پایان نامه رشته علوم سیاسی

مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی

پایان‌نامه کارشناسی ارشد

رشته: علوم سیاسی

‌شاخص‌های کرامت انسانی در الگوی پیشرفت اسلامی

استاد مشاور

  حجت الاسلام والمسلمین دکتر مهدی امیدی

مهر 1391

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده و استاد راهنما در سایت درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده و استاد راهنما موجود است)

:

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چکیده

رعایت کرامت انسانی از مهم‌ترین موضوعاتی است که در یک جامعه پیشرفته، انتظار تحقق حدّاکثری آن به جا می‌باشد. این انتظار وقتی برآورده می‌شود که تصوّر صحیحی از کرامت انسانی برای آحاد جامعه و سیاست‌مداران آن به وجود آید. برای رصد و درک وضعیّت کرامت انسانی در جامعه، باید شاخص‌های این مولفه‌ی کیفی را به دست آورد تا بتوان با اندازه‌گیری آنها به درک صحیح‌تری از وضعیت کرامت انسانی دست یافت. چون کرامت انسانی از مفاهیم دینی است و ریشه در معارف قرآن دارد، تنها راه درک این مفهوم و شاخص‌های آن مراجعه به منابع دینی و غوطه‌ور شدن در مفاهیم دینی و شناخت ارتباط این مفاهیم با مفهوم کرامت انسانی می‌باشد. طبیعی است که در این راه باید از روش تحلیلی و تبیینی برای درک متون دینی استفاده کرد.

یافته‌های این تحقیق نشان می‌دهد که کرامت انسانی دارای شاخص‌های متنوعی در ساحت بینش‌ها یا باورهای بنیادی است و ساحت نگرش‌های افراد متاثر از باورهای افراد از شاخص‌های دیگری برخوردار است، و همین موجب تکوین رفتارهایی در افراد جامعه می‌شود، که این رفتارها شاخص‌های خوبی برای سنجش کرامت‌انسانی در ساحت رفتار می‌باشد. بخشی از شاخص‌های کرامت انسانی متعلق به ساختارهای متنوعی هستند که در جامعه وجود دارند، این ساختارها هم تکوین یافته از رفتار افراد هستند و هم به رفتار انسان‌ها شکل می‌دهند، شاید بتوانیم شاخص‌های اساسی کرامت انسان را در سه شاخص خلاصه کنیم که سایر شاخص‌های ذکر شده در این تحقیق نیز به این چند شاخص، برگشت می‌کنند، این شاخص‌ها عبارتند از 1- دانایی و علم محوری در پرتو بهره‌مندی از عقل و وحی الهی 2- آزادی و حریّت و اختیارمند بودن انسان 3- عرض و آبرو و منزلت اجتماعی افراد.

واژگان کلیدی: کرامت انسانی، الگوی اسلامی پیشرفت، پیشرفت سیاسی، شاخص.

  مقدمه: طرح تحقیق.. 1

1.تبیین مساله. 1

  1. پیشینه تحقیق.. 2
  2. ضرورت تحقیق.. 4
  3. نوآوری تحقیق.. 6
  4. چارچوب تحقیق.. 6
  5. هدف تحقیق.. 8
  6. روش انجام تحقیق.. 8
  7. پرسش‌های تحقیق.. 9

