دانشگاه آزاد اسلامی

واحد دامغان

دانشکده حقوق

پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد در رشته حقوق

گرایش حقوق جزا و جرم شناسی

عنوان:

کودک آزاری در نظام کیفری ایران

بهار 94

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده و استاد راهنما در سایت درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده و استاد راهنما موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فهرست مطالب

عنوان                                                                                               صفحه

چکیده ———————————————————— 1

مقدمه ————————————————————- 2

بخش اول: کلیات —————————————————- 6

فصل اول: مفهوم کودک ———————————————— 7

مبحث اول : مفهوم کودک در فقه —————————————– 7

مبحث دوم: مفهوم کودک در حقوق داخلی ایران —————————— 9

مبحث سوم: مفهوم کودک از دیدگاه بین المللی ——————————- 11

فصل دوم: مفهوم کودک آزاری، انواع و عوامل آن —————————— 12

مبحث اول: تعریف کودک آزاری —————————————– 12

مبحث دوم: انواع کودک آزاری ——————————————- 13

گفتار اول: کودک آزاری جسمی —————————————— 13

گفتار دوم: کودک آزاری عاطفی و روانی ———————————— 14

گفتار سوم: کودک آزاری ناشی از غفلت و مسامحه —————————– 14

گفتار چهارم: کودک آزاری جنسی—————————————– 16

مبحث سوم: عوامل کودک آزاری —————————————— 17

گفتار اول: عوامل مربوط به محیط —————————————– 17

بند1): عوامل مربوط به محیط خانواده ————————————– 18

بند2): عوامل مربوط به محیط اجتماعی ————————————- 20

گفتار دوم:کودک آزاری ناشی از نظام غلط آموزشی —————————- 22

گفتار سوم: علل سیاسی و فرهنگی—————————————– 24

گفتار چهارم: سایر عوامل کودک آزاری ————————————- 25

بخش دوم: حمایت از کودک در قوانین ایران از لحاظ ماهوی ——————— 28

فصل اول:  قوانین حمایت از کودک در برابر آزار جسمی ———————— 33

مبحث اول: قتل عمد————————————————— 34

مبحث دوم: ضرب، جرح و قطع عضو عمدی ——————————– 36

فصل دوم: حمایت از آسیب روحی —————————————- 39

مبحث اول: اذیت و آآآآزار روانی کودک ————————————– 39

مبحث دوم: قذف کودک ———————————————– 40

مبحث سوم: قاچاق کودک ———————————————- 41

مبحث چهارم: استفاده نامشروع از کودک در زمینه مواد مخدر ——————— 43

فصل سوم: حمایت از کودک در برابر آزار جنسی —————————— 46

مبحث اول: زنا —————————————————— 47

مبحث دوم: لواط —————————————————– 49

مبحث سوم: تفخیذ، تقبیل و مساحقه ————————————— 50

بخش سوم: حمایت از کودکان آزار دیده در حقوق کیفری شکلی ——————- 54

فصل  اول: تشریفات کودک آزاری قبل از رسیدگی در دادگاه ——————— 57

مبحث اول: کشف جرم ———————————————— 57

مبحث دوم: تعقیب ————————————————— 58

فصل دوم: تشریفات کودک آزاری در دادگاه ——————————— 60

مبحث اول: دادرسی ————————————————— 60

مبحث دوم: صدور حکم ———————————————– 64

مبحث سوم: اجرای حکم ———————————————– 67

نتیجه گیری و ارائه پیشنهاد ———————————————- 72

نتیجه گیری ——————————————————— 73

ارائه پیشنهاد ——————————————————– 76

فهرست منابع ——————————————————- 79

Abstract ——————————————————– 82

چکیده

