم: تعهدات شرکت خارجی نیز در این گونه از قراردادها بسیار محدود است. تعهد این شرکت پرداخت مبلغ معین به عنوان “حق مالکانه”[۲۲] تا زمان اختتام قرارداد می باشد که نوعاً به صورت پول نقد یا کالا به دولت میزبان تسلیم می گردد که خود یکی از اساسی ترین تعهدات قراردادی شرکت سرمایه گذار می باشد.

ویژگی پنجم: همچنین شرکت خارجی می تواند متعهد به بکارگیری بخشی از نیروهای کار محلی گردد.

ماهیت استعمار قراردادهای امتیازی و وقوع جنبش های ملی دهه ۶۰-۵، سبب شد که به واسطه اعتراض کشورهای در حال توسعه، در این گونه از قراردادها بازبینی شده و شرایط قراردادی به نحوه ی دیگر و در جهت تأمین منافع دولت میزبان ترسیم شود.

 

۶-۲-۱-۲ تعدیل های قراردادهای امتیازی

۱-۶-۲-۱-۲ تعدیل اول: افزایش سهم منافع کشورهای میزبان

افزایش حقوق دولت میزبان در قراردادهای امتیازی، گاه به صورت مستقیم و مؤثر، ناظر به حقوق مالی دولت میزبان است. برای مثال می توان به افزایش “حق مالکانه” اشاره کرد که دولت میزبان از سهمی بیشتر از نفت استخراجی بهره می برد. هم چنین با تحقق عناوین جدید مانند اجاره محل، پرداخت مالیات و پرداخت بخشی از سود ناشی از فعالیت به دولت میزبان به عنوان حق مشارکت، سعی در تأمین منافع مالی دولت میزبان تلاش می شود.[۲۳]

هم چنین، در کنار این مفهوم کاملاً مالی و اقتصادی، شرکت سرمایه گذار خارجی تکالیف بیشتر در زمینه عملیات اکتشافی و استخراجی به عهده می گیرد. برای مثال، شرکت نفتی خراجی مکلف است نسبت به رها کردن بخشی از منطقه اکتشافی که موفق به کشف نفت در زمان معین در آن نگردیده[۲۴] می باشد. در واقع، تقلیل دوران اکتشاف و دوران مربوط به توسعه و استخراج و غیره نیز، سبب شده که منافع مالی دولت میزبان در کنار منافع مای شرکت های سرمایه گذار خارجی تأمین گردد.

 

۲-۶-۲-۱-۲ تعدیل دوم: مداخله دولت میزبان در عملیات اکتشافی و استخراجی

روش دیگر برای حفظ حقوق دولت میزبان همانا مداخله بیش از پیش دولت در اداره عملیات اکتشافی، توسعه و استخراج است. در بدو امر، دولت میزبان از طریق مداخله بسیار محدود نمایندگان خود در قراردادهای اکتشافی و استخراجی، مداخله مدیریتی خود را در این گونه قراردادها آغاز کرد، معهذا در طول زمان این نوع مداخله دولت در مدیریت عملیات اکتشاف و استخراج افزایش می یافت. امروزه با تشکیل “کمیته های مدیریتی” (management committee) در قراردادهای نفتی، مداخله دولت در عملیات اکتشافی و استخراجی به طور مؤثر تحقق می یابد.[۲۵]

 

۳-۶-۲-۱-۲ تعدیل سوم: مشارکت در محصولات اکتشافی

صرف نظر از جنبه های مالی و اداری فوق الذکر، مداخله دولت در عملیات استخراج و مشارکت دولت در سهم محصولات استخراجی نیز راه کار سومی برای حفظ منافع ملی دولت میزبان می باشد. این نحو مداخله دولت، سبب می گردد که دولت نقشی مؤثرند در تولید و کنترل منابع زیر زمینی داشته و به هیمن اعتبار امروزه در بعضی از قراردادهای امتیازی با تشکیل شرکت مشترک به عنوان شرکت عملیاتی، دولت حداکثر مداخله و مشارکت را در عملیات تولید اعمال می کند.

نباید فراموش کرد که عنصر اساسی در تمام قراردادهای نفتی، همانا وصول به نتیجه مشترک یعنی تأمین منافع ملی طرفیت قرارداد است. هدف از تمامی شروط قراردادی، قطع نظر از شکل و روش تدوین قراردادهای نفتی، رسیدن به یک هدف واحد است که این هدف واحد چیزی جز تقسیم منافع، مشارکت در اداره و مدیریت و تقسیم منصفانه سود ناشی از فعالیت بین دو طرف، شرکت خارجی و دولت میزبان نیست. به هر حال، قراردادهای امتیازی سنتی، نمونه اعلای قراردادهای مغابنه ای که در آن مالکیت به شرکت خارجی تعلق دارد، از لحاظ تاریخی، شروعی برای عملیات اکتشافی و استخراجی بسیاری از منابع نفت و گاز در جهان بوده است. امروزه شاهد این مهم هستیم که در نوع جدید از قراردادهای امتیازی، منافع دولت میزبان از طریق تقسیم منافع، مشارکت در اداره و مدیریت و تقسیم منصفانه سود ناشی از فعالیت تأمین می گردد.

