پایان نامه رشته علوم اجتماعی

جهت دریافت درجه کارشناسی ارشد در

رشته جمعیت شناسی

موضوع /عنوان :

بررسی نقش آلاینده های صنعتی در شیوع سقط جنین و مرده زایی

استاد مشاور

سرکار خانم دکتر مریم مکتبی

ترم تحصیلی

تابستان 94

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده و استاد راهنما در سایت درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده و استاد راهنما موجود است)

:

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چکیده :

امروزه یک تهدید بهداشتی عمده در کشورهای توسعه نیافته ودر حال توسعه ناشی از آلودگی هوا، به ویژه مواد دارای ذرات معلق است و بسیاری از آلودگی­هایی که در هوا رخ می­دهد، در منابع غذایی و آب نیز وجود دارد . هم چنین اعتقاد بر این است که آلوده کننده­های زیست محیطی مدرن اثرات منفی بر قابلیت باروری انسان و بهداشت باروری دارند.  مهم­ترین آلاینده در شهرهای بزرگ و صنعتی ذرات معلق می باشد که بر اساس مطالعات انجام شده در مقایسه با سایر آلاینده­ها برای سلامتی مخاطره آمیزتر است. و اثرات مواجهه با این ذرات باعث افزایش مرگ ومیر جنین می­شود. هدف این مطالعه بررسی نقش آلاینده­های صنعتی که مهم ترین آن ذرات معلق است بر روی سقط جنین خودبخودی و مرده­زایی در شهر اراک است که یکی از کلانشهرهای آلوده کشورمی­باشد .پژوهش از نوع مطالعات اپیدمیولوژیک محسوب می­شود که  روش آن  از نوع مقطعی است،که یک عامل خطر (آلاینده های صنعتی) را در یک برش از زمان (93ـ88)و مکان(شهر اراک)  مورد بررسی قرار می­دهد و با بهره گرفتن از پرسشنامه هایی که توسط  400 نمونه مورد تحقیق پاسخ داده شده اند به تحلیل نتایج می پردازد . که از این 400 نمونه 200 پرسشنامه در اراک (شهر مورد مطالعه) و200 پرسشنامه نیز در شهرستان تفرش (شهر کنترل ) پاسخ داده شده است . روش نمونه گیری از بیمارستان­ها نیز به صورت سهمیه­ای بوده است . و ارتباط بین آلاینده­ها ی هوا و سقط جنین و مرده زایی با بهره گرفتن از آزمون های تی و کای اسکوار و رگرسیون لجستیک در نرم افزار spss انجام شده است. با کنترل عوامل اجتماعی ـ اقتصادی( تحصیلات ، درآمد والدین ، شغل) وجمعیت شناختی(سن) و ژنتیکی (سابقه بیماری زنان، سابقه فامیلی سقط، سابقه سقط های قبلی) درنمونه مورد بررسی، نتایج بدست آمده به این صورت بود که در میان این عوامل رابطه محل سکونت و سقط جنین خودبخودی و مرده زایی برابر بود با 0.000p= که نشانگر آن است که محل سکونت بیشترین معنی داری را با سقط جنین و مرده زایی دارد . ­یافته­های­ این پژوهش نشان می­دهد که میان آلودگی­هوا و شیوع سقط جنین خودبخودی و مرده­زایی ارتباط وجود دارد.

واژه های کلیدی : آلودگی هوا ، سقط جنین خودبخودی ، مرده­زایی

 فهــــرســـت مــــــطالب

عنــــوان                                                                                                      صفـــحه                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                         

 