قانونگذار ایران به تعریف واحدی از کودک آزاری در قانون ایران اشاره ننموده، فقط به برخی از مصادیق آزار و اذیت و آسیب و سوء استفاده از کودکان پرداخته است. اگر چه کودک آزاری در قوانین ایران و بیشتر کشورهای جهان تعریف روشن و مشخصی وجود ندارد، ولیکن نخستین بار در سال 1381  با تصویب لایحه حمایت از کودکان و نوجوانان به آن پرداخته شده و تحول جدیدی در عرصه حقوقی و حمایت از کودکان پدید آمده است. هر چند با وجود تصویب لایحه حمایت از کودکان و نوجوانان مفهوم کودک آزاری دارای کاستی ها و خلأ فراوان می باشد و در برخی از موارد مربوط به کودک آزاری به ویژه در مورد حقوق ماهوی حمایت از کودکان کاستی های زیادی وجود دارد و حمایت افتراقی آن چنانی نشده است ولی چنان چه همین قانون به طور صحیح و دقیق رعایت گردد تا حدودی می توان این خلأ ها را برطرف و جبران نمود. از جمله نارسایی ها در قوانین ایران در خصوص کودکان و نوجوانان ، تعیین مصداق و زمان شروع و پایان کودکی که میان فقها و حقوق دانان اختلاف نظر می باشد . بنابراین این تحقیق و پژوهش در پی آن است با وجود مشکلات و ابهامات زیاد در قوانین ایران در مورد حقوق کودکان برای نزدیک شدن به تعریف واحد و مشخص و مناسب از کودک و بزه کودک آزاری و بررسی حمایت ماهوی و شکلی در حقوق ایران، به راهکارهایی در جهت حمایت از کودکان در برابر انواع آزار و صدمه بپردازد. البته لایحه حمایت از کودکان و نوجوانان در مواد متعددی به حمایت از کودکان و نوجوانان پرداخته و برای بزهکاران جرائم علیه کودکان در برخی موارد اشد مجازات در نظر گرفته است.

واژه های کلیدی: کودک  آزاری- حقوق ماهوی- حقوق شکلی – نظام کیفری ایران  

مقدمه:

دوران کودکی و طفولیت، در رشد و پرورش کودکان اهمیت بسزایی دارد. اطفال از نظر جسمی، ذهنی، عاطفی و اجتماعی در این دوران رشد می کنند. رعایت حقوق کودک در این حوزه زمینه ای است برای رشد و تعالی کودکان ، که این رعایت هم برای جامعه و هم برای کودک ارزشمند و ضروری است. ضرورت رعایت حقوق کودک به جهت آسیب پذیری کودکان در دوران کودکی است. کودکی، این سنین طفولیت، بی دفاع ترین و آسیب پذیرترین قشر جامعه است. وقتی از قشر جامعه سخن می گوییم این قشر آسیب پذیر در کنار قشر آسیب پذیر دیگر از جمله زنان و سالمندان مستحق حمایت بیشتری هستند . چرا که خواسته ها و نیازهای کودکان نسبت به دیگر اقشار جامعه بویژه اقشار ذکر شده متفاوت است. کودکان بازی های متفاوت دارند و از این بازی نیز لذت می برند. در این سنین رشد کودکان چند بعدی است. از نظر جسمی، رشد جسمانی و رشد زبانی و از نظر عاطفی و اجتماعی، رشد عاطفی و شناختی و شخصیتی پیدا می کنند. بنابراین علیرغم تأکید بر حمایت و فراهم آمدن سازوکارهای رشد کودک ، کودکان موضوع انواع و اقسام آزار قرار می گیرند که مقنن جمهوری اسلامی ایران نیز به جهت نقض حمایت و رعایت حقوق کودک مقرراتی را وضع کرده است. نگارنده در این پژوهش در صدد است بررسی نماید وضعیت تقنینی نظام کیفری ایران را که در جهت حمایت از کودک در صورت نقض حقوق کودک چیست؟ با بررسی قوانین موضوعه این فرضیه در سؤال اصلی متصور است که نظام کیفری ایران ضمانت اجرایی در جهت حمایت از کودک در صوت نقض حقوقشان پیش بینی کرده است.

از طرفی درصدد پاسخ به این سؤالات است که:

1-شقوق و انواع کودک آزاری چیست؟

2-از نظر قوانین ماهوی کودک آزار دیده مورد حمایت قرار گرفته است؟

3-از نظر قوانین شکلی کودک آزار دیده مورد حمایت قرار گرفته است؟

فرضیه سؤالات فرعی به این صورت است که:

1-کودک آزاری شامل آزار جسمی، جنسی، روحی و روانی، غفلت و مسامحه است.

2-قانون مجازات اسلامی و قوانین خاص از نظر ماهوی از کودک آزار دیده حمایت کرده است.

3-در قوانین خاصی از جمله در قانون حمایت از کودکان و نوجوانان، آیین دادرسی کیفری ترتیباتی شکلی در جهت حمایت از کودک آزار دیده پیش بینی شده است.

