پایان نامه رشته فلسفه

مدرسه عالی فقه و معارف اسلامی

پایان نامه رشته فقه و معارف اسلامی

گرایش : فلسفه اسلامی

عنوان:

ترجمه و تحقیق جلد چهارم کتاب « اصول فلسفه و روش رئالیسم » استاد مطهری

 به زبان اردو

استاد مشاور :

حجه الاسلام والمسلمین  مجید ابوالقاسم زاده

  مرداد ماه 94

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده و استاد راهنما در سایت درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده و استاد راهنما موجود است)

:

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چکیده فارسی

تغییر و تبدل یکی از واضح ترین و مسلم ترین حقائق این جهان است. جهان، ثابت، ساکن و جامد نیست. پدیده­های جهان  عوض می شوند و اشیاء از حالی به حالی دیگر از وضعی به وضع دیگر و از کیفیتی به کیفیت دیگر در می آید.

فلسفه نیز که با دیدی دیگر و ابزاری دیگر اشیاء را مورد مطالعه قرار می دهد و تغییرات و تبدلات طبیعت را بررسی می کند .

فلسفه ای آن جهت تغییرات و تبدلات طبیعت را بررسی می کند که طبیعت نمایشگاه (قوه و فعل) است.

برای اینکه مطلب خوب روشن شود و قانون قوه و فعل بهتر مفهوم گردد به مصنوعات بشری مثال قرار داده شده اند.

در صنعت یک مطلب بدیهی وجود دارد و آن اینکه شرط اول به آمدن یک مصنوع ماده است. فلاسفه برهان عقلی اقامه می کنند که در جریان طبیعت پدید آمدن از هیچ محال است.

واضح است وجود هر ماده ­ای و به هر اندازه­ای که صورتی را می پذیرد صفت مخصوص وجود دارد و آن عبارت است از اسعداد و قوه آن صورت.

از اینجا روشن می شود میان حاظر و آینده ارتباط برقرار است.

درباره ماهیت قوه و استعداد دو نظریه دیگر وجود دارد سبق یکی امر عدمی است و طبق نظریه دیگر امر اعتباری.

ولی شهید نظریه عدمی را رد می کند و دلیلی که شیخ اشراق برای نظریه اعتباری آورده اند آنرا نیز رد می کند.

مطلب دیگری که این است آیا همچنانکه با آمدن فعلیت بعد امکان قبلی از میان می رود صورت قبلی نیز از میان می رود یا نه؟

در اینجا دو نظریه است: نظریه معروف قدماء نظیر ابن سینا این است که صورت پیشین به کلی معدوم می گردد. اما نظریه دیگری که مورد تایید صدرالمتالهین است این است که صورت پیشین به کلی معدوم نمی شود بلکه فقط از مقام خود معزول می شود مطلب دیگر اینکه این حقیقت جقیقت جسم چیست؟ و جسم از چه تشکیل می شود؟

در این موضوع سه نظریه اصلی و اساسی وجود داشته است.

الف) نظریه­ای که از دوره ارسطو  به بعد اکثریت به اتفاق فلاسفه تا عصر جدید آن را پذیرفته اند ، اجسام و اجرام که محسوس می باشند هر کدام یک واحد واقعیت  اس همچنانکه در حس می آیند.

ب) نظریه ذیمقراطیس: طبق این نظریه اجسام و اجرام محسوس شکل یافته اند از مجموعه ای از ذرات بیسار ریز غیر محسوس و غیر قابل شکستن به عقیده ذیمقراطیس هر جسمی که به وسیله شکستن یا بریدن وغیره دو تا می شود در واقع ذراتی که در کنار هم قرار داشتند از یکدیگر دور می شوند.

ج) نظریه متکلمین اسلامی: به عقیده این گروه هر جسمی از ذراتی تشکیل شده که فاقد بعد و کشش و امتدادند. شهید نظریه متکلمین را مطابق تحول علمی جدید می داند و از این نظریه دفاع می کند.

راجع به اینکه حقیقت مکان چیست دو نظریه اساسی وجود دارد بعضی معتقدند مکان حقیقتی است مجزا از جسم و ثابت و غیر متغیر است و آن حقیقت است که فضا را تشکیل می دهد.

نظریه دوم: این است که فضا و کانی جدا از اجسام وجود ندارد.

راجع به تحولات طبیعت مخصوصا تحولات جوهری دو نظریه است.