فصـــــــــل اول : سیـــــمای پژوهـــــــــش

1-1-مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………….2

1-2-بیان مسئله ……………………………………………………………………………………………………………………………………………….3

1-3-ضرورت و اهمیت تحقیق ………………………………………………………………………………………………………………………….7

1-4- اهداف پژوهش ………………………………………………………………………………………………………………….14

فصــــــــل دوم : چهارچوب نظــری و مروری بر ادبــیات تحــــــقیق

2-1-مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………………………………………….14 

2-2-پیشینه تجربی تحقیق …………………………………………………………………………………………………………………………..14

 2-3-مبانی نظری ………………………………………………………………………………………………………………………………………… 20

2-4 – مدل متغیرهای بینابین ………………………………………………………………………………………………………………………21

2-5-مدل بونگارت …………………………………………………………………………………………………………………………………………23

2-6- مدل موسلی وچن …………………………………………………………………………………………………………………………………24

2-7- نظریه­ انتقال اپیدمیولوژیک ………………………………………………………………………………………………………………25

2-8- چهارچوب مفهومی ……………………………………………………………………………………………………………………………….27

2-10- سوالات تحقیق……………………………………………………………………………………………………………………………………30

2-11- فرضیات تحقیق …………………………………………………………………………………………………………………………………30

فصــــــــــــل ســــوم: روش شـــــــــناسی تحــــــــقیق

3-1-  مقدمه ………………………………………………………………………………………………………………………………………………….33

3-2- روش تحقیق …………………………………………………………………………………………………………………………………………33

3-3- واحد تحلیل ………………………………………………………………………………………………………………………………………….34

3-4- جامعه آماری …………………………………………………………………………………………………………………………………………34

3-5- روش نمونه گیری …………………………………………………………………………………………………………………………………35

3-6 حجم نمونه ……………………………………………………………………………………………………………………………………………..36

3-7- تعریف نظری و عملیاتی مفاهیم تحقیق ………………………………………………………………………………………………37 

3-8- متغیرهای پژوهش ………………………………………………………………………………………………………………………………..41

3-9- اعتبار و پایایی ………………………………………………………………………………………………………………………………………42

3-10- روایی تحقیق ……………………………………………………………………………………………………………………………………..42

3-11- ابزار گرد آوری داده ها ………………………………………………………………………………………………………………………43

3-12- روش تجزیه و تحلیل داده ها …………………………………………………………………………………………………………….44

فصــــــــــــل چـــهارم : یافـــته هــای تحـــــــقیق

4-1- مقدمه ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………46

4-2- مشخصه های جمعیت شناسی ، اجتماعی اقتصادی پاسخگویان ………………………………………………………..46

4-2-1-میانگین سنی پاسخگویان ………………………………………………………………………………………………………………..47

4-2-2- توزیع سنی پاسخگویان …………………………………………………………………………………………………………………..47

4-2-3- توزیع سن ازدواج پاسخگویان …………………………………………………………………………………………………………48

4-2-4-تحصیلات پاسخگویان ……………………………………………………………………………………………………………………. 49

4-2-5-وضعیت فعالیت پاسخگویان……………………………………………………………………………………………………………. 50

4-2-6- وضعیت فعالیت همسر پاسخگویان ………………………………………………………………………………………………..51

4-2-7-وضعیت اقتصادی پاسخگویان …………………………………………………………………………………………………………..52

4-2-8- وضعیت استعمال دخانیات همسرپاسخگوان …………………………………………………………………………………..5

4-2-9- وضعیت سابقه بیماری در پاسخگویان ……………………………………………………………………………………………53

4-2-10-وضعیت سقط جنین (ارادی و غیر ارادی ) …………………………………………………………………………………..54

4-3-تحلیل استنباطی متغیرها ……………………………………………………………………………………………………………………..55