مسلماً در این پژوهش با تعریفی که از کودک از باب مفهوم شناسی خواهد شد سعی می شود شمول آن بر افراد به انواع آزار وارده بر کودک اشاره شود. یعنی اینکه از باب مفهوم شناسی ابتداء خود مسئله باید شناسایی شود و به قول معروف شناسایی مسئله یا مسائل پنجاه درصد راه حل است. چرا که تا وقتی مسئله مورد شناسایی قرار نگیرد جوانب آن و پیشنهادات بر آن قابل ارائه دقیق نیست. بعد از شناسایی مسئله به پاسخ نظام کیفری ایران در آزار کودک پرداخته می شود و محقق در جهت پاسخ به این سؤالات اصلی و سؤالات فرعی و همچنین در رد یا اثبات آن فرضیه هایی گفته ، تا در پایان پیشنهادات و احیاناً راه حل های دیگری هم در جهت وضع قوانین ماهوی و شکلی در جهت حمایت از کودک و مقابله با کودک آزاری مطرح نماید.

ضرورت و اهمیت تحقیق: اگر چه مرتکبان سوء رفتار با کودک همواره و همیشه تعقیب نمی شوند، اما کودکان که مورد بی توجهی و آزار قرار می گیرند بی گمان از بزه دیده های مسلم جرم یاد شده هستند که این کودکان علاوه بر آن که آسیب های جسمی بر آن وارد می شوند آسیب های روانی نیز به واسطه همین آزار جسمی و یا احیاناً ، مستقیماً از نظر روانی متحمل شوند. آثار آسیب روانی در علوم مختلف موضوع بحث واقع شده است. لاجرم این آزار تبعات زیادی در پی دارد که به جهت آثار آن ضرورت تحقیق و بررسی بیشتر در پاسخ دهی و تلاش برای پیشگیری از سوء رفتار با کودکان و همچنین جلوگیری مکرر از بزه دیدگی این قشر که ممکن است خود، بزهکار آتی شوند لازم است.

میزان گسترش که قطعاً به شمار کودکانی که دست کم یک بار تجربه آزار دیدن یا بی توجهی را داشته اند و از طرفی میزان و نوع کودک آزاری که به آمار ظاهری یا قضایی در دادگستری اشاره دارد که شمار پرونده‌های سوء رفتار با کودکان است. از طرفی در اسناد مهم بین المللی و منطقه ای مانند ماده 16 اعلامیه جهانی حقوق بشر، ماده 10 میثاق حقوق اقتصادی ،اجتماعی و فرهنگی، ماده 23 میثاق حقوق مدنی و سیاسی و مقدمه و بند 1 ماده 2 و ماده 8 و بویژه بند 2 آن از میثاق حقوق کودک به این موضوع تأکید شده است. بنابراین اهمیت و ضرورت تحقیق بویژه در جهت بازنگری در نوع واکنش و پاسخ ها در این حوزه لازم است.

هدف تحقیق: نظر به تأکید اسناد بین المللی و منطقه ای پیش گفته که غالباً در حمایت از کودکان و نوجوانان بیان شده است محقق درصدد است تا اولاً: با بررسی کودک آزاری در نظام کیفری به نمایندگان مجلس و قوای تقنینی این توجه را در حمایت و قانونگذاری با کسب اطلاع دقیق از انواع  آثار و تبعات آزار به کودکان و نوجوانان بدهد و دوماً: تحقیقات علمی تازه و جدید در این حوزه با طرح پیشنهادات و سؤالات باقی گذارد و از جهت هدف کاربردی بویژه برای بعضی از مؤسسات و ارگانهای دولتی و عمومی غیردولتی در حمایت از کودکان و نوجوانان به اشکال مختلف توجه بیشتر و وافر دهد.

پیشینه تحقیق: مقالات و نوشته های متعددی پیرامون کودکان و نوجوانان و انواع آزار بر کودک نگاشته شده از جمله: محو خشونت علیه کودکان توسط یونیسف در سال 1387، پژوهش در پیشگیری رشد مدار از بزهکاری اطفال و نوجوان از دکتر محمود رجبی پور از نشر میزان 1391 ، سیاست جنایی قضایی کودکان و نوجوانان در حقوق داخلی و اسناد بین المللی در سال 1387 نشر خرسندی، دانشنامه بزه دیده و پیشگیری از جرم از بنیاد حقوق میزان و مرکز تحقیقات کاربردی پلیس پیشگیری ناجا زمستان 93 و … . اما ضروری دانستم پایان نامه ای  در این حوزه نگاشته شود. بر این اساس محقق با طرح و پیشنهاد موضوع درصدد بررسی عنوان یاد شده بوده است.

