پایان نامه رشته :زیست شناسی

گرایش :علوم گیاهی

عنوان : ساختار تشریحی و فعالیت ضد میکروبی برگ رزماری (Rosmarinus officinalis L.) در ارتباط با تکوین

دانشگاه شیراز

دانشکده‌ی علوم

 

پایان‌نامـه‌ی کارشناسی ارشد در رشته ی

زیست شناسی- علوم گیاهی

 

ساختار تشریحی و فعالیت ضد میکروبی برگ رزماری (Rosmarinus officinalis L.) در ارتباط با تکوین

 

استاد راهنما:

دکتر هما رجایی


مهر ماه 1392

 

نام نویسنده در سایت منتشر نمی شود ولی در فایلی که پس از خرید در اختیار شما گذاشته می شود موجود است

:

چکیده

 

رزماری به عنوان یک گیاه آروماتیک دارای برگهای همیشه سبز، با پتانسیل تولید اسانس، در صنعت غذا، عطریات و ترکیبات دارویی استفاده دارد. این پژوهش به منظور بررسی ساختار تشریحی و فعالیت ضد میکروبی برگهای رزماری در مراحل تدریجی تکوین صورت گرفته است. جوانه انتهایی و چهار مرحله نموی برگ رزماری با بهره گرفتن از میكروسكوپ نوری مطالعه شدند. در طی فعالیت برگزایی، مریستم انتهایی ساقه به صورت دوره ای مرتباً از سطح بیشینه و کمینه عبور كرد. سیستم‌های پوششی، آوندی و زمینه‌ای به ترتیب تمایز یافتند. تغییرات تكوینی اساساٌ شامل افزایش ضخامت كوتیكول در سطح بالایی، افزایش تعداد روزنه‌ها در سطح پایینی برگ، گسترش فضای بین سلولی در مزوفیل و تمایزیابی كلانشیم بود. سه نوع كرك غده‌ای و دو نوع كرك غیر غده‌ای، در هر دو سطح بالایی و پایینی برگ مشاهده شدند. انواع كركهای غده‌ای و غیر غده‌ای از اولین مرحله تكوین برگ بوجود آمده و تمایز یافتند. با بلوغ برگ از میزان كركها كاسته ‌‌شد. اسانس برگهای رزماری، در مراحل مختلف تكوین با بهره گرفتن از روش تقطیر با آب جدا شده و فعالیت ضد میكروبی آنها بر علیه سه نوع باكتری با دو روش انتشار دیسك و رقت‌سازی میكروبراث مطالعه گردید. بالاترین مقدار و همچنین میزان فعالیت اسانس مربوط به دومین مرحله تكوین برگ بر علیه باكتری استافیلوكوكوس اورئوس و با میزان حداقل غلظت ممانعت كننده 122/0 بود. با بلوغ برگ تاثیر اسانس بر روی باكتری استافیلوكوكوس اورئوس كاهش و بر باكتری اشریشیا كولای افزایش یافت. فعالیت ضدمیكروبی اسانس با تراكم و فعالیت ترشحی كرك‌های غده‌ای در طی تكوین برگ رزماری مطابقت داشت.

 

فهرست مطالب

 

عنوان                               صفحه

فصل اول: مقدمه……………………………………………………………… 1

 

فصل دوم: مروری بر تحقیقات پیشین……………. 2

2-1- جوانه انتهایی و تكوین برگ در گیاهان دولپه و نعناعیان 9

2-2- ساختار ترشحی در تیره نعناعیان و رزماری 11

2-3- یافته های فیتوشیمیایی در گیاه رزماری 13

2-4- خواص دارویی، ضد میكروبی و آنتی اكسیدانی گیاه رزماری 13

اهداف پژوهش 17

 

فصل سوم: مواد و روش ها…………………… 19

3-1- انتخاب نمونه گیاهی 19

3-2- آماده‌سازی نمونه‌ها جهت مطالعات سلولی تکوینی با بهره گرفتن از میکروسکوپ نوری 19