4-3-1- تحلیل دو متغیره سقط جنین ……………………………………………………………………………………………………….56

4-4-5 رگرسیون لجستیک سقط جنین ……………………………………………………………………………………………………. 59

4-5- تحلیل مرده زایی …………………………………………………………………………………………………………………………………60

فصـــــــل پنجــــم : نتیــــجه گیــــری و پیشـــــنهادات

5-1- بحث و نتیجه گیری ……………………………………………………………………………………………………………………………..63

5-2-پیشنهادات ……………………………………………………………………………………………………………………………………………..68

5-3- محدودیت ها ………………………………………………………………………………………………………………………………………..69

فهـــــــــــرست مــــــــــــــــنابع

منابع فارسی …………………………………………………………………………………………………………………………………………………….71

 منابع لاتین …………………………………………………………………………………………………………………………………………………….73

پیوست ها ………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..75

مقدمه

رشد جمعیت به فرآیندهای باروری انسان وابسته می­باشد . و براحتی می توان گفت باروری مهم­ترین تعیین­کننده تغییرات جمعیت است و عوامل زمینه­ای می­تواند نقش مهمی در تعیین سطوح و روند آن داشته باشد. عواملی وجود داردکه مستقیم و یا غیرمستقیم بر روند باروری تأثیرگذار است . از جمله این عوامل سقط جنین­های غیرارادی و مرده­زایی است .و سقط جنین نیز متأثر از عوامل بسیاری است که از جمله آن، عوامل محیطی و آلودگی هواست.آلودگی هوا نه تنها برروی افراد عادی بلکه بر نتایج بارداری نیز تأثیر منفی دارد.  طی سه دهه­ی گذشته باروری در ایران به طرز چشمگیری کاهش پیدا کرده است حتی در بعضی استان­ها نرخ باروری به حد جایگزینی و پایین­تر نیز رسیده است ( عباسی شوازی و حسینی 1386:6).  نرخ رشد جمعیت اراک در طی سالهای گذشته در حدود 91/0( بر اساس داده­ های مرکز آمار ایران ) می باشد . یکی از عواملی که می­تواند باروری را در شهر اراک تحت تأثیر قرار دهد سقط جنین­های خودبخودی است .لذا مطالعه حاضر با هدف بررسی تأثیر آلودگی هوا بر شیوع سقط جنین­های خودبخودی و مرده­زایی می باشد . این پژوهش شامل پنچ فصل می باشد که به تفکیک ، فصل یک شامل بیان مسئله و سپس ضرورت تحقیق و جدول آلاینده­های اراک و علت انتخاب شهر تفرش را به عنوان شهر کنترل نیز بیان خواهد شدو در نهایت اهداف اصلی و فرعی پژوهش مطرح می شود و فصل دوم به ادبیات موضوع وضمن آن زمینه های تئوریک و تجربی مرتبط با موضوع پژوهش را به بحث گذاشتیم .پس از آن فرضیه های تحقیق را ارائه نمودیم.  و سپس  مدلی که بر اساس فرضیه­ها و سوالات تحقیق شکل گرفته است و در فصل سوم دیدگاه کلی روش شناختی مورد بحث قرار گرفت . روش تحقیق در این بررسی مقطعی و گردآوری اطلاعات بصورت پیمایشی و با بهره گرفتن از پرسشنامه می باشد . در فصل چهارم به تحلیل داده­ ها با بهره از آزمون­های دو متغیره و چند متغیره و توصیفی از ویژگی های اجتماعی – اقتصادی وجمعیت شناختی پاسخگویان پرداختیم و در فصل پنجم خلاصه­ای از نتایج تحقیق در کنار پیشنهادات و محدودیت­ها تحقیق خواهد بود .

1-2 ) طرح مسئله

صنعتی شدن جوامع بشری و مکانیزه شدن زندگی افراد هیچگاه بدون عارضه نبوده است . و یکی از مهمترین خطراتی که به موازات این پیشرفت‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های بشر در قرن اخیر ، شرایط زیستی وی را نیز به مخاطره افکنده است، آلودگی محیطی می­باشد.

امروزه آلودگی هوا به عنوان یکی از معضلات مهم شهرنشینی و زندگی صنعتی مطرح بوده و زندگی تمام افراد جامعه تحت تأثیر این مسأله قرار می­گیرد .طبق گزارش سازمان جهانی بهداشت در سال 2000 میلادی افزون بر 200 میلیون نفر از مردم جهان در محیط‌‌‌‌‌‌‌‌‌هایی به سر برده­اند که در آن سطح آلاینده­ها  بالاتر از استانداردهای کیفیت هوا[1](NAAQS) بوده است.