روش تحقیق: با توجه به مبانی نظری، محقق با روش اسنادی و علمی (کتابخانه ای) اقدام نموده است. در پژوهش حاضر جهت نگارش تئوری و ادبیات پژوهش علاوه بر کتب، از مقالات و نوشته های مختلف استفاده شده است. جهت اعتبار بخشیدن به ادبیات پژوهش و افزایش اعتبار آن از جملات و منابع معتبر استفاده و بهره گرفته است. در تکنیک پژوهش نیز از فیش برداری که مشخصات کتاب، مقاله یا مدرک مورد استفاده که با ذکر نام نویسنده، نام کتاب، نام مترجم، محل انتشار، نام انتشار، چاپ، سال انتشار استفاده و بهره گرفته است.

ساختار تحقیق: در ساماندهی و ساختار پژوهش، محقق مطالب را در سه بخش آورده است بخش اول اشاره به کلیات، در باب شناسایی مفهومی کودک و از طرفی مفهوم کودک در حقوق داخلی ایران و بین المللی که در فصل اول و مبحث اول و دوم و سوم از فصل اول زیر مجموعه بخش اول پیش بینی شده است ، در فصل دوم از بخش اول به مفهوم کودک آزاری و انواع و عوامل آن اشاره دارد که در سه مبحث و مباحث پیش رو نیز در گفتار مستقل ذکر شده است. در بخش دوم محقق در حمایت از کودک در قوانین ایران از لحاظ ماهوی در سه فصل که هر  فصل نیز دارای مباحثی است اختصاص داده است و در بخش سوم و پایانی محقق به حمایت از کودکان آزار دیده در حقوق کیفری شکلی در دو فصل جداگانه که هر فصل از مباحث جداگانه ای تشکیل شده است اختصاص یافته که نهایتاً نتیجه گیری و ارائه پیشنهاد قرار گرفته است، تا بویژه در قسمت پیشنهادها، راهی باشد برای محققین دیگر در تحقیقات پیش روی آنها تا مسائل جدید، مورد توجه بیشتر قرار گیرد.

بخش اول

کلیات

برای آشنایی صحیح و دقیق هر موضوعی، شناخت و بررسی ارکان آن ضروری و لازم است، بر همین اساس، برای شناخت جامع و دقیق نسبت به مقوله کودک آزاری شناخت مفهوم کودک و مصادیق آن ضروری می باشد، بنابراین از آنجایی که کودکان بخشی از اعضای هر جامعه بشری می باشند معیارهای شناخت کودک در جوامع و کشورهای مختلف متفاوت بوده و با توجه به آداب و رسوم ، اعتقادات مذهبی و مبانی اقتصادی، اجتماعی ، فرهنگی و شرایط جغرافیایی ، تعاریف و معیارهای مختلفی برای شناخت کودک ارائه شده است. هر یک از دانشمندان از نظر خود، کودکی را تعریف نموده اند امّا بطور کلی کودک اعم از پسر یا دختر کسی است که به سن رشد نرسیده باشد.فصل اول: مفهوم کودک

در سیستم حقوق ایران نیز مانند سایر نظام های حقوقی جهان، با توجه به آثار و تبعات حقوقی فراوانی که تشخیص و شناخت کودک دربردارد، موضوعات نسبتاً گسترده ای در خصوص موضوع کودک صورت گرفته و در فقه نیز این موضوع مورد بحث و بررسی قرار گرفته است، بنابراین برای دست یافتن به شناختی قابل قبول نسبت به مقوله کودک در نظام حقوق کنونی تعریف کودک در فقه و بررسی سن بلوغ و نظام حقوقی فعلی ایران ضروری به نظر می رسد.

مبحث اول: مفهوم کودک در فقه

 بلوغ در لغت به معنی رسیدن به امری است.[1] در خصوص بلوغ و تشخیص این مرحله نیز فقها معیارهای مختلفی را ارائه نموده اند احتلام، روئیدن موهای زبر در عورتین و رسیدن به سن 9 سال برای دختران و 15 سال برای پسران علائم و اماراتی است که بروز هر یک از نظر فقها موحب بلوغ فرد می باشد. علاوه بر آن اکثر فقها احراز رشد را نیز در مفهوم عام، صغیر محسوب می کنند.

