• عوامل ایجاد کننده استرس

    رابینسون وبریج وارد، مولا و همکاران در سال 1982 عوامل استرس زا را به 3 دسته تقسیم کردند:

    1. زیستی، فیزیولوژی: مانند نقصان در فعالیت ها، تغذیه ضعیف و باکتری ها
    2. روانی، اجتماعی: مانند کاهش اعتماد به نفس و بحران تکاملی
    3. اجتماعی، اقتصادی: مانند صنعتی شدن و زندگی در طبقه متوسط

    فریمن در سال 1984 عوامل ایجاد کننده استرس را به 4 دسته تقسیم نمود:

    1. فشارهای محرومیت زا
    2. فشار های بیش از حد
    3. فشارهای ناشی از تغییر و تحول
    4. فشارهای ناشی از عدم تحول (به نقل از فرهادی 1384).

    نظریه دیگر در مورد منابع انسانی می گوید که ریشه های اصلی استرس شامل 3 عامل شخصیت فرد، محیط کار و ساختار محیط خانواده است. منابع مختلف استرس باعث می شود که افراد واکنش های متفاوتی نشان دهند. در بررسی “فرد” به عنوان یکی از منابع استرس؛ نگرش ها و خصلت های آنان باید مورد توجه قرار گیرد تا مشخص شود که چگونه آنان باعث ایجاد و یا تحمل فشار روانی از طرف انسان می شود. در این قسمت مواردی مانند داشتن تیپ A، نوع مزاج، تجارب گذشته و نیاز ها و نگرش های خود را می تواند منبعی برای فشار روانی به حساب آید (گنجی، 1379).

    یکی دیگر از منابع استرس محیط پیرامون انسان می باشد. افراد بر حسب نوع تیپ شخصیتی و
    نگرش ها و تجارب تربیتی به گونه خاصی با محیط شغلی خود برخورد می نمایند و یا به عبارتی با آن کنار می آیند. ارتباط متقابل مسایل شخصیتی و فردی با عوامل مربوط به محیط شغلی می تواند
    تعیین کننده میزان فشار روانی باشد (ابزری، 1376).

    عامل یا منبع مهم دیگر مرتبط با فشار روانی، خانواده می باشد. در مسیر تحول محیط خانواده، مقاطع بسیار وجود دارد که مذاکره و قبول قواعد و مقررات جدید خانوادگی را ایجاد می کند. زیر منظومه های جدید باید به وجود آید و خطوط تمایز جدیدی باید رسم شود (ساعتچی، 1369).

    ریشه های فشار روانی را می توان  به طور کلی در عوامل فردی و محیطی (خانواده، محیط کار و اجتماع) بررسی کرد .به دلیل اهمیت موضوع مورد بحث، ترجیحاً در این بخش نقش محیط کار و روابط حاکم در محیط کار را در ایجاد استرس بحث می کنیم.

     

    2-8. محیط کاری و روابط حاکم بر محیط کار

    یکی از مهمترین عوامل ایجاد استرس و فشار روانی، به نوع ارتباط فرد و همکارانش، رئیس و زیردستانش بستگی دارد. برخی از دانشمندان علوم رفتاری این گونه اظهار کرده‌اند که وجود روابط خوب میان همکاران در یک محیط، عامل اساسی و محور سلامت فرد و سازمان است (فرهادی، 1384).

    روابط ضعیف میان همکاران با توجه به بی‌اعتمادی، ضعف حمایتی و بی‌علاقگی نسبت به گوش دادن به حرف دیگران و بی‌توجهی به حل و رفع مشکلاتی که برای اعضای اداره یا سازمان پیش می‌آید، تعریف شده است. اغلب ما یک سوم اوقات شبانه روز خود را در محیط کار می‌گذرانیم. فشارهای کاری تعارض‌ها و نومیدی‌ها مهم‌ترین علل فرسودگی جسمی و عاطفی هستند و بیماری و پیری زودرس نیز از عواقب آن است. بر پایه این آگاهی‌ها فرضیه‌ای پدید آمده است که استرس یا فشار عصبی و روانی را مایه بیماری می‌داند و با اطمینان می‌توان گفت اگر استرس همیشه چنین نباشد اغلب اوقات پیش درآمد بیماری است (گنجی، 1379).

    تجربه روی حیوانات آشکارا نشان داده است هر بار که در معرض استرس قرارمی گیرند داغی ماندنی بر جای می‌گذارند که با آن ذخیره‌های سازگاری چنان صرف می‌شود که دیگر جانشینی آن، امکان پذیر نیست. از آنجا که به طور دایم دوره‌های استرس و استراحت را می‌گذرانیم حتی کم شدن یک دقیقه انرژی سازگاری در هر روز با هم جمع می‌شود و مجموع آن چیزی است که در نهایت آن را پیری و سالخوردگی می‌نامیم.