8-1. پرسش اصلی.. 9

8-2. پرسش‌های فرعی.. 9

  1. فرضیه تحقیق.. 9
  2. ساماندهی تحقیق.. 9

فصل اول: مفاهیم و کلیات… 10

مقدمه………. 11

  1. کرامت….. 11

1-1. تحلیل لغوی واژه کرامت… 12

1-2. تحلیل فلسفی مفهوم «کرامت» 13

1-3. کرامت در اندیشه اسلامی.. 15

1-4. تعریف نهایی کرامت… 18

1-5. کرامت انسان. 19

1-6. اقسام کرامت… 21

1-6-1. کرامت حقیقی.. 21

1-6-2. کرامت اعتباری.. 22

1-6-3. کرامت ذاتی.. 22

1-6-4. کرامت اکتسابی.. 23

1-7. مراتب کرامت… 25

1-7-1.           کرامت مطلقِ حقیقی.. 25

1-7-2.           کرامت ملکوتی.. 25

1-7-3.           کرامت وجودی.. 26

1-7-4.           کرامتِ تکوینی بشری.. 26

1-7-5.           کرامت اکتسابی غیر ایمانی.. 27

1-7-6.           کرامت اکتسابی ایمانی.. 27

  1. توسعه و پیشرفت در اندیشه اسلامی.. 28

2-1. پیشرفت سیاسی.. 31

2-2. پیشرفت و فرق آن با توسعه. 36

  1. الگوی پیشرفت اسلامی.. 37

3-1. رابطه کرامت انسانی و پیشرفت اسلامی.. 38

  1. شاخص… 41

جمع‌بندی… 44

فصل دوم: شاخص های کرامت انسانی در حوزه باور و نگرش… 46

مقدمه………. 47

1.نماگرهای بینشی.. 48

1-1. اعتقاد به برتری بُعد روحانی انسان بر ابعاد مادی.. 48

1-2. توجه عمومی به جنبه خلیفهاللهی انسان. 49

1-3. باور همگانی به برتری انسان بر سایر مخلوقات… 50

1-4. باور عمومی به اینکه انسان امانت‌دار خداوند است… 51

1-5. باور جمعی به آزادی و اختیار توام با مسئولیت انسان. 52

1-6.  باور عمومی به اینکه انسان دارای فطرتی الهی است… 53

  1. نماگرهای نگرشی.. 55

2-1. نیک‌اندیشی (حسن ظنّ) 55

2-2. انسان دوستی و مهرورزی.. 58

2-3. عبودیت خداوند. 61

2-4. بلندهمتی و آرمان‌خواهی.. 66

2-4-2. نماگرهای بلند همّتی.. 69

اقسام همت… 73

جمع‌بندی… 75

فصل سوم: شاخص های کرامت انسانی در ساحت رفتار. 76

مقدمه………. 77

شاخص‌های رفتاری کرامت… 78

1.رفق و مدارا 78

1-1. مدارا در اسلام. 79

1-2. رابطه مدارا و کرامت انسانی.. 81

1-3.  اقسام مدارا 81

1-3-1. مدارای گفتاری.. 81

1-3-2. مدارای رفتاری.. 82

1-4. مدارای سیاسی و انواع آن. 82

1-4-1. مدارای حاکم در برابر مردم و نماگرهای آن. 84

1-4-2. مدارای مردم در برابر حاکم: 88

1-5. مدارا به مثابه ابزاری برای مدیریت: 89

1-6. مدارا و پیشرفت سیاسی.. 89

2.آگاهی دادن. 90

2-1. تفاوت منش حکومت دینی و حکومت غیر دینی.. 94

2-2. شاخص‌های آگاهی‌ دادن و تعلیم. 95

شاخص‌های رفتاری لئامت… 101

  1. جواب منفی به درخواست دوستان و همراهان. 101
  2. استغفار همراه با اصرار بر گناه 102
  3. موافقت با هوای نفس مستشیر. 102
  4. کفران نعمت، تشکر نکردن. 102
  5. غضب بر زیر دستان. 103
  6. خشمگین کردن طلبکار. 104
  7. آبروفروشی.. 105
  8. فحاشی.. 106
  9. خلف وعده 106
  10. بی حیایی.. 107
  11. بدرفتاری.. 107
  12. بی مروتی.. 108
  13. منت‌گذاری.. 108
  14. قساوت… 108
  15. مکر و خدعه. 109
  16. بخل.. 110
  17. غشّ 111