آلاینده‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های هوا به راه های مختلفی بر سلامت انسان اثر می­گذارند. و تأثیر آنها بر فرد بستگی به تراکم تماس و سایر عوامل از جمله حساسیت افراد بستگی دارد .از جمله­ی آثار اصلی آلاینده‌‌‌‌‌‌‌های هوا می­توان از مسمومیت، بروز سرطان ، اختلالهای زایمان، خارش چشم و تحریکات سیستم تنفسی، افزایش حساسیت به عفونتهای ویروسی، و… نام برد( بوتکین،1389: 15) .

 شهر اراک به دلیل ویژگی­های اقلیمی و به دلیل محاط شدن توسط ارتفاعات، وجود کویر میقان در 5 کیلومتری شمال­شرقی،که در تابستان­ها منبع تولید گرد و غبار و در زمستان­ها منبع تولید مه می­باشد، همچنین پدیده وارونگی دما در فصول پائیز و زمستان و عدم جریانهای جوی تأثیرگذار به منظور انتشار آلاینده­ها از نظر طبیعی بسیار مساعد شرایط تثبیت آلودگی هوا می­­باشد. که با توجه به توسعه ناموزون شهری،وجود بنگاه­های اقتصادی بزرگ مانند استقرار و فعالیت سنگین در حاشیه شهر  و حمل و نقل و ترافیک این شهر به عنوان یکی از هشت شهر آلوده کشور مطرح گردیده است . شهر اراک به عنوان یکی از قطبهای صنعتی کشور مطرح است واز آنجایی که صنایع روزانه مقادیر فراوانی مواد­ آلاینده به هوا منتشر می­سازند . لذا استقرار نامناسب این صنایع موجب تشدید پدیده آلودگی هوا در این شهر گردیده است . وجود بزرگترین کارخانه آلومینیوم­سازی و ماشین سازی کشور و وجود بزرگ­ترین معدن سدیم سولفات کشور و … در بالا رفتن میزان آلودگی هوای شهر اراک تأثیر بسزایی دارند . با توجه به آمار و گزارش­های سازمان کنترل کیفیت هوا، بیشترین آلاینده­های هوای اراک به ترتیب عبارتند از : ذرات معلق ، ازن ، دی اکسید­نیتروژن، دی‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌اکسید­گوگرد و منوکسیدکربن است که بیشترین آلاینده استخراج ناشی از کارخانجات و صنایع است. بر اساس مطالعات انجام شده ذرات معلق در مقایسه با سایر آلاینده­ها برای سلامتی مخاطره­آمیزتر است و مقدار 10 Pm در تشدید  بیماری­های قلبی – ریوی، کاهش مقاومت سیستم ایمنی بدن در مقابل بیماری­ها، ازبین رفتن بافت ریه ، آسم کودکان، مرگ ومیر زودرس و افزایش مرگ ومیر جنین و سرطان نقش عمده­ای دارد .

امروزه مشخص شده است که سرب در طول بارداری قادر به عبور از جفت[2] بوده و از این طریق می­تواند از مادر به جنین منتقل شود (ساعدی،1379: 76)  منوکسیدکربن[3] هم یک گاز بی بو و بی رنگ است که حتی در تراکمهای بسیار کم نیز فوق العاده برای انسان سمی است . به این معنی که منوکسیدکربن و هموگلوبین خون به طور طبیعی نسبت به یکدیگر میل ترکیبی شدید دارند (بوتکین،1386 :461)افزایش کربوکسی همو گلوبین در خون جنین ، باعث ایجاد ناهنجاریها و مرگ ومیرهای دوران جنینی و نوزادی می­شود .

     سرب موجود در هوا که مهمترین آلاینده محیط زیست در جوامع صنعتی و نیمه­صنعتی می­باشد دیر گاهی است که خطرات مواجهه آن با انسان مورد مطالعه قرار گرفته است ، اگرچه اثرات تراتوژنی[4] آن در انسان کاملاً ثابت نشده ولی ممکن است چنین عملکردی داشته باشد . جذب سرب از هفته دوازده تا پایان دوران حاملگی از طریق جفت انجام می­گیرد. افزایش سقط خودبخودی، زایمان زودرس و مرده­زایی وکاهش رشد ذهنی طفل با سرب در ارتباط است (افشار،1389) .

