متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته علوم اجتماعی

دانشگاه آزاد اسلامی

واحد همدان

دانشکده علوم انسانی،گروه کتابداری و اطلاع رسانی         

پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد در رشته کتابداری

گرایش: اطلاع رسانی

عنوان:

   امکان سنجی ارائه خدمات اشاعه گزینشی اطلاعات به اعضاء هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان

استاد مشاور:

دکتر سعید غفاری

تابستان 1387

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده و استاد راهنما در سایت درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده و استاد راهنما موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چکیده:

این پژوهش با هدف سنجش امکانات موجود در کتابخانه مرکزی دانشگاه علوم پزشکی همدان، اعم از منابع اطلاعاتی و امکانات موجود جهت ارائه خدمات اشاعه گزینشی اطلاعات از طریق پست الکترونیکی به اعضای هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان، انجام گردید. سیستم «اشاعه گزینشی اطلاعات» سیستمی است که با آگاهی از علایق موضوعی کاربران به صورت تمام خودکار می تواند کلیه پایگاه های اطلاعاتی موجود در مرکز اطلاع رسانی را پس از هر بار روزآمد شدن جستجو کرده و مدارک مرتبط با نیاز اطلاعاتی کاربران را به پست الکترونیکی آنها ارسال کنند. روش این پژوهش به صورت پیمایشی-توصیفی است و ابزارهای گردآوری داده ها برای شمارش منابع موجود در کتابخانه مرکزی به روش مشاهده و جهت جمع آوری اطلاعات از اعضای هیات علمی از ابزار پرسشنامه استفاده شد. جامعه پژوهش عبارت بودند از کلیه منابع چاپی و غیرچاپی کتابخانه مرکزی دانشگاه علوم پزشکی همدان ، کلیه اعضای هیات علمی تمام وقت با مدرک کارشناسی ارشد و بالاتر که به عنوان مربی، استادیار، دانشیار، استاد و در دانشگاه علوم پزشکی همدان مشغول به تدریس هستند که تعداد آنها 250 نفر می باشد و پرسشنامه در بین آنها توزیع گردید که از این تعداد فقط 150 نفر به پرسشنامه پاسخ دادند. یافته های تحقیق حاکی از آن است که امکان بازیابی مقالات مجلات فارسی از سال 1377 به صورت تمام متن وجود دارد و نیز اطلاعات کتابشناختی کل کتابهای لاتین، تمام پایگاه های اطلاعاتی تمام متن که دانشگاه علوم پزشکی آنها را خریداری نموده از طریق سایت کتابخانه مرکزی دانشگاه علوم پزشکی همدان قابل جستجو و بازیابی می باشند. کل اعضای هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان برای بازیابی اطلاعات مورد نیاز خود از اینترنت استفاده می کنند و 99% نیز دارای پست الکترونیکی هستند، 7/30% از جامعه پژوهش درگذشته از خدمات اشاعه گزینشی اطلاعات استفاده کرده اند و 3/35% نیز مایل به ساخت پروفایل پژوهشی و دریافت اطلاعات به صورت تمام خودکار می باشند، در این راستا 3/69% از اعضای هیات علمی ترجیح می دهند که ابتدا چکیده و اطلاعات کتابشناختی منابع بازیابی شده را دریافت و مطالعه کنند و سپس اصل منابع مرتبط را درخواست نمایند. با در نظر گرفتن یافته های پژوهش و تمایلات اعضای هیات علمی و نیز منابع اطلاعاتی و پایگاه های اطلاعاتی موجود در کتابخانه مرکزی، امکان برقراری سیستم ارسال خودکار اطلاعات جهت ارائه خدمات اشاعه گزینشی اطلاعات  فراهم می باشد.