جمع‌بندی.. 111

فصل چهارم: شاخص‌های کرامت انسان در حوزه ساختار. 113

مقدمه………. 114

1.تعریف ساختار. 115

2.انواع ساختار. 115

3.دولت کریمه. 116

3-1. شاخص‌های ساختاری ساحت تقنین.. 118

3-1-1. الهی بودن قوانین.. 118

3-1-2. انطباق قوانین با توان آدمی.. 119

3-1-3. حَرَجی نبودن قوانین.. 120

3-1-4. هماهنگی قوانین با آزادی و اختیار انسان. 121

3-1-5. هماهنگی قوانین با فطرت آدمی.. 121

3-2. شاخص‌های ساختاری اجراء. 122

3-2-1. شاخص‌های فرایندی.. 122

3-2-1-1. علم‌مداری و اعتدال در تنظیم ساختار. 122

3-2-1-2. دولت حقّ‌بنیان. 124

3-2-1-3. مردم‌سالاری دینی.. 125

کرامت انسانی و انقلاب… 131

3-2-2. ساختارهای عزّت آفرین دولت کریمه. 131

3-2-2-1. نیروهای مسلح.. 132

3-2-2-2. نظام تعلیم و تربیت اسلامی.. 132

3-2-2-3. روابط عزّت‌آفرین با سایر ملل.. 133

3-2-2-4. ساختار اقتصادی مستقل و عادلانه. 133

3-2-2-5. روابط اجتماعی مبتنی بر رعایت منزلت اجتماعی افراد. 134

3-2-2-6. ارتباط کرامت محورْ بین مردم و حکومت… 134

جمع بندی.. 135

جمع‌بندی و نتیجه‌گیری.. 137

فهرست منابع. 141

Abstract 149

تبیین مساله

همه حکومت‌ها و حاکمان برای خدمت به جامعه انسانی و حفاظت از امنیت آن، و تامین سعادت پایدار[1] جامعه، و رساندن آن جوامع به سر‌منزل سعادت، باید شناخت صحیحی از جایگاه انسان و خصائص او داشته باشند، و ضرورت دارد برنامه‌های تربیتی و سیاست‌های اجرائیِ کوتاه مدت و بلند مدتی که تدوین می‌نمایند، با توجه به شناختِ همه ابعاد او باشد، و برنامه پیشرفتی هماهنگ با شخصیّت انسان تدوین نمایند، زیرا هر برنامه پیشرفتی باید بر اساس شناخت درستی از موضوع پیشرفت یعنی انسان و حیطه‌های مربوط به او در بُعد فردی و اجتماعی، باشد، با توجّه به این اصل، انسان‌شناسیِ هر برنامه‌ی پیشرفتی از مهمترین مبانی آن برنامه می‌باشد، که روحِ کلی برنامه را تحت تاثیر خود قرار می‌دهد.

در تدوین الگوی پیشرفت اسلامی، یکی از مهم‌ترین مقدماتی که مورد توجّه قرار می‌گیرد، مبانی انسان شناختی این الگو است، الگوی پیشرفتی، اسلامی است که مبتنی بر انسان‌شناسیِ مورد نظرِ اسلام ‌باشد، در تبیین جایگاه و حقیقتِ انسان از نگاه اسلام، مفاهیم متنوعی به کار می‌رود که می‌توان یکی از جامع‌ترین و عمیق‌ترین و در عین حال جذاب‌ترین مفاهیم را مفهوم «کرامتِ انسان» بدانیم، در سایه این واژه دو کلمه‌ای، حوزه‌ی متنوعی از معارف اسلام درباره انسان مستَتِر است، که مفهومِ «کرامتِ انسان» سرجمعِ همه این مقولاتِ متنوّع، می‌باشد، این مفهوم از ظرفیت بالائی برای معرفی انسان‌شناسی اسلامی برخوردار است و قابلیّت این را دارد که به عنوان یک گفتمانِ فراگیر برای طرح انسان از نگاه اسلام، مطرح شود، بدین جهت در تدوین الگوی پیشرفت اسلامی می‌توان این مفهوم را به منزله انسان شناسی این الگو مدّ نظر قرار داد، که در تمام پیکره و روحِ این الگو حضور دارد، برای شناخت تاثیر این مبنای انسان شناسیِ فراگیر، در تدوین الگوی پیشرفت اسلامی و آثار آن، تحقیقی تحت عنوان «شاخص‌های کرامت انسانی در الگوی پیشرفت اسلامی» مطرح شده است، که شناخت صحیح مفهوم «کرامتِ انسان» سهم عمده‌ای در به سامان رسیدن این تحقیق دارد، با توجه به اینکه این مفهوم هنوز در هاله‌ای از ابهام قرار دارد،       ضرورت دارد این مفهوم را مفصل‌تر مورد بررسی قرار داده و منظور خویش را از این مفهوم بیان کنیم، وقتی مفهوم کرامتِ انسان روشن شد، لوازم نگرشی و رفتاری و ساختاری آن نیز در همه جای الگو خود را نشان می‌دهد؛ هم‌چنان که تحقق عینی این مفهوم، ممکن است ملزوماتی داشته باشد، هر یک از این ملزومات و لوازم، ارتباطی به مفهوم «کرامت انسان» دارند و به نوعی مبیّن این مفهوم هستند، از این‌رو می‌توانند در سنجش کرامت انسان به عنوان ملاک و معیار مطرح شوند، و ما همه این‌ها را تحت عنوان شاخص مورد بررسی قرار خواهیم داد. چون تحقیق ما رابطه بین دو متغیر «شاخص‌های کرامت انسان» و «الگوی پیشرفت اسلامی» را مورد بررسی قرار می‌دهد طبیعی است که در تبیین و کشف شاخص‌ها رویکردی دینی داشته باشیم و با بهره گرفتن از روش‌ استنباطی و تحلیلی به بررسی این شاخص‌ها بپردازیم