الف) کون فساد

ب) حرکت جوهری

طبق نظریه کون و فساد هنگامی که یک شئ از حالت بالقوه به حالت بالفعل در می آید ماده صورت اولی را رها می کند پس صورت اولی فاسد و  تباه می شود سپس صورت بعد پدید می آید.

صبق نظریه حرکت جوهری تبادل نیست بلکه تبدل است به معنی واقعی کلمه که ملازم است با پیوستگی و اتصال و وحدت صورت پیشین و صورت پسین و همچنین اتصال و وحدت امکان قبلی و فعلیت بعدی. شهید بعد از مفهوم حرکت اقسامش و از حرکت و تکامل و هدفداری تکامل بحث می کند و در آخر نتیجه می گیرد که هر حرکت و تکامل جویای غیتی است چه بیرون از حرکت همان طور که فرد رشد می کند و تکامل می یابد اجتماع نیز تکامل و رشد می کند. بعد نظر هربرت اسپنسر درباره رشد اجتماع را بیان می کند .

شهید در بحث قانون تکاپوی دیالکتیک طبیعت اول از مفهوم دیالکتیک و تاریخچه آن را بیان می کند سپس شیش اصولی را که فلسفه  غرب بعنوان اصول دیالکتیک ذکر کرده اند ذکر کرده از نظر حکمت و فلسفه اسلامی مورد بحث قرار داده است.

طرفداران ماتریالیسم دیالکتیک قانون تحول و تکامل طبیعت را از راه دیگر توضیح داده اند و می گویند واقعیت خاجری که مساوی است با ماده و مکان – زمان، چون زمان بعد چهارم را در بر دارد ناچار تغییر یافته و نفی خواهد شد. علامه چهار تا اشکال بر این نظریه وارد کرده است.

شهید در بخش آخر این مقاله از مفهوم حرکت عمومی توضیح می دهد و نظریه های مختلف را درباره قوه نقل کرده بررسی می کند از بحث مذبور شهید به شهادت می رسد و فرصت به شرح متن های بعدی این کتاب پیدا نمی کند  و تا آخر کتاب فقط متن کتاب علامه ذکر شده است.

علامه از حرکت توسطیه و قطعیه تعریف می کند. و دخالت زمان را در حوادث مادیه بررسی کرده نتیجه می گیرد: 1) زمان مقدار حرکت است. 2) به شماره حرکات موجوده جهان می توانیم زمان فرض کنیم. 3) زمان ساخته وجود سیال جهان بوده. 4) یکی از اسباب سنجش سرعت و بطئو حرکات زمان است. 5) زمان آغاز و فرجام ندارد.

در خاتمه این مقاله علامه چهار توضیح را بیان می کندک در توضیح اول شش چیزی را که در حرکت لازم است بیان می کند مبداء، منتهی، مسافت، موضوع، فاعل و زمان. و در توضح دوم مفهوم جهش را از زبان سائنسدانان بیان کرده نظر فلسفه را درباره آن بیان می کند و در توضح سوم تقسیم حرکت را از ناحیه علت فاعلی بیان می کند و در توضیح چهارم خلاصه مقاله را بیان نموده است.

در مقاله یازدهم: از حدوث و قدم بحث می کند. و مسائلی که در این مقاله بیان شده است مندرجه ذیل اند. 1) صفاتی خارجی بنام تقدم و تاخر و معیت داریم. 2) هر تقدم و تاخر مشتمل بر ملاک است. 3) هر تقدم و تاخری از جنس خود معیت ندارد. 4) هر تاخری در مرتبه متقدم خود معدوم ا ست. 5) حدوث تقدم و تاخر یک نوع تقدم وتاخر می باشد.       6) طبیعی کائنات حادث علی است. 7) طبیعی کائنات حادث زمانی نیست.

مقاله دوازدهم درباره وحدت و کثرت است.و مسائلی در این مقاله بحث شده است:

1) وحدت و کثرت در خارج داریم. 2) وحدت و کثرت منقسم می شوند به شخصی و کلی، بسیط و مرکب. 3) یکی از خواص کثرت غیریت است. 4) هر فعلیتی فعلیتهای دیگر را از خود می راند. 5) وحدت و حدت کثیر محال است. 6) غیریت منقسم است به ذاتی و عرضی. 7) تقابل را فلاسفه به چهار قسم تقسیم کرده اند.