 

واژه های کلیدی:   امکان سنجی، اشاعه گزینشی اطلاعات، اعضاءهیات علمی

 

فصل اول: کلیات تحقیق

1-1- مقدمه …………………………………. 2

1-2- بیان مسأله …………………………….. 3

   1-2-1 تعریف عملیاتی……………………….. 4

   1-3- اهمیت و ضرورت پژوهش ………………….. 4

1-4 – اهداف ………………………………… 4

   1-4-1 هدف کلی…………………………….. 4   

   1-4-2 اهداف ویژه …………………………. 5

1-5- پرسش های اساسی پژوهش. …………………………………………………………………………………………5

1-6 متغیرهای اساسی پژوهش……………………… 6

فصل دوم: مروری بر ادبیات تحقیق و پیشینه تحقیق

2-1- اشاعه اطلاعات……………………………. 8

    2-1-1 مقدمه ……………………….. ……8

    2-1-2 کتابخانه مرکزی دانشگاه علوم پزشکی همدان  .9

    2-1-3 تعریف اشاعه اطلاعات ……………….. .10

    2-1-4 ضرورت و اصول اشاعه اطلاعات………….. 11

    2-1-5  انواع بهره گیران از خدمات اطلاعاتی…… 13

   2-1-6  تحقق خدمات اشاعه ………………….. 15

      2-1-6-1 انواع خدمات اشاعه اطلاعات بر اساس منابع اطلاعاتی 16

             2-1-6-1-1  خدمات اشاعه مشاوره ای….. 16

             2-1-6-1-2  خدمات میز امانت……….. 17

             2-1-6-1-3  امانت بین کتابخانه ای….. 18

             2-1-6-1-4  امانت مجلات……………. 18

             2-1-6-1-5  تهیه کپی……………… 19

             2-1-6-1-6 انتقال از راه دور……………………………………………………… ………………………………………….. 20

      2-1-6-2  اشاعه منابع اطلاعاتی ردیف دوم……. 20   

             2-1-6-2-1 خدمات ارجاعی…………… 20

             2-1-6-2-2 خدمات آگاهی رسانی جاری.. .. 21

             2-1-6-2-3  فهرست سفارشات…………. 21   

             2-1-6-2-4  بولتن فهرست مندرجات …… 22

             2-1-6-2-5  بولتن اطلاعات  کتابشناختی.. 22

             2-1-6-2-6  نمایه ها……………… 22

             2-1-6-2-7 خدمات کاوش گذشته نگر……. 23

             2-1-6-2-8  خدمات مرجع……………. 23

             2-1-6-2-9 خدمات پاسخ گویی به سوالات… 24

             2 -1-6-2-10 بانک داده ها…………. 24   

             2-1-6-2-11 تحلیل اطلاعات………….. 25

             2-1-6-2-12 تثبیت اطلاعات………….. 25   

             2-1-6-2-13 ارزیابی اطلاعات………… 25

             2-1-6-2-14 بسته بندی دوباره اطلاعات… 26

      2-1-6-3 اشاعه منابع اطلاعاتی ردیف سوم…….. 26

              2-1-6-3-1 خدمات ارتباطی…………. 26   

              2-1-6-3-2 اطلاعات خبری (اطلاعات صریح) 27

              2-1-6-3-3 اشاعه از طریق ارتباط مستقیم 27

              2-1-6-3-4 رسانه های گروهی……….. 28   

  2- 2   اشاعه گزینشی اطلاعات………………… ..28

    2-2-1 مقدمه…………………………….. 28

    2-2-2  ایجادپرونده………………………. 30

    2-2-3  مفهوم ربط………………………… 33

    2-2-4 بازیافت ناخواسته…………………… 34

    2-2-5  تطبیق دادن……………………….. 35

    2-2-6  اطلاع دهی…………………………. 36

    2-2-7 بازخورد…………………………… 36

    2-2-8 بازنگری و بهنگام کردن پرونده ……….. 36   

    2-2-9  اجرا…………………………….. 37

    2-2-10  سایر پالایشها…………………….. 37

    2-2-11  انتقال و ذخیره داده ها……………. 37

    2-2-12 جستجو توسط کاربر نهایی…………….. 38

    2-2-13 مدیریت یکپارچه اطلاعات…………….. .39

    2-2-14 خدمات اطلاعات پردازش شده…………………………………………………………………………….40

    2-2-15 مثالی موفق از اشاعه گزینشی اطلاعات………………………………………………………………….41

    2-2-16  تحویل اطلاعات………………………………………………………………………………………………..43  

        2-2-16-1  اصول………………………………………………………………………………………………………43

        2-2-16-2  پست الکترونیک……………………………………………………………………………………….44

        2-2-16-3  ابزار گروهی، اینترنت، اینترانت، اکسترانت    …44

       2-2- 17 خدمات پشتیبانی………………… 48

       2-2-18 بازخورد بهره گیران و ارزیابی خدمات.. 48

       2-2-19 مشکلات اشاعه……………………. 49

 2-3 پیشینه پژوهش…………………………… 50

    2 -3-1  پیشینه پژوهش در ایران…………… . 50

    2-3-2 پیشینه پژوهش در خارج از ایران……….. 52

 