به نظر نگارنده در هر صورت تا زمانی بلوغ و رشد کسی که محرز نشده، صغیر محسوب می شود و حالت صغر برخی احکام از جمله حجر، عدم نقصان مسئولیت کیفری را به دنبال خواهد داشت. طبق نظر اکثر فقهای شیعه، سن بلوغ در دختر 9 سال و در پسر 19 سال است مگر آنکه علائم دیگر بلوغ- که احتلام و در آمدن موهای زهار و …  می باشد قبل از رسیدن به این سن ظاهر گردد.

مقصود از بلوغ در اسلام ، بلوغ جنسی است، یعنی رسیدن پسر و دختر به سنی که آلت تناسلی آنها به حد کمال رسیده باشد و به طور طبیعی بتوانند تولید نسل نمایند و هر گاه به این حد از کمال نرسند بالغ نیستند و احکام تکلیفی و وضعی متوجه آنها نمی شود.[2]

اگر چه برخی از دختران به ندرت در 9 سالگی یا قبل از آن به سن بلوغ جنسی می رسند اما چون این امر به ندرت اتفاق می افتد نمی تواند اماره ای بر بلوغ باشد.

فقهای شیعه هر چند به روایت 9 سال عمل کرده اند اما نمی توان در چنین مسائل از آنان تعبداً تبعیت کرد بلکه نمی توان به این روایات عمل نمود زیرا اولاً با روایات دیگر سازگار نیستند و ثانیاً با واقعیت خارجی غالب مطابقت ندارند و ثالثاً با کلماتی که در قرآن برای بلوغ ذکر شده است که رسیدن به حد احتلام باشد هماهنگ نمی باشد و اگر بر فرض بخواهیم به آنها عمل کنیم، لازم است آنها را وقتی مورد عمل قرار دهیم که ثابت گردد دختر در سن 9 سالگی به حد بلوغ رسیده است اما نمی توانیم معتقد باشیم که دختران در سن 9 سالگی مطلقاً بالغ می شوند و همیشه 9 سالگی در آنان اماره بلوغ است.»[3]

مبحث دوم: مفهوم کودک در حقوق داخلی ایران

در تغییراتی که در قانون مجازات اسلامی انجام شد در ماده 146 قانون مجازات اسلامی مصوب 92 اشاره شد به اینکه « افراد نابالغ مسئولیت کیفری ندارند» و ماده 147 همین قانون سن بلوغ را در دختران و پسران، به ترتیب نه و پانزده سال تمام قمری ذکر نمود.

و همچنین ماده 148 قانون مجازات اسلامی مصوب 92 اشاره کرد در خصوص مسئولیت کیفری افراد نابالغ، بر اساس مقررات این قانون (قانون مجازات اسلامی مصوب 92)، اقدامات تامینی و تربیتی اعمال می شود. قانون مدنی نیز به پیروی از قول مشهور فقهای امامیه در تبصره 1 ماده 1210 قانون مدنی سن بلوغ را در پسر 15 سال تمام قمری و در دختر 9 سال تمام قمری می دانست.

بنابراین در نظام حقوقی ایران منظور از طفل کسی است که به بلوغ جنسی نرسیده است و ملاک تعیین بلوغ جنسی میزان سن در افراد است که در مورد پسران 15 سال و در مورد دختران 9 سال تمام است. این در حالی است که قانون قبل از انقلاب اسلامی بین سن مسئولیت کیفری در حقوق جزا و سن نکاح که موضوع حقوق مدنی بود قائل به تفکیک بوده است.[4]

در اصطلاح حقوقی، صغیر به کسی گفته می شود که از نظر سن به نمو جسمانی و روحی لازم برای زندگانی اجتماعی نرسیده است.[5]

[1] – معین، محمد، فرهنگ فارسی، تهران، انتشارات امیرکبیر، چاپ یازدهم، 1376، ص 576

[2] -مرعشی،سیدمحمدحسین، دیدگاه های نو در حقوق کیفری اسلام، نشر میزان، 1372، ص 56

[3] – بهشتی ، احمد،اسلام و حقوق کودک «تحقیقی درباره حقوق طفل از دیدگاه اسلام و اعلامیه حقوق کودک» ، مرکز انتشارات دارالتبلیغ اسلامی، 1352، ص52

[4] -شاملو، باقر، عدالت کیفری و اطفال،تهران،  انتشارات جنگل،چاپ اول،  1390، ص9

[5] -امامی، سید حسن، حقوق مدنی، انتشارات اسلامیه،  جلد 5، 1343، ص 243

تعداد صفحه :89

قیمت :37500 تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت  asa.goharii@gmail.com