 سقط جنین به دلیل دلالت های جمعیت شناختی آن و نقشی که در حرکات جمعیتی دارد مورد توجه جمعیت شناسان است. آلودگی هوا نه تنها مادران را تحت تأثیر قرار داده بلکه جنین آنها را نیز  در معرض خطرات بی شماری قرار می­دهد . تحقیقات نشان داده است که رشد طبیعی جنین به دلیل قرار گرفتن در معرض هوای آلوده کاهش می­یابد .

 در باروری توجه به این نکته قابل توجه است که علاوه بر عامل عدم تمایل زوجین به تولید مثل مسئله سقط جنین نیز در کاهش میزان باروری نقش به سزایی ایفا کرده است .پژوهش­ها نشان می­دهد سقط خود به خودی جنین شایع­ترین عارضه بارداری می­باشد و حدود 15ـ 20 درصد حاملگی­های مسجل ، به سقط خودبخود ختم می­شوند (رهبر،1388:8). به گزارش دانشگاه علوم پزشکی اراک بیشترین جنین­های سقط شده در اراک  در12هفته اول بارداری رخ داده است و در بسیاری از موارد مادر در شرایط خطرناک به مرکز درمانی مراجعه نموده و جنین بدون نیاز به اتاق عمل سقط می­شود در این گزارش آمده است که علت بسیاری از سقط­ها نامشخص می­باشد و عوامل مختلف از جمله آلودگی هوا  در آن بی­تأثیر نیست.در این گزارش همچنین اشاره شده که تأثیر آلودگی هوا و افزایش دو برابری سقط­ها در سال 92 در حالیست که تعداد روزهای آلوده در این سال نیز دو برابر سال گذشته بوده( گزارشی از تعداد سقط­ها منتشر نشده است) چرا که  هر ماده سمی که مادر استنشاق می­کند جنین را نیز تحت تأثیر قرار می­دهد.اما اینکه این آلودگی چه میزان اثر دارد نیاز است که سهم هر آلاینده در هوا مشخص شود و همچنین مقایسه­ بین یک شهر سالم با اراک نیز باید انجام شود تا مشخص شود افزایش میزان سقط ناشی از آلودگی هواست یا عوامل دیگر دخلیند (ترکمانی : www.ilna.ir).در سال 2008میزان سقط جنین کل[5] در استان مرکزی در حدود  24/0 ومیزان سقط جنین عمومی [6]  در حدود 8/6 می­باشد که در مقایسه با سایر استان­های همسایه ( همدان 4/2، لرستان2/6، تهران 9/3،قم 0/0)  رقم قابل توجه ایست و این در حالی است که در این رقم کل استان در نظرگرفته شده است و اگر اراک به تنهایی در این میزان محاسبه میشد چه بسا که این عدد بزرگتر نیز می­بود( عرفانی،2008: 7)  با وجود اینکه عوامل زیادی در بروز سقط­های خود­به­خودی موثر است نظیرمشکلات ایمنولوژیکی و ناهنجاری­های رحمی و عفونت­ها ، اما برخی شواهد بر ارتباط بین آلاینده­های محیطی در بروز سقط جنین صحه گذاشته­اند.

اهمیت محیط زیست به اندازه­ای است که علاوه بر توجه جهانی به آن ، در بسیاری از برنامه­ ریزی­ها و سیاست­گذاری­ها به محیط زیست توجه شده است (حسینی و قربانی،1384 :11 )  .

آلودگی زیست محیطی از جمله آلودگی هوا از چالش­های جدی دولت­ها در کشورهای توسعه­یافته و کشورهای در حال توسعه ( به ویژه کلانشهرها ) می­باشد . هم اکنون آلودگی هوا در بسیاری از شهرهای بزرگ جهان و حتی ایران به اندازه­ای اهمیت یافته­است که دولت­ها را وادار به جدی گرفتن مسأله و اتحاد سیاست­ها و برنامه­های کوتاه­مدت ­و­ بلند­مدت برای کاهش آلودگی و جلوگیری از آلودگی بیشتر نموده است(همان: 55).