3. ضرورت تحقیق

یکی از مهمترین مقدماتی که در تدوین علوم انسانی مورد توجه قرار می‌گیرد مقدمات انسان‌شناسانه این دسته از علوم است نظر به اینکه علوم انسانی متکفل بیان گزاره‌هایی برای اداره جامعه انسانی و کمک به پیشبرد آن جوامع، به سمت الگوی مطلوب می‌باشند مسلما تدوین این علوم، با توجه به نوع نگاه به انسان و نقطه کمال انسانی، صورت می‌گیرد. در تولید علوم انسانی با رویکرد اسلامی ضروری است نخست نگاه اسلام به انسان را مورد توجه قرار دهیم تا بتوانیم بر اساس آن علوم انسانی اسلامی را سامان دهیم، از جمله علومی که متاثّر از نگاه انسان شناسی است علمی است که متکفل بیان نحوه حرکت جوامع از وضعیت موجود به سمت تغییرات مطلوب هست؛ این علم، تغییرات را از ابعاد مختلف بررسی می‌کند و راه تغییر هر جامعه را با توجه به مختصات آن جامعه به معماران اجتماع نشان می‌دهد؛ از این علم به «علم توسعه» یاد می‌کنند، که البته آنچه در علم توسعه از آن بحث می‌شود اغلب توجه به بُعد اقتصادی و تغییرات اقتصادی است و به تغییرات اجتماعی و سیاسی وسایر تغییرات اساسی جامعه کمتر توجه می‌شود که این از نواقص علم توسعه شمرده می‌شود.

در نگاه اسلام یکی از وجوه شناخت انسان بحث کرامت و ارزش انسان است که شایع‌ترین بیان قرآن در باره کرامت انسان آیه شریفه ذیل است؛ «وَ لَقَدْ کَرَّمْنَا بَنِی آدَمَ وَ حَمَلْنَاهُمْ فِی الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ رَزَقْنَاهُمْ مِنَ الطَّیِّبَاتِ وَ فَضَّلْنَاهُمْ عَلَى کَثِیرٍ مِمَّنْ خَلَقْنَا تَفْضِیلاً» (اسراء.70) «و به راستى ما فرزندان آدم را گرامى داشتیم، و آنان را در خشکى و دریا (بر مرکبها) برنشاندیم، و از چیزهاى پاکیزه به ایشان روزى دادیم، و آنها را بر بسیارى از آفریده‏هاى خود برترى آشکار دادیم»، در بین روایات اهل بیت علیهم‌السلام این فرمایش امیرالمومنین علی علیه السلام در نامه به مالک‌اشتر از درخشش خاصی برخوردار است که فرمود: «وَ أَشْعِرْ قَلْبَکَ الرَّحْمَهَ لِلرَّعِیَّهِ وَ الْمَحَبَّهَ لَهُمْ وَ اللُّطْفَ بِهِمْ وَ لَا تَکُونَنَّ عَلَیْهِمْ سَبُعاً ضَارِیاً تَغْتَنِمُ أَکْلَهُمْ فَإِنَّهُمْ صِنْفَانِ إِمَّا أَخٌ لَکَ فِی الدِّینِ وَ إِمَّا نَظِیرٌ لَکَ فِی الْخَلْق‏[3]» «رحمت و محبت و لطف بر مردم جامعه را به قلبت بفهمان (به طوری که آن را دریافت کند، نه یک تصور ذهنی) و برای آنان درنده‌ای خون‌خوار نباش که خوردن آنان را غنیمت بشماری، زیرا مردم بر دو صنفند، یا برادر دینی تو هستند، یا نظیر تو در خلقت»[4]