فصل سوم: روش تحقیق

3-1- مقدمه ………………………………… 61

3-2- روش انجام پژوهش………………………… 61

3-3- جامعه پژوهش……………………………. 61

3-4- روش گردآوری و تجزیه تحلیل داده ها………… 62

3-5- محدودیتهای پژوهش……………………….. 62   

 

 

فصل چهارم:تجزیه و تحلیل داده ها

 

4-1- مقدمه……………………………… ….64

 4-2- تجزیه و تحلیل اطلاعات…………………… 64

         

فصل پنجم:نتیجه گیری و پیشنهادات

5-1-پاسخ به سوالات اصلی پژوهش……………………………………………………………………………………..96

5-2- بحث و نتیجه گیری………………………. 100

5-3- پیشنهادات پژوهش……………………………………………………………………………………………………101

5-4- پیشنهادات برای پژوهش های آینده……………………………………………………………………………..101

منابع و مآخذ  

فهرست منابع فارسی…………………………………………………………………………………………………………..103

فهرست منابع نگلیسی…………………………………………………………………………………………………………105

پیوستها

پیوست 1 …………………………………………………………………………………………………………………………108   

چکیده انگلیسی …………………………………………………………………………………………………………………112

  • مقدمه

       اشاعه اطلاعات را از ارزنده‌ترین و مهم‌ترین خدمات هر کتابخانه و مرکز اطلاع‌رسانی دانسته‌اند. در واقع، مهم‌ترین رسالت کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع‌رسانی اشاعه اطلاعات است. دلیل اهمیت و ضرورت ارائه و اشاعه اطلاعات را می‌توان افزایش روزافزون اطلاعات، لزوم روزآمد نگاه داشتن دانش متخصصان حوزه‌های مختلف علمی، توجه به صرفه‌جویی در وقت و هزینه استفاده‌کنندگان و تلاش به‌ منظور افزایش تقاضا و بازاریابی برای خدمات اطلاع‌رسانی و کسب منابع مالی برای کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع‌رسانی دانست. این نوع اشاعه شامل جستجو و ارسال اطلاعات مورد نیاز هر فرد بطور انفرادی، منظم، و مستمر است. در ابتدا، این خدمات به‌صورت دستی ارائه می‌شد و مراحل آن عبارت بود از اینکه کتابداران با بهره گرفتن از فرم‌ها و پرسشنامه‌های ویژه‌ای نیازهای اطلاعاتی هر یک از استفاده‌کنندگان را با پرسش از آنها مشخص می‌کردند و سپس کلیه منابع اطلاعاتی موجود در کتابخانه جستجو می‌گردید و اطلاعات کتابشناختی و چکیده منابعی که با نیازهای اطلاعاتی استفاده‌کنندگان منطبق بود به‌صورت انفرادی برای هر یک از آنان فرستاده می‌شد. در مرحله سوم، استفاده‌کننده اطلاعات کتابشناختی و چکیده‌های ارسالی را مطالعه و اصل یا تصویر منابع منطبق با نیازهای خود را از کتابخانه درخواست می‌کرد. پس از آنکه منابع مربوط به گذشته جستجو می‌شد، کتابدار فقط منابع اطلاعاتی جدید را بررسی می‌کرد و اطلاعات کتابشناختی و چکیده منابع مرتبط با نیازهای اطلاعاتی استفاده‌کنندگان را به ‌همان روال قبل ارسال می‌کرد. خدمات اشاعه گزینشی اطلاعات به ‌شدت وابسته به دریافت منابع اطلاعاتی جدید است و با دریافت این منابع است که اشاعه گزینشی اطلاعات می‌تواند استفاده‌کنندگان را روزآمد نگه دارد.