3-2-1- تثبیت 19

3-2-2- آبگیری 20

3-2-3- نفوذ پذیری 20

3-2-4- قالب‌گیری 21

3-2-5- برش‌گیری 21

3-2-6 – رنگ‌آمیزی 21

3-2-7- مشاهده و عكسبرداری 22

3-3- بررسی فعالیت ضد میكروبی برگ رزماری در مراحل مختلف تکوین 22

3-3-1- نمونه گیاهی 22

3-3-2- استخراج اسانس 23

3-3-3- نژادهای باکتریایی 23

3-3-4- احیاء باكتریهای لیوفیلیزه 24

3-3-5- محیط استاندارد نیم مک فارلند 24

3-3-6- تعیین خاصیت ضد باكتری 24

3-3-6-1- كنیك Disc diffusion 25

3-3-6-2- محاسبه حداقل غلظتهای ممانعت كننده و كشنده 26

 

فصل چهارم: نتایج……………………………………………………….. 28

4-1- بررسی خصوصیات ظاهری گیاه رزماری 28

4-2- ساختار تشریحی برگ رزماری 36

4-3- بررسی های تكوینی 43

4-3-1- جوانه انتهایی ساقه و برگزایی 43

4-3-2- مراحل تكوینی برگ 44

4-3-2-1- اولین مرحله تكوین 45

4-3-2-2- دومین مرحله تكوین 47

4-3-2-3- سومین مرحله تكوین 48

4-3-2-4- چهارمین مرحله تكوین 49

4-4- اندازه گیری میزان اسانس در مراحل مختلف تكوین 104

4-5- بررسی فعالیت ضد میكروبی در مراحل تدریجی تكوین 105

 

فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری………………. 121

5-1- ویژگی های ظاهری 121

5-2- بررسی ساختار و تغییرات تكوینی 122

5-2-1- بنیان گذاری برگ 123

5-2-2- تکوین برگ گیاه رزماری 126

5-3- انواع كركهای غده‌ای و رابطه بین تمایزیابی آنها و تكوین برگ 130

5-4- بررسی فعالیت ضد میكروبی برگ رزماری در مراحل مختلف تكوین 132

5-5- رابطه بین میزان اسانس، فعالیت ضد میكروبی و تکوین برگ 134

پیشنهادات پژوهشی آینده 135

 

فهرست منابع 136

 

فهرست جدول ها

 

عنوان و شماره                                  صفحه

جدول شماره‌ی 1- میانگین میزان اسانس مراحل مختلف تكوین برگ رزماری. 104

جدول شماره‌ی 2- فعالیت ضد میكروبی اسانس دومین مرحله تكوین برگ رزماری بر اساس محاسبه قطر هاله عدم رشد (mm) بر روی سویه های باكتری مورد آزمایش. 106

جدول شماره‌ی 3- فعالیت ضد میكروبی اسانس سومین مرحله تكوین برگ رزماری بر اساس محاسبه قطر هاله عدم رشد (mm) بر روی سویه های باكتری مورد آزمایش. 107

جدول شماره‌ی 4- فعالیت ضد میكروبی اسانس چهارمین مرحله تكوین برگ رزماری بر اساس محاسبه قطر هاله عدم رشد (mm) بر روی سویه های باكتریایی مورد آزمایش. 107

جدول شماره‌ی 5- تعیین میزان حداقل غلظتهای ممانعت كننده رشد و كشنده اسانس برگ رزماری در مراحل مختلف تكوین، برروی سویه‌های باكتریایی استاندارد مورد آزمایش. 108

جدول شماره‌ی 6- میانگین قطر هاله عدم رشد اسانس خالص برگ رزماری در مراحل مختلف تكوین، برروی سویه‌های باكتریایی استاندارد مورد آزمایش. 108

 

فهرست تصاویر

 

عنوان                                         صفحه

تصویر 1- محل جمع آوری نمونه، باغ گیاهشناسی ارم دانشگاه شیراز، بخش باغ صخره‌ای. 29

تصویر 2- قسمتی از شاخه رزماری. 30

تصویر 3- بخشی از برگ بالغ در گیاه رزماری. 31

تصویر 4- – بخشی از برگ بالغ در گیاه رزماری، سطح زیرین. 32

تصویر 5- گلهای آبی مایل به بنفش کنار برگها‌ی گیاه رزماری در فصلهای پاییز و بهار مشاهده می‌شوند 33