در تدوین و تولید علم توسعه بر اساس مبانی دینی توجه به بعد کرامت انسان از آنجا ناشی می‌شود که موضوع جامعه در نگاه دینی، انسانی است که دارای ویژگی خاصّی در خلقت خویش است که از سرجمع این ویژگی‌ها به «کرامت‌انسان» تعبیر می‌شود و طبیعی است که برنامه‌ی پیشرفت این نوع جامعه با برنامه‌ی پیشرفت جوامعی که انسان را موجودی ذاتا شرور می‌دانند، متفاوت است؛ در نگاه دینی همه انسان‌ها در بدو تولّد دارای کرامتی هستند، که همین کرامت دست‌مایه ارتقاء انسان به کرامت‌های بیشتر و بالاتر می‌شود، وظیفه‌ای که حکومت دینی به عنوان جانشین حاکمیت خداوند در روی زمین دارد این‌ست که آن کرامتی را که از طرف خداوند به انسان اعطاء شده است، حفظ کند، زیرا بود و نبود این کرامت، در ارتقاء شخصیت انسان به کمالات و کرامات بیشتر، نقش اساسی دارد، همین است سرّ اینکه پیامبر گرامی اسلام که مامور ارتقاء انسان‌ها به کرامات بیشتری بود تکیه فراوانی بر حفظ کرامت افراد داشت.

لذا برای حفاظت از جایگاه «کرامت انسانی انسان»، باید عناصر و شاخص‌های کرامت انسان را شناسایی کرد و وضعیت کرامت انسانی را دائما مورد رصد قرار داد تا بتوانیم ارزیابی صحیحی از وضعیت کرامت انسان در جامعه ارائه کنیم، و دیگر اینکه بتوانیم وضعیت این مقوله در جوامع مختلف را مورد مقایسه قرار دهیم؛ از این رو بحث شاخص‌های کرامت انسانی یک بحث ضروری می‌باشد، بدیهی است که مبنای ما در بحث از این شاخص‌ها باید نگاه دینی باشد و شاخص‌هایی را به عنوان شاخص تلقی می‌شوند که از منابع دینی شاخص بودن آن را استخراج کنیم. از این رو به بحث از شاخص‌های کرامتِ انسانی از نگاه دین (کتاب و سنت و عقل) می‌پردازیم.

4. نوآوری تحقیق

این تحقیق در بردارنده نوآوری‌های ذیل می‌باشد:

  • تلاش شده است مفهوم «کرامت» تعریف شود، در حالی که اکثر تحقیقات پیرامون کرامتِ انسان فاقد این ویژگی می‌باشند، در این راستا به تحلیل فلسفی این مفهوم پرداخته شده است و با تبارشناسی فلسفی این مفهوم، به ابعاد جدیدی از درک این مفهوم دست یافته‌ایم.
  • تلاش شده است تا مفهوم «پیشرفت» نیز ناظر به متغیر دیگر تحقیق یعنی مفهوم «کرامت» تعریف شود، و در تبیین پیشرفت سیاسی نیز به بعد جدیدی از پیشرفت سیاسی از منظر اسلام که ناظر به رابطه مردم و حکومت می‌باشد پرداخته‌ایم. (ذیل توسعه و پیشرفت در اندیشه سیاسی).
  • در این تحقیق به بررسی شاخص‌های «کرامتِ انسان» از منظر منابع دینی پرداخته‌ایم و تقریبا در اکثر این شاخص‌ها، مستندات دینی آن نیز ذکر شده است، جای این گونه پژوهشی در بین تحقیقات تقریبا خالی است.
  • البته در این تحقیق در تعریف مفاهیم و برداشت از روایات و آیات شریفه برداشت‌های بدیعِ دیگری وجود دارد، که همه را مدیون عنایت خداوند می‌دانم.