و مقاله سیزدهم درباره مهیت و جوهر و عرض است. و مسائلی در این مقاله ذکر شده است مندرجه ذیل است. 1) ما در خارج مهیات زیادی داریم. 2) در مهیات نیز ترکیب پیدا می شود. 3) ترکیب مهیات به واسطه جنس و فصل است. 4) اجناس نهایهًبه اجناس عالی منتهی می شوند. 5) اجناس عالی به واسطه فصولی نوعیت پیدا می کنند. 6) مهیت با انضمام فصل اخیر تمام می شود. 7) جنس بی فصل و فصل بی جنس نمی شود. 8) مهیت منقسم می شود به جوهر و عرض و هر دو در خارج موجودند. 9) جوهر چهار نوع کلی دارد. 10) عرض به سه قسم کلی منقسم می شود.

عرض مترجم

  1. اس کتاب کے ترجمه میںمنمندرجه ذیل نکات کا لحاظ کیا گیا هے
  2. حد الامکان مطالب کو ساده اور عام فهم بنانے کی کوشش کی گئی هے ۔
  3. چونکه کتاب دو حصے ،متن علامه اور شهید مطهری کے حاشیے پر مشتمل هے لهذا ترجمه میں علامه کے متن کو جلی خط کرکے جبکه شهید مطهری کے حاشیه کو معمولی اندازمیں پیش کیا گیا هے۔
  4. فلسفی اصطلاحات کی جهاں کهیں ضرورت محسوس هوئی توضیح دی گئی هے۔
  5. وه توضیحات جو مترجم کی طرف سے دی گئی هے اس کے آخر میں {} کے اندر جهاں مترجم لکھا گیا هے ۔
  6. مقدمه مترجم میں مصنف اور حاشیه نگار دونوں کے مختصر حالات زندگی درج هوئی هے۔ یه چیز دو وجوهات کی بنا پر انجام پائی هے ایک یه که خود کتاب دو حصے پر مشتمل تھی اور دونوں حصے اهمیت کے اعتبارسے ایک دوسرے سے کم نهیں هیں لهذا ایک کو دوسرے پر ترجیح نهیں دیا جا سکتا تھا، دوسری بات یه که مصنف اور حاشیه نگار دونوں کی شخصیت اردو دان طبقے میں تقریبا ناشناخته هے اور اس کتاب کے ترجمه کی وجوهات میں سے ایک ان دو شخصیات کا تعارف بھی هے اس بنا پر ان دونوں شخصیات کا مختصر تعارف شامل کیا هے۔
  7. کتاب کی معرفی کے حوالے سے پوری کتاب کا مختصر خاکه بیان کرنے کے ساتھ ساتھ کتاب کی اسی جلد کابھی مختصر تعارف پیش کیا هے تاکه قارئین جهاں اس جلد کے ساتھ آگاه هوں وهاں پوری کتاب کے بارے میں بھی کسی حد تک آشنا هو سکیں۔
  8. اردو زبان میں اس موضوع پر منابع کی کمی کے باعث اصطلاحات کا دقیق ترجمه یا متبادل اصطلااح پیدا کرنا بهت هی مشکل اور طاقت فرسا کام هے۔ اس بنا پر قارئین محترم سے خالصانه گزارش کی جاتی هے که کتاب کو مزید بهتر بنانے کی خاطر اپنی قیمتی آراء سے ضرور آگاه فرمائیں۔
  9. جامعه المصطفی العالمیه کے مسئولین سے بھی ایک گزارش هے که اردو زبان طالب علموں کو تحقیق پایانی، پایان نامه حتی رساله دکتری تک اردو میں لکھنے پر ملزم کیا جائے ۔