تصویر 6- برگها‌ی گیاه رزماری در مراحل انتخاب شده تكوینی. 34

تصویر 7- موقعیت برگهای رزماری در مراحل تدریجی تكوین. 35

تصویر 8- نمای كلی از برگ بالغ درگیاه رزماری، برش عرضی و دستی. 37

تصویر 9- نمای كلی از كركها‌ی محافظتی و یك كرك غده‌ای در برگ بالغ رزماری، برش عرضی و دستی. 39

تصویر 10- نمای كلی از یك كرك غده‌ای در برگ بالغ رزماری، برش عرضی و دستی. 39

تصویر 11- نمای كلی از یك كرك غده‌ای در برگ بالغ رزماری، برش عرضی و دستی. 40

تصویر 12- بخشی از برگ بالغ درگیاه رزماری، برش عرضی و دستی. 41

تصویر 13- بخشی از مزوفیل، برش عرضی و دستی برگ بالغ درگیاه رزماری. 42

تصویر 14- برش عرضی از جوانه انتهایی گیاه رزماری. 51

تصویر 15- برش عرضی از جوانه انتهایی گیاه رزماری. 52

تصویر 16- برش عرضی از جوانه انتهایی گیاه رزماری. 53

تصویر 17- برش عرضی از جوانه انتهایی گیاه رزماری. 54

تصویر 18- برش عرضی از جوانه انتهایی گیاه رزماری. 55

تصویر 19- برش عرضی از جوانه انتهایی گیاه رزماری. 56

تصویر 20- برش عرضی از جوانه انتهایی گیاه رزماری. 57

تصویر 21- عملكرد پلاستوكرونی در رأس گیاه رزماری با برگهای متقابل. 58

تصویر 22- برش عرضی از جوانه انتهایی گیاه رزماری. 59

تصویر 23- برش عرضی از جوانه انتهایی گیاه رزماری. 60

تصویر 24- تمایز اولیه سیستم پیش‌آوندی در برش عرضی، اولین مرحله تكوین برگ رزماری. 61

تصویر 25- برش عرضی برگ رزماری در یك مرحله پیشرفته‌تر و پهنك گسترده. 62

تصویر 26- برش عرضی، اولین مرحله تكوین برگ رزماری. 63

تصویر 27- تمایز سیستم آوندی collateral در اولین مرحله تكوین برگ رزماری، برش عرضی. 64

تصویر 28- مراحل تكوین و تمایز‌یابی كرك‌های غده‌ای در برش عرضی از اولین مرحله تكوین برگ رزماری. 65

تصویر 29- ادامه تكوین و تمایز‌یابی كرك‌ها‌ی غده‌ای در برش عرضی از اولین مرحله تكوین برگ رزماری 66

تصویر 30- مراحل تكوین و تمایز‌یابی كرك‌های محافظتی در برش عرضی از اولین مرحله تكوین برگ رزماری. 67

تصویر 31- تكوین و تمایز‌یابی انواع كرك‌ها‌ در برش عرضی اولین از مرحله تكوین برگ رزماری. 68

تصویر 32- برش عرضی از اولین مرحله تكوین برگ رزماری. روزنه ها در گیاه رزماری از نوع برجسته (Raised stomata) می‌باشد. 69

تصویر 33- برش عرضی از اولین مرحله تكوین برگ رزماری. 70

تصویر 34- نمای كلی از پایان مرحله اول تكوین در برگ رزماری، برش عرضی. 71

تصویر 35- برش عرضی از پایان اولین مرحله تكوین برگ رزماری. 72

تصویر 36- نمای كلی از دومین مرحله تكوین برگ رزماری، برش عرضی. 73

تصویر 37- برش عرضی از دومین مرحله تكوین در برگ گیاه رزماری. 74

تصویر 38- برش عرضی از دومین مرحله تكوین در برگ گیاه رزماری. 75

تصویر 39- برش عرضی از دومین مرحله تكوین در برگ گیاه رزماری. 76

تصویر 40- برش عرضی از رگبرگ اصلی در دومین مرحله تكوین برگ گیاه رزماری 77

تصویر 41- برش عرضی برگ گیاه رزماری در پایان دومین مرحله تكوین. 78

تصویر 42- برش عرضی بخش قاعده‌ای برگ گیاه رزماری در پایان دومین مرحله تكوین. 79

تصویر 43- برش عرضی از برگ گیاه رزماری در دومین مرحله تكوین. 80

تصویر 44- نمای كلی كرك ترشحی Capitate در برش عرضی برگ رزماری در دومین مرحله تكوین. 81