5. چارچوب تحقیق

بررسی شاخص‌های کرامت انسانی نیازمند تصوّری تفصیلی و اجمالی از موضوعات ذیل می‌باشد: ابتدءاً باید تصوّری دقیق و نسبتا تفصیلی از خودِ مفهوم «کرامت‌انسانی» به دست آوریم، پس از آنکه شناخت نسبتاً تفصیلی از این مفهوم پیدا کردیم، باید اجمالاً تاثیر شناخت این مفهوم را در سایر شناخت‌ها و نگرش‌ها و ساحت‌های زندگی انسان بررسی کنیم، برداشت نگارنده اینست که در اندیشه اسلامی باور به «کرامت‌انسانی» لازمه برخی باورهای اساسی درباره انسان و خلقت او و جایگاه انسان در نظام آفرینش می‌باشد، اگر کسی به آن باورها معتقد باشد طبیعی است که معتقد به کرامت انسانی می‌شود، ولی اگر جامعه‌ای عاری از این اعتقادات باشد باور به کرامت انسانی به نحوی صحیح، شکل نخواهد گرفت، لذا اولین شاخص‌هایی که می‌توان برای کرامت‌انسانی پیدا کرد در همین ساحت می‌باشد، برخی این شاخص‌ها را تحت عنوان «مبانی کرامت انسان» یاد کرده‌اند.

در اندیشه اسلامی باورها نقش اساسی در تکوین شاکله شخصیتی افراد دارند، علّامه طباطبائی در تفسیر این آیه: قُلْ کُلٌّ یَعْمَلُ عَلَى شَاکِلَتِهِ فَرَبُّکُمْ أَعْلَمُ بِمَنْ هُوَ أَهْدَى سَبِیلاً (اسراء/84)، «هر کس بر حسب ساختار (روانى و بدنى) خود عمل مى‏کند، و پروردگار شما به هر که راه‏یافته‏تر باشد داناتر است»، درباره بخشی از شاکله انسان می‌فرمایند: یک بخش از شاکله هر انسان، شَخْصی و خُلْقى است که متاثّر از عوامل خارجی بر نفس است[5]. از جمله عوامل خارجی متاثر بر نفس، باورهایی هستند که موجب تکوین شاکله و شخصیت انسان می‌شوند؛ شخصیت، شکل‌گرفته از آگاهی و اراده افراد است، لذا باورهای بنیادی افراد، سهمی اساسی در تکوین کرامتِ انسانِ کریم دارند، بررسی این‌گونه باورها و معرّفی آن‌ها به عنوان شاخصی که موجب کرامت می‌شود، بخشی از کاری است که در این تحقیق پی‌گیری شود.

بعد از آن‌که شخصیت و شاکله افراد تکوین یافت، در این مرتبه نیز ابعاد و مولفه‌هایی وجود دارد که هر یک از این مولفه‌ها یا متاثر از کرامت است یا موجب کرامت می‌شود، در این ساحت نیز می‌توانیم به بررسی شاخص‌های کرامتِ انسانی بپردازیم که ما تحت عنوان شاخص‌های نگرش به بررسی آن پرداخته‌ایم.

از جمله تاثیراتِ شاکله و شخصیت، تاثیر بر رفتار و کردار افراد است، رفتار به تبعِ شخصیت شکل می‌گیرد، و بر اساس این بیان کتاب خدا که «قُلْ کُلٌّ یَعْمَلُ عَلَى شَاکِلَتِهِ فَرَبُّکُمْ أَعْلَمُ بِمَنْ هُوَ أَهْدَى سَبِیلاً» (اسراء/84) عمل افراد بر اساس شاکله آنهاست، وقتی شاکله کریمانه شکل گرفت موجب تاثیراتی بر رفتار می‌شود، می‌توانیم این گروه از رفتارها را تحت عنوان شاخص‌های «کرامت‌انسانی» در ساحت رفتار، مورد بررسی قرار دهیم. از رهگذر به وجود آمدن رفتارها و پیوند خوردن رفتارهای افراد مختلف با یک‌دیگر در صحنه اجتماع، ساختارها و نهادهایی ایجاد می‌شود که هر یک از این نهادها به نوبه خود باعث تکوین رفتارهای دیگری در جامعه می‌شوند، در این ساحت نیز شاخص‌هایی برای کرامت انسان مورد بررسی قرار می‌گیرند، شاخص‌هایی که هم باعث ارتقاء کرامتِ انسانی می‌شود، و هم از رهگذر کرامتِ انسانی شکل می‌گیرند.