اصطلاح «اشاعه گزینشی اطلاعات[1]»، در واقع در سال 1985 برای نظام های رقومی به کار رفت. روند کار بسیار شبیه نظام دستی است. یعنی ابتدا طبق پرونده پژوهشی[2]پژوهشگران، کلیه اطلاعات مرتبط با هریک از موضوع‌های مورد علاقه یا طرح‌های پژوهشی پژوهشگر از پایگاه‌های اطلاعاتی بازیابی و برای وی ارسال می‌شود. در مرحله بعد، پس از اینکه کتابخانه یا پایگاه‌ مرکز اطلاع‌رسانی اطلاعاتی جدیدی دریافت کرد، آنها را طبق پرونده پژوهشگران جستجو می‌کند و جدیدترین اطلاعات مرتبط با طرح‌های پژوهشی یا علاقه آنان را برای هریک به‌طور جداگانه می‌فرستد. معمولاً این کار به‌طور منظم و در فواصل زمانی معیّن انجام می‌شود.

     کتابخانه های دانشگاه های علوم پزشکی بخشی از نظام آموزش عالی کشور محسوب می شوند و نقشی بسیار مهم در گردآوری و انتقال اطلاعات علمی ایفا می کنند. این کتابخانه ها می توانند کانون اصلی تامین منابع اطلاعاتی مورد نیاز محققان و پژوهشگران باشند، مشروط بر آنکه منابع آنها هم روزآمد باشد و هم از لحاظ کمی و کیفی جوابگوی نیازهای روبه رشد جامعه استفاده کننده باشد. برای پذیرفتن چنین نقشی به کارگیری تکنولوژی جدید اطلاعاتی در کتابخانه های دانشگاه های علوم پزشکی ضروری است.  

 

  • بیان مسأله

      حجم روز افزون اطلاعات و لزوم روزآمد نگه داشتن دانش متخصصان حوزه های مختلف و توجه به صرفه جویی در وقت و هزینه استفاده کنندگان همگی کتابخانه ها و مراکز اطلاع رسانی را برآن داشته است تا به ارائه اطلاعات روزآمد منطبق با نیاز مراجعه کنندگان پرداخته و به وظیفه اطلاع رسانی خود عمل کنند.

” «اشاعه گزینشی اطلاعات» از جمله روش های نوین خدمات آگاهی رسانی جاری است که به منظور انطباق اطلاعات با خواسته های مراجعان برای استفاده بیشتر و بهتر از منابع کتابخانه ها و مراکز اطلاع رسانی به وجود آمده است. درواقع «اشاعه گزینشی اطلاعات »  سیستم اطلاع رسانی در انتظار وصول در خواست های مکرر باقی نمی ماند بلکه با یکبار اعلام نیاز و علاقه افراد به اطلاعات به صورت خودکار، با رسیدن مدارک جدید عمل انتخاب و ارسال اطلاعات انجام می شود.”       (جعفر بیگلو، 1376)

      با توجه به عمده ترین موانع در دستیابی به اطلاعات که شامل محدودیت وقت و اشتغال زیاد و عدم آگاهی از منابع می باشد، وظیفه اطلاع رسانی کتابداران ایجاب می کند که به بهترین نحو ممکن این موانع را از میان بردارند و اطلاعات لازم را در اختیار اعضاء هیات علمی که روزآمد بودن اطلاعاتشان به بهبود وضع تحقیق و تدریس می انجامد قرار دهند. با توجه به این امر که کتابخانه مرکزی دانشگاه علوم پزشکی همدان دارای انواع منابع در قالب کتاب، بانک های اطلاعاتی پیوسته، نشریات فارسی و لاتین در زمینه پزشکی می باشد می تواند وضعیت مطلوبی در زمینه ارائه خدمات «اشاعه گزینشی اطلاعات» داشته باشد اما تاکنون نسبت به ارائه این خدمات از طریق کتابخانه به اعضاء هیات علمی فعالیتی انجام نگرفته است، اکنون در این پژوهش به امکان سنجی اشاعه گزینشی اطلاعات و اینکه زمینه فراهم آوری آن را می توان مهیا نمود، پرداخته می شود.

1 -2-1-  تعریف عملیاتی

   اعضاء هیات علمی: مدرسانی با مدرک کارشناسی ارشد و بالاتر که به عنوان مربی، استادیار، دانشیار و استاد در دانشگاه علوم پزشکی همدان به صورت تمام وقت مشغول به تدریس می باشند.