تصویر 45- نمای كلی از كرك ترشحی Peltate در برش عرضی از دومین مرحله تكوین برگ رزماری. 82

تصویر 46- نمایی از چند نوع كرك در برش عرضی دومین از مرحله تكوین برگ رزماری 83

تصویر 47- نمای كلی از چند نوع كرك در برش عرضی از دومین مرحله تكوین برگ رزماری. 84

تصویر 48- نمای كلی از چند نوع كرك در برش عرضی از دومین مرحله تكوین برگ رزماری. 85

تصویر 49- نمای كلی از سومین مرحله تكوین برگ رزماری، برش عرضی. 86

تصویر 50- برش عرضی برگ گیاه رزماری در سومین مرحله تكوین. 87

تصویر 51 – برش عرضی برگ گیاه رزماری در سومین مرحله تكوین. 88

تصویر 52- برش عرضی برگ رزماری در سومین مرحله تكوین. 89

تصویر 53- برش عرضی برگ گیاه رزماری در سومین مرحله تكوین. 90

تصویر 54- برش عرضی برگ گیاه رزماری در سومین مرحله تكوین. 91

تصویر 55- نمای كلی از كرك ترشحی Peltate در برش عرضی از سومین مرحله تكوین برگ رزماری. 92

تصویر 56- بخش قاعده‌ای برگ رزماری در سومین مرحله تكوین، برش عرضی 93

تصویر 57- رگبرگ میانی رزماری در سومین مرحله تكوین برگ، برش عرضی از وسط برگ. 94

تصویر 58- كناره برگشته برگ رزماری در سومین مرحله تكوین، برش عرضی. 95

تصویر 59- رگبرگ میانی بخش قاعده برگ رزماری در سومین مرحله تكوین، برش عرضی. 96

تصویر 60- نمای كلی از برگ بالغ درگیاه رزماری، برش عرضی 97

تصویر 61- برش عرضی برگ بالغ رزماری.. 98

تصویر 62- برش عرضی برگ بالغ رزماری.. 99

تصویر 63- برش عرضی برگ بالغ رزماری. 100

تصویر 64- برش عرضی برگ بالغ رزماری 101

تصویر 65- برش عرضی برگ بالغ رزماری.. 102

تصویر 66- برش عرضی برگ بالغ رزماری. 103

تصویر 67- نمودار تغییرات كمی میانگین میزان اسانس طی مراحل مختلف تكوین برگ رزماری. 104

تصویر 68- نمودار ستونی تغییرات كمی میانگین قطر هاله عدم رشد (mm) اسانسهای مراحل مختلف تكوین برگ رزماری بر روی سویه های باكتری مورد آزمایش. 109

تصویر 69- نمودار خطی تغییرات كمی میانگین قطر هاله عدم رشد (mm) اسانسهای مراحل مختلف تكوین برگ رزماری بر روی سویه های باكتری مورد آزمایش. 109

تصویر 70- فعالیت ضد میكروبی آنتی بیوتیك‌ها ی مختلف بر سویه های باكتری مورد آزمایش 110

تصویر 71- فعالیت ضد میكروبی غلظتهای خالص و 50% اسانس برگ رزماری در مراحل مختلف تكوین بر روی سودوموناس ائروژینوزا مورد آزمایش. 111

تصویر 72- فعالیت ضد میكروبی غلظتهای متفاوت اسانس برگ رزماری بر روی سودوموناس ائروژینوزا در مراحل مختلف تكوین. 112

تصویر 73- فعالیت ضد میكروبی اسانس خالص مراحل مختلف تكوین برگ رزماری بر روی باكتری استافیلوكوكوس اورئوس. 112

تصویر 74- فعالیت ضد میكروبی غلظتهای مختلف اسانس رزماری در مراحل مختلف تكوین، برروی باكتری اشریشیا كولای. 113

تصویر 75- فعالیت ضد میكروبی غلظتهای مختلف اسانس رزماری در مراحل مختلف تكوین، برروی باكتری اشریشیا كولای 114