فهرست مطالب

مقدمه مترجم. 1

مؤلف… 1

حسب و نسب اور پیدایش… 1

شادی اور اولاًد. 2

دوران تحصیل و تدریس… 2

وفات.. 6

علمی سفر نامه. 2

نجف اشرف  میں.. 2

تبریز میں.. 3

قم میں.. 3

تهران میں علمی جلسات.. 3

علامه کے اساتید. 4

علامه کے شاگرد. 4

علامه کے علمی آثار. 4

تفسیر المیزان.. 5

علامه طباطبائی کے بارے میں لکھے گئے آثار. 5

استاد شهید مرتضی مطهری کا تعارف… 6

ابتدائی تعلیم. 7

قم کی طرف سفر. 7

در س نهج البلاغه. 7

امام خمینی(رح) کے دروس… 8

علامه طباطبائی کے حضور. 8

علمی اور تبلیغی فعالیتیں.. 9

ازدواجی زندگی.. 9

کتاب حاضر  کا درس… 10

یونیورسٹی میں معلمی.. 10

ثقافتی فعالیتیں.. 11

سیاسی فعالیتیں.. 12

شهادت.. 13

روحی تبدیلی.. 13

شهید کے علمی آثار. 13

کتاب حاضر. 15

مقاله نمبر 10:قوه و فعل ، امکان و فعلیت18

اشکال. 46

جواب.. 48

حرکت کیا هے؟ حرکت کے وقت کیا چیز انجام پاتی هے اور حاصل هوتی هے؟. 62

حرکت کےمفهوم کی وسعت.. 70

حرکت اورارتقاء. 72

کائنات میں تکامل کا تجربه. 80

طبیعت  اور فطرت کے ارتقاء کا جدلیاتی (Dialectic) قانون.. 85

مقدمه 85

آیا “شدن” هستی اور نیستی سے مرکب هے؟. 96

طبیعت  اور فطرت کے ارتقاء کا جدلیاتی (Dialectic) قانون.. 105

اعتراضات.. 111

عمومی حرکت کے مفهوم کی وضاحت122

اب همیں حرکت عمومی کی کس طرح وضاحت کرنی چاهئے؟. 143

حرکت میں کھینچاؤ (امتداد). 144

زمان اور حرکت.. 145

خاتمه. 149

توضیح نمبر 1.. 149

توضیح نمبر 2.. 151

جهش کے بارے فلسفه کا نظریه. 152

توضیح نمبر 3.. 153

توضیح نمبر 4.. 153

اس مقاله میں ثابت هونے والے مسائل مندرجه ذیل هیں :. 154

مقاله نمبر 11:حدوث و قدم. 157

تقدم، تأخر اور معیت(پهلے، بعد میں اور ساتھ). 158

حدوث اور قدم. 161

حدوث و قدم کے مفهوم میں وسعت.. 162

آیا  تمام کائنات کے بارے میں کیا کهه سکتے هیں؟. 162

اس مقالے میں بیان هونے والے مسائل مندرجه ذیل هیں:. 163

مقاله نمبر 12:وحدت و کثرت165

وحدت اور کثرت کی تقسیم. 167

تقسیم نمبر 1.. 167

تقسیم نمبر 2.. 167

وحد ت اور کثرت کے احکام. 168

وحدت کی خصوصیات.. 168

کثرت کی خصوصیات.. 168

تقابل اور اس کی اقسام. 169

مقاله نمبر 13:ماهیت، جوهر اور عرض…. 172

ماهیت.. 173

ماهیت کی قسمیں.. 174

جوهر اور عرض…. 176

سائنسی تجربه کیا کهتا هے؟. 177

جواب.. 179

جوهر کی قسمیں.. 180

عرض کی اقسام. 183

اس مقالے میں ثابت هونے والے مسائل :. 184

 مقدمه مترجم

کتاب کے مطالب کو قارئین کی نظر کرم سے گذارنے سے پهلے  دو  چیزوں کا ذکر کرنا ضروری سمجھتا هوں  تاکه کتاب کے مطالب کے ساتھ قارئین کی دلچسپی میں دوچندان اضافه هو۔  ان میں سے ایک، عالم اسلام کے دو عظیم مفکر  اس کتاب کے مصنف علامه محمد حسین طباطبائی اور اس کے اوپر حاشیه لکھنے والی شخصیت شهید مرتضی مطهری کی مختصر حالات زندگی اور دوسری چیز خود اس کتاب کا مختصر تعارف تاکه قارئین کو معلوم هو که وه کس کتاب کا مطالعه کرنے جارهے هیں۔

مؤلف

سید محمد حسین طباطبائی جوعلامه طباطبایی کے نام سے معروف هیں چودهویں صدی هجری کے بڑےمفسر، فلسفی، متکلم، اصولی، فقیه، عارف، اسلام شناس اور فکری اور مذهبی لحاظ سے ایران کے بااثر علماء میں شمار هوتے هیں۔ انهوں نے تفسیرمیں المیزان، فلسفه میں بدایه الحکمه و  نهایه الحکمه اور کتاب حاضر یعنی  “فلسفه کے اصول اور حقیقت پسندانه نقطه نظر” تحریر فرمایا هے۔