۱  بهروزاخلاقی، سخنی در باره آینده سرمایه گذاری در ایران، بررسی اجمالی علل و موانع پیشرفت، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، شماره ۴۷ ، بهار ۱۳۷۹، ص ۸۰-۸۶

[۲] اخلاقی، دکتر بهروز: سخنی در باره آینده سرمایه گذاری در ایران، بررسی اجمالی علل و موانع پیشرفت، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، شماره ۴۷ ، بهار ۱۳۷۹، ص ۸۰-۸۶

[۳] اخلاقی، دکتر بهروز : سخنی درباره آینده سرمایه گذاری در ایران، بررسی اجمالی علل و موانع پیشرفت، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، شماره ۴۷ ، بهار ۱۳۷۹ ، ص ۸۷

[۴] محمد علی موحد، نفت ما و مسائل حقوقی آن، انتشارات خوارزمی، سال دوم، ۱۳۵۳،ص ۱۸

[۵] (Concession Agreemen

[۶] (License Ageement

[۷] (Service Agreement

[۸] (Production Sharing Agreement

[۹] امام، فرهاد: حقوق سرمایه گذاری خارجی در ایران، چاپ اول، نشر یلدا، تهران، ۱۳۷۳، ص ۱۲۱

[۱۰] ربیعی، فرانک،(۱۳۸۱)، حقوق قراردادهای نفتی، انتشارات بهنامی، ص ۳۱

[۱۱] (Concession Agreement

[۱۲] (Built Operation And Transfer

[۱۳] (License Agreement

[۱۴] امام، فرهاد: حقوق سرمایه گذاری خارجی در ایران، چاپ اول، نشر یلدا، تهران، ۱۳۷۳، ص ۵۶

۱ رضا پاکدامن ، راهنمای تنظیم قراردادهای بین المللی سرمایه گذاری مشترک صنعتی.سازمان توسعه صنعتی ملل متحد(یونیدو( نشر موسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی، اقتصاد نو  اسفند۱۳۸۶، ص ۷۲

۲ – دانیل یرگین، تاریخ جهانی نفت،ترجمه غلامحسین صالحیار ،جلد اول،انتشارات اطلاعات ،تهران،۱۳۷۶،ص ۹۲ به بعد

۱- فواد رحمانی،  تاریخ ملی شدن صنعت نفت ایران، انتشارات امیرکبیر ۱۳۵۲، ص ۳۸

۲ – دانیل یرگین، تاریخ جهانی نفت،ترجمه غلامحسین صالحیار، جلد اول، انتشارات اطلاعات ،تهران۱۳۷۶ ص ۵۳

۳- منبع پیشین ص ۵۵

۴- بمبرگ،ج،۲۶ سال با صنعت نفت ایران، ترجمه علیرضا حمیدی یونسی، انتشارات اداره کل روابط عمومی وزارت نفت ،بهار ۱۳۸۰، ص ۲۳۶

[۲۱] فواد روحانی، صنعت نفت ایران ،ترجمه رضا رئیس طوسی ،تهران ،صابرین،۱۳۷۲، ص ۵۶

 

[۲۲]  (Royalty

۲ -فرهاد ایرانپور ،مبانی عمومی قرارداهای نفتی، فصلنامه مجله حقوق دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران  ،(۱۳۸۶) دوره ۳۸،ش ۱،ص ۸۰

۳-Relinquishment  توضیح آن که با رها سازی هر بخشی از محل عملیات، دولت میزبان می تواند نسبت به انعقاد قرارداد با سایر اشخاص در خصوص انجام عملیات اکتشاف وتوسعه جدید اقدام کند.

۱-فرانک ربیعی، حقوق قراردادهای نفتی، انتشارات بهنامی، (۱۳۸۱)،ص ۱۸۳-۱۸۵

 

جزییات بیشتر درباره این مطلب را در پایان نامه زیر می توانید بخوانید:

 

پایان نامه کارشناسی ارشد رشته حقوق :سرمایه گذاری خارجی در حوزه انرژی و حقوق حاکم بر آن

سایت سبز فایل بزرگترین و جامع ترین سایت مرجع فروش و دانلود پایان نامه های مقطع کارشناسی ارشد می باشد. هزاران فایل پایان نامه ، مقاله ، تحقیق ، پروپوزال ، پروژه دانشجویی و گزارش سمینار با فرمت word (پسوند doc یا docx) و قابل ویرایش با امکان دانلود رایگان دمو (فهرست و فصل اول همه پایان نامه ها در سایت به صورت رایگان در دسترس است تا کاملا با محتویات آن آشنا شوید) سایت سبز فایل امکان خرید پایان نامه را برای دانشجویان و محققان محترم برای استفاده در تحقیقات فراهم نموده است. برای پیدا کردن پایان نامه مورد نظرتان عبارت مورد نظر خودتان را در کادر زیر جستجو کنید:
در ضمن برای راحتی دسترسی ، عناوین همه فایل های مربوط به هر رشته را در یک صفحه گردآوری کره ایم. برای دسترسی به رشته مورد نظرتان از منوی بالای سایت وارد شوید.