تصویر 76- فعالیت ضد میكروبی غلظتهای متفاوت اسانس برگ رزماری در مرحله دوم تكوین، بر روی باكتری استافیلوكوكوس اورئوس.. 115

تصویر 77- فعالیت ضد میكروبی غلظتهای متفاوت اسانس برگ رزماری در مرحله جهارم تكوین بر روی باكتری استافیلوكوكوس اورئوس. 116

تصویر 78- محاسبه حداقل غلظت ممانعت كننده اسانس برگ رزماری در مراحل مختلف تكوین بر روی باكتری استافیلوكوس اروئوس. 117

تصویر 79- محاسبه حداقل غلظت كشنده اسانس برگ رزماری در مراحل تدریجی تكوین بر روی باكتری استافیلوكوس اروئوس. 117

تصویر 80- محاسبه حداقل غلظت ممانعت كننده اسانس برگ رزماری در مراحل مختلف تكوین بر روی باكتری اشریشیا كولای. 118

تصویر 81- محاسبه حداقل غلظت كشنده اسانس برگ رزماری در مراحل تدریجی تكوین بر روی باكتری اشریشیا كولای. 118

تصویر 82- محاسبه حداقل غلظت كشنده و ممانعت كننده اسانس برگ رزماری در مراحل تدریجی تكوین بر روی باكتری سودوموناس ائروژینوزا. 119

 

فصل اول

 

 

مقدمه

 

گیاهان دارویی به دلیل ماهیت طبیعی، با بدن سازگاری بهتری دارند، معمولا فاقد عوارض ناخواسته داروهای شیمیایی می باشند و در موارد مصرف طولانی یا بیماریهای مزمن به عنوان بهترین گزینه محسوب می شوند. در سالهای اخیر گرایش به استفاده از این گیاهان و تركیبات حاصل از آنها، برای تولید دارو در اكثر كشورها رو به افزایش است و كشور ما نیز از این قاعده مستثنی نیست. ایران با دارا بودن شرایط مختلف آب و هوایی و برخورداری از منابع عظیم گیاهان داروئی بومی و غیر بومی می‌تواند در این زمینه پیشرو باشد و از پتانسیل‌های موجود این گیاهان بهره ببرد.

یك گروه از این گیاهان، خانواده نعناعیان (Lamiaceae) می باشند كه با داشتن 200 جنس و 400 گونه در غالب نواحی و مخصوصا مناطق مدیترانه‌ای پراكنده می باشند (زرگری، 1347). در بسیاری از گونه‌های این خانواده بزرگ، اسانس‌ها و تركیبات آروماتیكی شناسایی شده كه در صنعت عطر، دارو، مواد آرایشی، مواد غذایی و ….. استفاده دارند (Skaria et al., 2007).

یكی از جنس های متعلق به خانواده نعناعیان Rosmarinus L. است كه گونه مدیترانه‌ای آن(Rosmarinus officinalis L.) به رزماری معروف است. رزماری گیاهی درختچه ای، پایا، بسیار معطر،‌ دارای ساقه‌های چوبی با ارتفاع 50 سانتی متر تا 1 متر، برگهای متقابل، بدون دمبرگ (مظفریان،‌ 1383)، با كناره به داخل برگشته، باریك و دراز به طول 2 تا 5/2 سانتیمتر، نوك تیز و نسبتا خشن می باشد. سطح فوقانی پهنك برگ به رنگ سبز، ولی سطح پایینی آن بر اثر پوشیده بودن از كرك، به رنگ سفید است. گل آن كه در بهار در كنار برگها ظاهر می شود، رنگ آبی روشن دارد و پیوسته گلبرگ می باشد (زرگری، 1347). گلها كامل، تقریبا بدون دمگل و در خوشه های كوتاه محوری قرار دارند. كاسه گل استكانی، دو لبه؛ لب بالایی با 3 دندانه كوچك؛ لب پایینی دو دندانه ای می باشد. جام گل با لب بالایی چالدار یا دو لوبه و لب پایینی سه لوبه، با لب میانی بزرگ، تو گود، سرازیر (به پایین برگشته) دیده می شود (مظفریان، 1383). درون جام گل منحصرا دو پرچم جای دارد (زرگری،‌ 1347). خامه بنیانی نیست. میوه چهار فندقه‌ای و به رنگ قهوه‌ای است. فندقه‌چه‌ها صاف، كروی-تخم مرغی و با قاعده مورب می‌باشند (مظفریان، 1383).