آلودگی هوا مسئله­ی مهم واساسی است که سلامت و رفاه بشر را تهدید می­نماید ، تا جایی که اصل پنجاهم ، به این موضوع می پردازد : ” در جمهوری اسلامی ، حفاظت محیط زیست که نسل امروزو نسل های بعد باید در آن حیات اجتماعی روبه رشد داشته باشند ، وظیفه عمومی تلقی می گردد. از این رو فعالیت های اقتصادی و غیر آن که با آلودگی محیط زیست و یا تخریب غیر قابل جبران آن ملازمه پیدا کند ممنوع است ” این اصل شامل 26 ماده ، جهت جلوگیری از آلودگی هوا می باشد ( قانون اساسی ایران 1358 :42 ) .

   اگرچه کودکان و نوزادان در مقابل بسیاری از تهدیدات زیست محیطی ، ازجمله محیط فیزیکی آلوده و ناامن آسیب پذیر هستند اما توجه به این نکته نیز ضروری است که علاوه بر آلودگی محیط زیست ، عوامل خارجی دیگری چه در سطح خرد و چه در سطح کلان وجود دارند که می­توانند بر سلامت جنین مؤثر باشند. عواملی نظیر: محل سکونت ، جنسیت ، قومیت ، وضعیت تغذیه ، تحصیلات والدین و وضعیت اجتماعی واقتصادی خانواده نام برد (گوپتا[7] و موهادا2004[8]:21 ) .و همچنین توجه به عوامل دیگری که می­تواند خطر سقط جنین را تا دوبرابر افزایش دهد. عواملی نظیر سن مادران  اگر از مرز 40 سالگی رد می­شوند و یا آنهایی سابقه سقط جنین متوالی دارند،و همچنین  مادرانی که دچار کم کاری تیروئید و یا دیابت، سلیاک، لوپوس و اختلالات وراثتی در انعقاد خون و سندرم تخمدان پلی­کسیتیک هستندو دارو مصرف می­کنند. همچنین مصرف سیگار و الکل و مصرف بیش از چهار فنجان قهوه در روز و افزایش سن پدران هم خطر سقط را افزایش می­دهد و همچنین وقتی پدر در معرض جیوه، سرب، و مواد شیمیایی صنعتی و آفت­کش­ها قرار گرفته باشد، خطر سقط بیشتر می‌شود. تلاش شده در این  پژوهش با کنترل این موارد عوامل محیطی دقیقتر مورد بررسی قرارگیرد .

 مسئله کاهش جمعیت به یکی از مهمترین مسائل روز مبدل شده است چنانچه سیاست گذاری­های اخیر جمعیتی  به این نکته اذعان دارند . در بخشی از  متن این  پیام این چنین آمده است که«با عنایت به اهمیّت مقوله جمعیّت در اقتدار ملّی ؛ و با توجّه به پویندگی ، بالندگی و جوانی جمعیت کنونی کشور به عنوان یک فرصت و امتیاز ؛ ودر جهت جبران کاهش نرخ رشد جمعیت و نرخ باروری در سال­های گذشته، سیاست های کلّی جمعیت ابلاغ می­گردد .با در نظر داشتن نقش ایجابی عامل جمعیّت در پیشرفت کشور ، لازم است برنامه ریزی ها ی جامع برای رشد اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی کشور  متناسب با سیاست های جمعیتی انجام گیرد . ودر صدر این سیاست ها  ارتقاء پویایی ، بالندگی و جوانی جمعیّت با افزایش نرخ باروری به بیش از سطح جانشینی است » ( سیاستهای اخیر مشوق باروری و طرح جامع خانواده و تعالی جمعیت ).