انهوں نے حوزه علمیه قم میں فقه اور اصول کے روایتی درسوں کے بجائے تفسیر کا درس شروع کیا اور ان کا یه کام حوزه میں تفسیر کے دروس میں رونق بخشنے کا سبب بنا۔ ان کی تفسیری روش “تفسیر قرآن به قرآن” یعنی قرآن کی قرآن کے ذریعے تفسیر تھی۔ فلسفه کے دروس کی چھٹیوں کے دوران اپنے خاص شاگردوں کی خصوصی کلاسیں ترتیب دے کر ملا صدرا کے فلسفیانه نظریات  تدریس کرتے تھے۔ اس کے بعد فلسفه کے اکثر اساتید ان کے هی شاگرد رهےهیں۔

ان کے شاگردوں میں شهید مرتضی مطهری، آیت الله جوادی آملی، آیت الله مصباح یزدی اور شهید بهشتی کو ایران میں چودویں صدی هجری کے بااثر اور مشهور شیعه علماء میں شمار کئے جاتے هیں۔ هانری کرین کے ساتھ علامه کی نشست و برخاست یورپ میں مکتب تشیع کی معرفی کا سبب بنا۔

حسب و نسب اور پیدایش

علامه طباطبائی 1321 هجری(1903ء) ذی الحجه کی آخری تاریخ کو تبریز کے شهر شادآباد میں ایک اهل علم گھرانے میں پیدا هوئے۔ ان کے اجداد  14 پشتوں تک تبریز کے سائنسدانوں اور علماء میں سے تھے۔  ان کے پدری اجداد امام حسن مجتبی7 اور حضرت اسماعیل7کی نسل میں سے تھے اور مادری اجداد حضرت امام حسین7 کی نسل سے تھے۔ 5 سال کی عمر میں ماں  اور9 سال کی عمر میں باپ کے سائے سے محروم هوگئے۔

شادی اور اولاد

آپ کی زوجه کا نام قمر السادات مهدوی طباطبائی سادات کےگھرانے  سے تعلق رکھتی تھیں  اور علامه  طباطبائی کی ترقی، معنوی ارتقاء اور سیر و سلوک میں کلیدی کردار ادا کیا۔  ان سے 3 بچے متولد هوئے لیکن تینوں بچپنے میں هی نجف اشرف میں فوت هوگئے۔ایک دن قاضی طباطبائی جو ان کی زوجه کے رشته دار تھے ان کے گھر آئے اور انهیں تسلی دیتے هوئے کها که اس دفعه جو بچه  هوگا وه  بیٹا اور وه زنده بھی رهے گا اس کا نام عبد الباقی رکھیں ۔ علامه اس وقت تک زوجه کے حامله هونے سے باخبر نهیں تھے  اسلئے حیران هوگئے  لیکن آخر کار اس عارف کی پیشن گوئی درست ثابت هو گئی اور خدا وندعالم نے  اس شادی کا ثمره  عبدالباقی اور نجمه سادات  کی شکل میں انهیں عطا کیا ۔ 1344 هجری شمسی (1965ء)میں ان کی زوجه اس دنیا سے کوچ کر گئی اور کچھ مدت کے بعد علامه نے خانم منصوره سے شادی کی۔

دوران تحصیل و تدریس

علامه طباطبائی نے قرآن کریم کی تعلیم کے بعد 6 سال کی مدت میں گلستان اور بوستان وغیره کا درس مکمل کیا ۔ ادبیات سیکھنے کے بعد میرزا علی نقی کے هاں خوش نویسی سیکھی ۔ اس کے بعد تبریز کے مدرسه طالبیه میں داخله لیا اور ادبیات عرب، علوم نقلی اورفقه و اصول میں مشغول هو گئے اور 1297 سے لے کر 1304 هجری شمسی(1918ء سے1925ء) تک دوسرے اسلامی علوم کی تعلیم حاصل کیں۔

علمی سفر نامه

نجف اشرف  میں

اپنے محل پیدایش تبریز میں پهلا علمی مرتبه کامل کرنے کے بعد 1304 هجری شمسی (1925ء) میں نجف اشرف کی طرف روانه هوئے  اور نجف کے حوزه علمیه میں جو اس وقت تشیع کا علمی مرکز تھا مختلف اسلامی علوم میں اپنی علمی پیاس بجھانے میں مصروف هوگئے۔ فقه اور اصول کو  نائینی، کمپانی جیسے اساتید جبکه فلسفه کو سید حسین بادکوبی کے هاں جو خود علی مدرس صاحب کے شاگرد تھے پڑھا۔  ریاضی کے لئے سید ابوالقاسم خوانساری اور اخلاقی دورس کے لئے حاجی میرزا علی قاضی جو علمی حکمت اور عرفان میں بلند علمی درجے پر فائز تھے، کے پاس شاگردی کی۔ علامه طباطبائی نے اپنے آپ کو  فقه و اصول کے روایتی دوروس تک محدود نهیں رکھا بلکه انهوں نے ادبیات، فقه و اصول کے علاوه ریاضیات کا ایک دوره ، فلسفه و کلام اور عرفان و تفسیر کے علوم میں بھی اجتهاد کے درجے تک علم حاصل کیا۔