رزماری در بین باغداران بنام رومارن متداول شده است. نام آن را در كتب قدیم فارسی اكلیل الجبل Aklil-ol-jabal ذكر كرده اند (ثابتی، 1355). نام علمی Rosmarinus از لاتین قدیم مشتق شده به معنای “dew of the sea”. “dew” یا “dew-like” به معنای گلهای آبی كمرنگ و شبنم مانند و “marinus” به معنای دریا كه از رشد این گیاه در نزدیك دریا اقتباس شده است (ثابتی، 1355 ؛(Skaria et al.,2007.

رزماری از قدیم الایام مورد شناسایی مردم بوده و در مراسم تشریفاتی، جشن های عمومی و خانوادگی به عنوان سمبل عشق و علاقمندی و یا در مراسم عروسی و عزا به كار می‌رفته است.

در قرن شانزدهم میلادی Prospet Apline شاخه های گیاه رزماری را در قبور مصریان پیدا نمود. برای اولین بار Arehigens به طریق جوشاندن نوعی روغن از رزماری بدست آورد؛ ولی استخراج اسانس آن به صورت محلول الكلی قرن ها بعد یعنی در سال 1330 میلادی توسط A.devill-neuve صورت گرفت. در قرن شانزدهم میلادی، تقطیر گل رزماری بوسیله الكل آغاز گردید و چون بیماری روماتیسم و نقرس ایزابل، ملكه هنگری (مجارستان) 72 ساله با اسانس مذكور معالجه شد این اسانس به داروی جوانی یا اسانس ملكه هنگری شهرت یافت. در سال 1685، دانشمندی بنام Kunkel از اسانس رزماری نوعی كامفر بدست آورد كه بعدها اثر این اسانس توسط Lesieur بر روی سلسله اعصاب بررسی گردید. دانشمندان دیگر نیز نظیر Parturier و Rousselle در سال 1929 تاثیر این اسانس را بر روی كبد مطالعه نمودند و نتیجه این گونه بررسی های علمی باعث شهرت گیاه رزماری در قرن بیستم میلادی شد (زرگری، 1347).

رزماری بومی نواحی مدیترانه است و در اسپانیا، پرتقال،‌ مراكش، الجزایر، تونس، یوگسلاوی، فرانسه، ایتالیا، شمال افریقا و هند رشد میكند. امروزه رزماری بدلیل مصارف دارویی، داشتن برگهای سبز دائمی، زیبایی خاص و بوی مطبوع، در غالب نواحی از جمله ایران پرورش می یابد (زرگری، 1347).

رزماری به عنوان یك گیاه آشپزخانه‌ای و یك ادویه مشهور در بسیاری از كشورهای غربی استفاده می شود، اما مصرف آن در كشورهای مدیترانه‌ای به خصوص ایتالیا و فرانسه عمومی‌تر است. اسانس یا پودر برگهای رزماری به تنهایی یا تركیب با گیاهان دیگر به عنوان چاشنی گوشت، سس ها، ادویه ها و محصولات دیگر غذایی كاربرد دارد (Skaria et al., 2007).

گلهای آن نوش فراوان با بوی قوی و مطبوع فراهم می كنند؛ به طوریكه عسل حاصله از آنها بوی معطر مخصوص دارد و به خوبی شناخته می شود (زرگری، 1347).

گیاه رزماری دارای خواص بادشكن، ضد گرفتگی عضلانی، آرامبخش، مدر و ضد میكروب می‌باشد. به طور سنتی جهت درمان سوء هاضمه‌های عصبی، میگرن، سردرد و فشار خون بالا مصرف می شود (آخوندزاده، 1379). این گیاه ضد تشنج و صفرا بر و مقوی معده بوده و نیرو دهنده بسیار قوی است. مصرف رزماری موجب سهولت ترشح و دفع صفرا می شود؛ بنابر این از آن در بیماریهای یرقان و نارسایی اعمال كبدی استفاده به عمل می آورند. مصرف رزماری در موارد ضعف عمومی ، خستگی مفرط و بی حالی بیمار در دوره نقاهت مفید تشخیص داده شده است. حمام جوشانده آن در روماتیسم مفصلی و به صورت غرغره در رفع ورم مزمن لوزتین مفید واقع می شود (زرگری، 1347).