اشاعه گزینشی اطلاعات: یک نظام بازیابی ماشینی اطلاعات است که در آن با بهره گرفتن از رایانه    می توان اطلاعات مورد نیاز هر فرد را با توجه به زمینه موضوعی ، دوره زمانی، زبان و نوع منبع از قبیل اطلاعات کتابشناختی ، چکیده و یا اصل منبع برای او ارسال داشت، که منظور از ارسال در این پایان نامه فرستادن مطالب درخواستی به پست الکترونیکی اعضاء می باشد.

امکان سنجی: به معنی تعیین امکانات موجود در کتابخانه مرکزی دانشگاه علوم پزشکی همدان جهت  اشاعه گزینشی اطلاعات که شامل وجود منابع، امکانات و فناوریهای موجود، بازیابی و ارسال خودکار اطلاعات است، وجود افرادی که تمایل به دریافت خدمات اشاعه گزینشی اطلاعات داشته باشند.

  • اهمیت و ضرورت پژوهش

    با توجه به حجم بسیار زیاد رکوردها و منابع اطلاعاتی در کتابخانه مرکزی دانشگاه علوم پزشکی همدان، لازم است تا تدابیر لازم برای جلوگیری از اتلاف وقت استفاده کنندگان جهت یافتن اطلاعات مورد نظرشان اندیشیده شود. درحال حاضر کاربران برای اطلاع از اینکه اطلاعات جدیدی به پایگاه های کتابخانه افزوده شده است یا خیر، بایستی به صورت مرتب به پایگاه مراجعه کنند که این کار وقت گیر و بی نتیجه است، چون تا زمانی که اطلاعات روزآمد نباشد با همان اطلاعات قبلی مواجه می شوند.

   با ارائه خدمات «اشاعه گزینشی اطلاعات»، کاربران شبکه وب کتابخانه مرکزی دانشگاه علوم پزشکی همدان، پس از ثبت مشخصات و پست الکترونیکی خود به همراه موضوعات مورد علاقه در شبکه وب کتابخانه مرکزی، اطلاعات جدید را از طریق پست الکترونیک خود دریافت می کنند.

  • اهداف

    1-4-1- هدف کلی

    امکان سنجی ارائه خدمات اشاعه گزینشی اطلاعات به اعضای هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان از طریق پست الکترونیکی.

    1-4-2- اهداف ویژه

  1. تعیین میزان آشنایی اعضای هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان با خدمات اشاعه گزینشی اطلاعات.
  2. تعیین میزان دسترسی اعضای هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان به اینترنت.
  3. تعیین میزان آشنایی اعضای هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان با نحوه استفاده از پست الکترونیکی.
  4. تعیین میزان تمایل اعضای هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان به دریافت خدمات اشاعه گزینشی اطلاعات از طریق پست الکترونیک.
  5. تعیین پایگاه های اطلاعاتی موجود در کتابخانه که اعضای هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان آنها را متناسب با نیاز اطلاعاتی خود می دانند.
  6. بررسی وب سایت کتابخانه مرکزی دانشگاه علوم پزشکی همدان به منظور پاسخگویی سیستم اشاعه گزینشی اطلاعات به اعضاء هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان.

 

  • پرسش های اساسی پژوهش

1- میزان آشنایی اعضای هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان با خدمات اشاعه گزینشی اطلاعات  چقدر است؟

  • میزان دسترسی اعضای هیات علمی دانشگاه به اینترنت چقدر است؟
  • میزان آشنایی اعضای هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان با پست الکترونیکی چقدر است؟
  • میزان تمایل اعضای هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان به دریافت گزینشی اطلاعات خود از طریق پست الکترونیکی چقدر است؟
  • از دیدگاه اعضاء هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان، کدامیک از پایگاه های اطلاعاتی موجود در کتابخانه مرکزی دانشگاه علوم پزشکی بیشتر متناسب با نیاز اطلاعاتی آنها می باشد؟
  • آیا وب سایت کتابخانه مرکزی دانشگاه علوم پزشکی همدان پاسخگوی سیستم اشاعه گزینشی اطلاعات به اعضاء هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان می باشد؟

   متغیرهای اساسی پژوهش

متغیرمستقل: اعضاء هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان      

متغیر وابسته: اشاعه گزینشی اطلاعات

 

[1] SDI: selective dissemination of information

[2] Profile research

تعداد صفحه :140

قیمت :37500 تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت  asa.goharii@gmail.com