    حتی یک بیماری کوچک استرس‌زا می‌تواند آثار مهمی بر سازمان داشته باشد. آثار منفی بیماری یک مدیر یا کارمند که دچار سردردهای عصبی می‌شود به صورت کاهش کارآئی، هزینه‌های مراجعه به پزشک و درمان و آثار منفی روانی بر همکاران و زیردستان ظاهر می‌شود. یک مدیر دچار استرس می‌تواند همه کارکنان را دچار استرس کند و یک کارمند می‌تواند استرس خود را به دیگران انتقال دهد(فرهادی، 1384).

     

    2-9. عوامل موثر در افزایش میزان استرس در محیط کار

    مطالعات انجام شده در کشور بوجود آمدن استرس در محل کار را ناشى از عدم امنیت شغلی، تعارض حرفه اى یا شخصى با همکاران، انتظارات مدیران، استفاده از تکنولوژى، قوانین، مقررات، عدم توانائى در انجام وظائف محوله،محروم شدن از پاداش و ترفیع مى دانند(ساعتچی، 1369) .

    معمولاً عوامل بسیاری سبب افزایش میزان استرس در محیط کار می‌شوند که از میان آنها می‌توان چند عامل زیر را نام برد:

    الف) درگیری با رئیس یا مسئول : عدم شایستگی افراد دیگر در محیط کار به ویژه اگر همراه با اعمال قدرت باشد سبب عصبانیت و فشار روانی می‌شود. استرس شدید هنگامی رخ می‌دهد که کارمند احساس تفاهم و تمجید و پشتیبانی از سوی سرپرست خود را دارا نباشد. همچنین هنگامی که رئیس و سرپرست از نظر وظایف اداری یا فنی شایستگی لازم را نداشته باشد کارمندان به سبب اشتباهاتی که در نتیجه کار زیاد پیش می‌آید دچار استرس بیش از اندازه می‌شوند. اگر مدیر از پشتیبانی کارکنان خود سرباز زند مشکل اساسی و واقعی پدید می‌آید زیرا مدیران ناشایسته عادت دارند که گناه اشتباه‌های خود را به گردن دیگران بیندازند.

    ب) ترس از شکست : یکی از دلایل مهم  استرس در محیط کار ترس از شکست است. ترس‌هایی از این قبیل که «آنچه را که از من انتظار می‌رود نمی‌توانم انجام دهم» یا «ممکن است دیگران کارشان را بهتر از من انجام دهند» اغلب سبب فرسایش روانی و جسمی فرد می‌شود. بدین سبب محول کردن کارهایی بیش از ظرفیت افراد درست نبوده و در هر مورد باید سطح کار، سطوح انتظار و ظرفیت فرد در نظر گرفته شود.

    ج) برنامه‌های کاری فشرده : انجام کارهای متعدد در یک زمان مانند شرکت در کلاس یا جلسه، تهیه گزارش کار، قرار با افراد متعدد و برنامه ریزی برای جلسات آینده، بسیار خسته‌کننده و استرس‌آور است. خواه این‌گونه برنامه ها از سوی دیگران طرح‌ریزی شود یا خود فرد چنین برنامه‌هایی را تدوین کند. انجام کارهای گوناگون و تعهدات مختلف در یک زمان نتیجه‌اش خستگی، فرسودگی و فشار روانی و عصبی خواهد بود و باید به شدت از آن اجتناب شود.

    د) محیط فیزیکی : محیط فیزیکی می تواند از طریق عوامل آزاردهنده گوناگونی چون سروصدا و ازدحام، گرما یا سرما ، در شخص ایجاد استرس کند. این عوامل آزار دهنده هر چه قدر شدیدتر ، غیر قابل پیش بینی تر و غیر قابل کنترل تر باشد میزان استرس زایی آنها بیشتر خواهد بود(ساعتچی،1369).

    نوع معماری نیز تاثیر بسزایی از لحاظ استرس زایی دارد. عمدتاً محیط خوشایند و مناسب سبب آرامش روانی و بازدهی می شود . در حالی که محیط های ناخوشایند استرس زا بوده ، کارایی افراد را پایین می آورد. بنابراین دکور سازی و تزئینات، نور و رنگ دیوارها می تواند تاثیر بسزایی در روحیه کارکنان بخصوص در محیط زندان داشته باشد. رضایت از کار، رضایت از مدیریت و روابط حاکم، احساس امنیت شغلى، احساس مالکیت از جمله نیازهاى روانى موثر در کیفیت روحى و روانى کارکنان است که وجود آنها موجب بهره ورى و ارتقاء عملکرد و کیفیت مى گردد (فرهادی،1384).

در صورتیکه با پرداخت آنلاین مشکلی دارید می توانید مبلغ مربوط به هر فایل را به شماره کارت 6037991199500590 به نام خيريه محک واريز کرده و تصوير پرداختي و عنوان فايل درخواستي را به ایمیل asa.gohari@gmail.com

ارسال کرده تا فايل برایتان ارسال شود.