عصاره روغنی سر شاخه های گلدار و برگهای آن علاوه بر محصولات غذایی، در صنعت عطریات و مواد بهداشتی از قبیل صابونها، كرم ها و شامپوها استفاده گسترده ای دارد. بوی عطر رزماری در تحریك حافظه موثر است و این موضوع باعث شده كه به عنوان یك گیاه گلدانی برای روی میزكار در نظر گرفته شود. چوب آن برای ساخت عود و دیگر وسایل موسیقی استفاده می شود (Skaria et al., 2007).

اسانس رزماری به علت دارا بودن خاصیت ضد میكروبی و آنتی اكسیدانی وسیع به عنوان یك گیاه دارویی شناخته شده است. اسانس رزماری همچنین دارای خواص آنتی موتاژنیك بوده و عدم سمیت آن در مدل های حیوانات آزمایشگاهی به اثبات رسیده است (جعفرزاده خالدی و همكاران، 1389).

به طور كلی تركیباتی كه گیاهان تولید می كنند در دو گروه عمده قرار می گیرند:

  • تركیبات اولیه شامل اسیدهای آمینه، قندها، اسیدهای چرب و… .
  • تركیبات آلی ثانویه كه نقش بیولوژیكی مستقیمی در گیاهان ندارند و شامل سه گروه آلكالوئیدها، تركیبات فنلی و ترپن‌ها می‌باشند (Taiz and Zeiger, 2006). آلكالوئیدها یك گروه بزرگ از متابولیتهای ثانویه نیتروژنی و هتروسیكلیك هستند كه تقریبا در 20% از گونه‌های گیاهان آوندی مشاهده می‌شوند. آلكالوئیدها معمولا دارای اثر فارماكولوژیكی بر جانوران مهره‌دار می‌باشند (Hartmann, 1991). تركیبات فنلی دارای یك گروه فنل (یك عامل هیدروكسیل بر روی حلقه آروماتیك) بوده و از اسید آمینه فنیل‌آلانین مشتق می‌شوند. تاثیرات آللوپاتی تركیبات فنلی گیاهان زیادی بر روی گیاهان مجاور به اثبات رسیده است (Rice, 1987). ترپن ها در گیاهان عالی به فراوانی یافت می شوند و بوی معطر بسیاری از گیاهان به علت این تركیبات می باشد. ترپن ها بر اساس تعداد واحد پنج كربنی خویش بنام ایزوپرن به گروه های دیگری مانند مونوترپن، دی ترین، سزكویی‌ترپن و … تقسیم می‌شوند (Goodwin, 1998). همچنین نقش آللوپاتیك اسانس ها را اغلب به مونوترپن‌ها و سزكویی‌ترپن‌ها نسبت می دهند. اسانس ها با فرمول های مختلفی مثل پماد، كپسول و مایع وجود داشته و به صورت خوراكی پوستی و استنشاقی استفاده می شوند. (Goodwin, 1998; Taiz and Zeiger, 2006).

اسانس‌های گیاهی كه به عنوان GRAS (Generally Recognized As Safe) شناخته می شوند، تركیبات روغنی و معطر هستند و به طور گسترده ای در صنایع غذایی استفاده شده و به عنوان تركیب طعم دهنده در انواع غذاها، نوشابه‌ها و محصولات قنادی استفاده می شوند. آنها همچنین دارای خاصیت ضد میكروبی بر علیه طیف وسیعی از میكرو ارگانیسم ها می باشند. (جعفرزاده خالدی و همكاران، 1389). نقش مهم آنها درحفظ سلامت جامعه، همیشه توجه دانشمندانی را كه در جستجوی منابع جدید و كم خطر دارویی بر علیه میكروبهای شایع، مقاوم به آنتی‌بیوتیكها و فاسد كننده مواد غذایی هستند به خود جلب كرده است. برخی از این میكروبها عبارتند از:

جنس استافیلو‌كوكوس، متعلق به خانواده میكروكوكاسه (Micrococcaceae)، می باشد كه مهمترین گونه این جنس استافیلوكوكوس اورئوس (Staphylococcus aureus) است. استافیلوكوكوس اورئوس عامل اصلی مسمومیت غذایی استافیلوكوكی و عفونت های خارج روده‌ای مانند زخم، دمل، ذات الریه، مننژیت، سندرم شوك توكسیك و . . . می باشد. انتروتوكسین تولید شده توسط این باكتری به حرارت مقاوم می باشد. مسمومیت حاصل از استافیلوكوكوس اورئوس یكی از شایع ترین مسمومیت های غذایی بوده و در اغلب كشورها از نظر وقوع در فهرست مسمومیتهای درجه اول قرار دارد (جعفرزاده خالدی و همكاران، 1389).

سودوموناس ائروژینوزا Pseudomonas aeruginosa)) مهمترین پاتوژن انسانی در خانواده سودوموناسها (Pseudomonadaceae) بوده كه حالت تهاجمی داشته و عفونت را در بیمارانی با دفاع غیر طبیعی ایجاد می‌نماید. سودوموناس ائروژینوزا پاتوژن عمده بیمارستانی می‌باشد و می‌تواند سبب اوتیت گوش خارجی، عفونت چشم، استئومیلیت، اندوكاردیت و عفونت راه تنفسی شود. این باكتری باسیل گرم منفی، متحرك با یك یا چند تاژك قطبی و هوازی اجباری می باشد كه به چندین داروی ضدمیكروبی مقاوم است. بنابراین به هنگام از بین رفتن فلور طبیعی بدن بر اثر تجویز آنتی بیوتیك ها، رشد كرده، غلبه یافته و مشكلاتی را در درمان فراهم می كند. عوارض نامطلوب برخی از آنتی بیوتیكها و پیدایش مقاومت در باكتریها بر اثر استفاده از آنتی بیوتیكهای رایج، توجه محققان را به استفاده از فرآورده های طبیعی جلب كرده است (مولانا و شاهنده، 1382).

خانواده انتروباكتریاسه (Enterobacteriaceae)، گروه بزرگی از باسیل های گرم منفی و بدون اسپور هستند كه درحالت طبیعی در روده انسان و حیوان زندگی می كنند. در این خانواده چندین جنس از جمله اشریشیا قراردارد. برخی از این باكتریها از جمله اشریشیا كولای (Escherichia coli) ساكن روده بوده و بخشی از فلور طبیعی روده هستند كه گاهی هم ایجاد بیماری می كنند. ساختمان آنتی ژنی این خانواده از باكتریها بسیار پیچیده بوده و انواع مختلفی از توكسین‌ها و عوامل بیماری زای دیگر تولید می كنند. Escherichia coli كلنی‌هایی گرد، محدب و صاف با لبه های مشخص ایجاد می كند. E.coli را می توان به سرعت با همولیز محیط آگار خوندار شناسایی كرد. گروه انتروباكتریاسه هنگامی ایجاد بیماری می‌كنند كه به بافتهای خارج از مجاری گوارشی به ویژه مجاری ادراری، صفراوی، ریه، صفاق و منن‍ژها راه یابند. E. coli شایع ترین عامل عفونت مجاری ادرار به خصوص در زنان می‌باشد. همچنین نژادهای خاصی از این باكتری عامل عمده‌ی اسهال در نوزادان در كشورهای در حال توسعه می باشند (نویدی‌نیا، 1381؛ دارا، 1375).

استفاده از تركیبات نگهدارنده سنتزی منجر به بروز مشكلات زیستی از جمله سرطان و اختلالات هورمونی و …. در بدن خواهد شد. همچنین با توجه به اینكه استفاده مداوم از این تركیبات موجب مقاومت برخی ریززنده ها به این تركیبات می شود، ضرورت توسعه نگهدارنده های جدید طبیعی با كارایی بیشتر و همچنین سازگار با محیط زیست وجود دارد (جعفرزاده خالدی و همكاران، 1389).

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

تعداد صفحات این پایان نامه : 176

14700 تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :               serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

 

جستجو در سایت : کلمه کلیدی خود را وارد نمایید :