6. هدف تحقیق

هدف این تحقیق ارائه «شاخص‌های کرامت انسانی در الگوی پیشرفت اسلامی» می‌باشد هدف از ارائه این شاخص‌ها نشان دادن جایگاه کرامتِ انسان در الگوی پیشرفت اسلامی و ارائه شاخص‌هایی است که به وسیله آن بتوان یک ارزیابی صحیح و دینی، از وضعیتِ کرامتِ انسان ارائه کرد.

7. روش انجام تحقیق

این تحقیق مبتنی بر روش‌های رایج در مطالعات دینی یعنی روش تفسیری، که در پی کشف مراد متن است[6]؛ و روش استنباطی که هر دو این روش‌ها تحت روش عامتری به نام روش اجتهادی قرار می‌گیرند، و اصلی‌ترین روش تحقیق در حوزه علوم اسلامی می‌باشد، البته نمی‌توان ادعا کرد که در تمام این تحقیق، فقط از همین روش‌ها پیروی شده است، ما از روش‌های دیگری همچون روش‌های تحلیلی و تبیینی نیز سود جسته‌ایم، انجام این تحقیق بیشتر بر پایه مطالعات کتابخانه‌ای و نه میدانی می‌باشد.

  8. پرسش‌های تحقیق

1-1.        8-1. پرسش اصلی

شاخص‌های کرامتِ انسانی در الگوی پیشرفت اسلامی کدامند؟

1-2.          8-2. پرسش‌های فرعی

برای نیل به پاسخِ پرسش اصلی، پرسش‌های فرعی ذیل را طرح کرده‌ایم:

  1. منظور از «کرامتِ انسان» و «الگوی پیشرفت اسلامی» چیست؟
  2. کرامتِ انسانی در ساحت باور و نگرش‌ها چه شاخص‌هایی دارد؟
  3. شاخص‌های کرامتِ انسانی در ساحت رفتار چیست؟
  4. شاخص‌های کرامتِ انسانی در ساحت ساختار چیست؟

9. فرضیه تحقیق

به دلیل اینکه تحقیق حاضر اکتشافی است، و در صدد کشف شاخص‌ها از منابع دینی می‌باشد، فاقد فرضیه مشخّصی است؛ ولی اجمالاً معتقدیم که کرامتِ انسان از مفاهیمی است که در الگوی پیشرفت اسلامی، دارای شاخص‌های روشنی در ساحت باور و نگرش و رفتار و ساختار می‌باشد، از این رو به بررسی این شاخص‌ها در سه ساحت فوق می‌پردازیم.

10. ساماندهی تحقیق

باتوجه به پرسش‌های فرعی تحقیق، در این پایان‌نامه چهار فصل داریم: فصل اول به بررسی مفاهیم اصلی و کلیات تحقیق می‌پردازیم. در فصل دوم شاخص‌های کرامت انسانی در ساحت باور و نگرش را مورد بحث قرار می‌دهیم. در فصل سوم شاخص‌های کرامتِ انسان در ساختار را مورد بحث قرار می‌دهیم و در فصل چهارم شاخص‌های کرامتِ انسانی در ساحت رفتار را به بحث می‌گذاریم.

[1] . منظور از سعادت پایدار، سعادتی است که شامل سعادت دنیا و آخرت انسان شود.

[2] . محمدتقی مصباح یزدی، جستارهایی در فلسفه علوم انسانی، قم، انتشارات موسسه امام خمینی(ره)، 1389، صفحه65.

[3] . سید رضى، نهج‏البلاغه (بنیاد نهج البلاغه)، مصحح: عزیزالله ‏عطاردی، تهران: بنیاد نهج‏البلاغه، 1372، ص366.

.[4] محمد تقی جعفری، حکمت اصول سیاسی اسلام، تهران: بنیاد نهج البلاغه، 1369، ص 32.

[5] . سید محمد حسین طباطبایى، المیزان فى تفسیر القرآن، قم: دفتر انتشارات اسلامى جامعه‏ى مدرسین حوزه علمیه قم، چاپ پنجم، 1417ق، ج13، ص192.

[6] . جعفر نکونام، روش تحقیق کتابخانه‌ای با تاکید بر علوم اسلامی، قم: انتشارات دانشگاه قم، چاپ دوم، 1382، ص93

تعداد صفحات این پایان نامه :163

قیمت :17500 تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت  serderehi@gmail.com

جستجو در سایت : کلمه کلیدی خود را وارد نمایید :
 
 
دسته‌ها: علوم سیاسی