تبریز میں

علامه طباطبائی نجف اشرف میں تحصیل کے دوران معیشت میں تنگی اور تبریز سے اپنی زمینوں کے اجارے جو مقرر کئے هوئے تھے کے نه پهنچنے کی وجه سے ایران لوٹنے پر مجبور هوگئے اور 10 سال تک تبریز اپنے آبائی گاوں شادآباد میں زراعت میں مشغول رهے۔ اس دوران کوئی علمی فعالیت جیسے تحصیل یا تدریس کے حوالے سے کوئی قابل ذکر بات نظر نهیں آتی  لیکن کچھ کتابیں اور رساله جات علامه طباطبائی کے اس دور کے فکری ماحصل هیں جو انهوں نے تبریز میں لکھے هیں۔

قم میں

تبریز سے باهر ایران کے دوسرے شهروں کے حوزه جات میں علامه طباطبائی  کی شهرت اس وقت هوئی جب انهوں نے دوسری جنگ عظیم کے سیاسی حوادث کی وجه سے تبریز سے قم کی طرف هجرت کی۔  علامه  طباطبائی 1325 هجری شمسی(1946ء)  میں قم میں مقیم هوئے اور کسی شور و شرابے کے بغیر تفسیر اور فلسفے کے دروس کا آغاز کیا۔

حوزه علمیه قم میں علامه طباطبائی  کا بڑا علمی کارنامه علوم عقلی کا احیاء اور تفسیر قرآن کریم تھا ۔ انهوں نے بتدریج حکمت کے اعلی دروس جیسے کتاب شفا اور اسفار کو رواج دیا ۔ هر روز زیاده سے زیاده با صلاحیت اور شوق و اشتیاق رکھنے والے  لوگ ان کے دروس کی طرف مائل هوتے گئے یهاں تک که آخری سالوں میں ان کے فلسفے کے دروس میں سینکڑوں شاگرد شرکت کرتے تھے اور گذشته کئی دهائیوں سے بهت سارے سائنسدان حضرات جو آج کل خود فلسفه کے اساتید میں شمار هوتے هیں ان کے زیر سایه ان علوم میں اجتهاد کے درجے تک نائل هوئے هیں۔

تهران میں علمی جلسات

قم میں سکونت کے دوران علامه طباطبائی کی فعالیتوں میں سے ایک تهران میں علمی اور فلسفی نشستوں میں شرکت تھی۔ یه جلسات هانری کرین، سید حسن نصر اور داریوش شایگان وغیره کے ساتھ علامه  طباطبائی کی زیر صدارت  فلسفه، عرفان،  ادیان اور اسلام شناسی کے بارے میں انجام پاتے تھے۔ تهران میں پے در پے سفر کے دوران انهوں نے فلسفه اور معارف اسلامی کے شائقین سے ملاقات کیں اور بعض اوقات دین اور حکمت کے مخالفین کے ساتھ بھی نشست و برخاست رکھتے تھے ۔

هانری کربن کے ساتھ علامه  طباطبائی کے جلسات( 20سال 1378 سے 1399 هجری قمری)(1958ء سے1978ء) تک هر موسم خزاں میں کئی فاضل اور سائنسدانحضرات کے حضور  انجام پاتے تھے  جن میں دین اور فلسفه کے بنیادی اور حیاتی مسائل پر بحث هوتی تھی۔ سید حسن نصر کے بقول ایسے جلسات اس قدر بلند و بالا درجے اور اس قدر وسیع و عریض افق کے ساتھ بے نظیر تھے یهاں تک که یه دعوا کرسکتے هیں که قرون وسطی جهاں سے عیسایت اور دین مبین اسلام کا فکری اور معنوی رابطه منقطع هوا تھا کبھی اسلامی شرق اور غرب کے ساتھ ایسا رابطه برقرار نهیں هوا هے۔

تعداد صفحات این پایان نامه :191

قیمت :17500 تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت  serderehi@gmail.com

جستجو در سایت : کلمه کلیدی خود را وارد نمایید :