نرخ باروری کل[9] در ایران تا دهه­ی 1360 در حدود 6 بوده است ، اما به سرعت کاهش یافت، بطوریکه در سال 1385 به سطح جانشینی رسید( سرایی ،1387: 120). سال 1390 این رقم به 8/1 فرزند (درکل کشور) و 6/1 (در استان مرکزی)برای هر زن کاهش یافته است.(پژوهشکده آمار براساس داده‌های سرشماری 1390)

 با توجه به اهمیت رشد معقول جمعیت ورابطه­ی متقابلی که بین جمعیت، محیط زیست و منابع طبیعی وجود دارد. و از آنجایی که رشد جمعیت در سطح منطقه ای ، محلی و بین المللی به طور کامل به فرآیندهای باروری انسان وابسته است از منظرسیاست گذاری­های جمعیتی دولت، باروری نقش و اهمیت بیش­تری در تغییرات آتی جمعیت خواهد داشت(حاتم حسینی­،1390:77 ) . بنابراین بررسی سقط جنین به عنوان یک تابع از سه عوامل مستقیم باروری حائز اهمیت می­باشد .

    مسئله تأثیر آلودگی هوا بر سلامت جمعیت به عنوان یکی از مهمترین مباحث پژوهشی مطرح می­باشد که دانشجویان و پژوهشگران هر کدام از رشته­های پزشکی و اپیدمیولوژیک ومحیط زیست و جمعیت­شناسی می­توانند از منظری به این مسئله نگاه کنند . و آنچه در این میان تفاوت بین پژوهش­های هر رشته را ایجاد میکند اهمیت بخش­هایی از این موضوع است به طور مثال برای پزشکان بحث سلامت مادر و پیشگیری از سقط جنین و نازایی و برای کارشناسان محیط زیست نجات زیستگاه انسانی و کنترل رشد جمعیت که آن را عاملی بر تخریب محیط زیست می­دانند مورد توجه است . اما جمعیت شناسان به این موضوع از این منظر می­نگرند که توان اقتصادی _ سیاسی و اجتماعی هر کشوری جمعیت اوست و رشد بالنده به عنوان یکی از مؤلفه­ های بالقوه قدرت مؤثر است . این مطالعه با هدف شناخت رابطه‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی بین قرارگرفتن در معرض­آلاینده‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های هوا با سقط غیر­عمد (خودبخودی) و مرده‌زایی طراحی شده است .

1ـ3)اهمیت و ضرورت تحقیق

   امروزه خطرات بالقوه آلودگی هوا ، جمعیت انسانی را در مقیاس گسترده­ای تحت تأثیر قرار داده است .  و به دو شکل مستقیم و غیر مستقیم و از دیدگاهی دیگر به صورت اثرات فوری و دراز مدت ، بهداشت جسمی و روانی افراد را تهدید می کند. آلودگی هوا در بعضی نقاط جهان به صورت عامل مهمی در میزان مرگ ومیر مردم مطرح است . مثلاً تخمین زده شده که موارد مرگ ومیر در آتن طی روزهای شدیداً آلوده چندین برابر حد معمول است و در مجارستان که آلودگی هوای آن یکی از هولناک ترین مشکلات  سالهای اخیر بوده از هر 17 مورد مرگ یکی را می توان به آلودگی هوا نسبت داد( دانیل بوتکین،1382: 462) .یک تهدید بهداشتی عمده درکشورهای توسعه‌یافته و در درحال‌توسعه ناشی از آلودگی هوا، به‌ویژه مواد دارای ذرات ریز معلق است، که برآورد شده سالانه حدود سه میلیون نفر را در جهان در کام مرگ فرو برد (سازمان بهداشت جهانی: 1997) بالا رفتن غلظت این مواد از حد مجاز و پیامد آن به ویژه در شهر های بزرگ ، ایجاد شرایط حاد برای زندگی و سلامت انسان است .به گونه­ای که مواد شمیایی حاصل از آلودگی محیط با ورود به منابع زمینی مانند آب و هوا و خاک و مواد غذایی می­توانند بدون تغییر سالها در چرخه طبیعت باقیمانده و از راه های گوناگون جذب بدن مادر و جنین شوند و سبب ایجاد عوارض کوتاه و دراز مدت گردند ( جهدی،  1389 :25). مطالعات زیادی در این زمینه انجام شده است و آنچه در این تحقیقات بدیهی به نظر می­رسد،آن است که اختلاف و ناهنجاریهای در فرزندان مادرانی که دوران بارداری خود رادر معرض آلاینده­های صنعتی گذرانده اند، بیشتر از کسانی است که در معرض این آلاینده‌های خطرناک نبوده­ اند . امروزه مراکز و سازمانهای بسیاری توجه ویژه به مسئله آلودگی هوا دارند . اما راه حل مفید و  موفقی برای کنترل آن ارائه نداده اند . بنابراین ایجاد آگاهی برای شهروندان درگیر در آلودگی لازم و ضروری به نظر می رسد .

   باروری یکی از محرکه‌های اصلی جمعیت محسوب می­شود  و نقش اصلی را در رشد جمعیت ایفا می­نماید .و این حساسیت را برای جمعیت‌‌شناسان ایجاد می­نماید که مطالعات عمیق­تری را نسبت مسائل مربوط به باروری معطوف نمایند . لیکن  هدف مطالعه پیش رو بررسی ارتباط آلاینده‌‌های صنعتی بر روی سقط جنین خودبخودی و مرده­زایی با رویکردی جمعیت­شناختی در شهرستان اراک (و تفرش به عنوان شهر کنترل ) است . بررسی ارتباط بین آلاینده‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌های صنعتی و مرگ‌ و میرهای جنینی و سقط­های غیر عمد بسیار مفید است و امید است ارائه پژوهشی در این زمینه زنگ خطری برای مسئولین شهر اراک به صدا درآورد تا توجّه به این معضل را جدی‌تر دنبال نمایند .

   1-4) مقایسه آلاینده­های اراک و تفرش 

شهرستان تفرش از لحاظ موقعیت جغرافیایی در مرکز استان مرکزی قرار گرفته است و یکی از مناطق مهم این  استان به شمار می­آید که قدمتی دیرینه دارد و در میان کوهستانی صعب العبور واقع شده است[10] و دارای آب وهوای معتدل و بسیار مطلوبی است .که می تواند علت انتخاب شهر تفرش به عنوان شهر کنترل باشد.  این در حالی است که طبق جدول زیر اراک طی پنج سال گذشته روزهای آلوده بسیاری را پشت سر می گذارد . چهار ایستگاه ثابت سنجش آلاینده های هوا در مکانهای مختلف شهر که هر ایستگاه توانایی سنجش آلاینده­های و یک ایستگاه موبایل که در مناطق مختلف شهری جهت سنجش آلاینده­ها بکار گرفته می­شود . ایستگاه­های ثابت سنجش کیفت هوا در میدان شریعتی ، میدان حافظیه ، محوطه اداراه کل محیط زیست اراک ، خیابان قائم مقام روبروی پارک آزادی ، کیلومتر 6 جاده فرودگاه قرار دارند .

 

دو ایستگاه دارای آنالایزرSO[11]2، دو ایستگاه دارای آنالایزرPM[12]2.5، دو ایستگاه دارای آنالایزر PM10، چهار ایستگاه دارای آنالایزر VOC[13]، دو ایستگاه دارای آنالایزر O[14]3،شش ایستگاه دارای آنالایزرCO[15] ،شش ایستگاه دارای آنالایزر NO[16]x و یک ایستگاه دارای آنالایزر NH[17]3 میباشند .

به منظور اطلاع رسانی وضعیت آلودگی هوا به مردم 3 دستگاه تابلوی الکترونیکی نمایشگر آلودگی هوا در میدانهای حافظیه ، شریعتی و سرداران نصب گردیده است و شاخص استاندارد آلودگی هوا (PSI) و غلظت آلاینده­های NO2،SO2،CO،PM10 و O3 را بصورت نمودار میله ای نمایش میدهد( بر اساس داده های محیط زیست استان مرکزی در سال 94) . البته در دستگاه­های سنجش آلودگی شهر اراک تنها برخی از آلاینده­ها قابل اندازه­گیری است و به دلیل در اختیار نداشتن امکانات، سنجش میزان بنزن ، دی اکسید نیتروژن و فلئورکه از آلاینده­های خطرناک هستند ممکن نیست.                                                      

تعداد صفحات این پایان نامه :94

قیمت :17500 تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت  serderehi@gmail.com

جستجو در سایت : کلمه کلیدی خود را وارد نمایید :