پایان نامه رشته علوم اجتماعی

دانشگاه علامه طباطبایی

دانشکده علوم اجتماعی

  گروه علوم ارتباطات اجتماعی

رساله دکتری علوم ارتباطات

عنوان:

شبکه‌های اجتماعی مجازی در ایران

 استفاده و رضامندی جوانان تهرانی از شبکه‌های اجتماعی مجازی

استادان مشاور:

دکتر هادی خانیکی

دکتر سید رضا نقیب السادات

سال تحصیلی1392-1391

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده و استاد راهنما در سایت درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده و استاد راهنما موجود است)

:

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چکیده

در پژوهش حاضر تلاش شده است بر اساس رویکرد ساختاری- فرهنگی سنت پژوهشی استفاده و رضامندی به ارائه تصویری از رفتار جوانان تهرانی در شبکه‌های اجتماعی مجازی پرداخته شود. بدین منظور از دو روش کیفی و کمی با شیوه نمونه گیری غیراحتمالی و تکنیک گلوله برفی استفاده شده است. در ابتدا، مطالعه کیفی در قالب مصاحبه با 49 تن از کاربران حرفه ای و بهره گیری از نظریه میدانی و تحلیل استقرایی، ضمن ایجاد شناخت عمیق از گروه های مختلف کاربران و ابعاد فعالیت شبکه ای به سنخ شناسی چهارگانه ای از کاربران(خاص گرایان، عمل گرایان، تحول گرایان و عام گرایان) منجر شد. همچنین زمینه ساخت گویه های مناسب برای تحقیق پیمایشی را فراهم ساخت. پس از طراحی پرسشنامه به منظور جمع آوری اطلاعات، پرسشنامه مورد نظر، به صورت الکترونیک به منظور استفاده از روش های پیمایش اینترنتی روی وب قرار گرفت. مطابق یافته های تحقیق پیمایشی، نه انگیزه متنوع از فعالیت کاربران در شبکه اجتماعی فیس بوک با شدت متغیر شناسایی شدند که عبارتند از: گسترش فضای ارتباطی، پویایی سیاسی-مدنی، شادی و تفریح، عاطفی، مقایسه بین فرهنگی، اعمال سلیقه فردی، توانمندسازی شخصی، کسب اطلاعات خاص و آرامش جویی. متغیر وابسته تحقیق یعنی رفتار کاربران از طریق سه شاخص نوع محتوای مورد استفاده، مدت عضویت، میزان فعالیت فعلی و طی یک ماه اول آشنایی سنجیده شده است. بر اساس یافته های این پژوهش، رابطه تمامی انگیزه ها با برخی متغیرهای رفتار شبکه ای مشتمل بر نوع محتوای مورد استفاده، مدت عضویت، میزان فعالیت فعلی و طی یک ماه اول آشنایی در سطوح مختلف تأیید شد. همچنین مطابق مفروضه رویکرد استفاده و رضامندی نتایج این تحقیق مؤید ارتباط متغیرهای مستقل سن، جنس، پایگاه اجتماعی- اقتصادی، وضعیت تأهل و درجه دینداری و نیز متغیرهای تسهیل کننده و جبران کننده مصرف رسانه ای(منابع فراغتی، سایر رسانه ها و درجه جهان وطنی) با انگیزه های فعالیت و رفتار شبکه ای کاربران می باشد. نتایج تحقیق همچنین نشان می دهند با وجود اینکه فعالیت شبکه ای، عرصه جدیدی برای تسهیل و غنی تر کردن تعاملات و اطلاعات یا جبران محدودیت ها و کمبودهای موجود در زندگی اجتماعی کاربران است به معنای به حاشیه رفتن، کاهش میزان مصرف سایر رسانه ها نمی باشد و فعالیت شبکه ای کاربران جوان تهرانی بیشتر برای تسهیل ارتباطات و غنی تر کردن تعاملات و اطلاعات مورد نیاز آنان بوده است.

کلید واژه ها: شبکه های اجتماعی مجازی، مخاطب پژوهی، استفاده و رضامندی، جوانان. فیس بوک

.فهرست مطالب

عنوان                                                                                                                     صفحه

فصل اول: کلیات تحقیق.. 1

1-1.طرح مسئله و تعریف آن. 3

1-2. ضرورت و اهمیت تحقیق.. 5

1-2-1. جنبه نظری… 5

1-2-2. جنبه عملی.. 6

1-3. اهداف تحقیق.. 1

1-3-1) هدف کلی.. 8

1-3-2. اهداف جزئی.. 9

فصل دوم: ادبیات تحقیق.. 10

1-2 مرور مفهومی ادبیات تحقیق.. 11

1-1-2.ارتباطات کامپیوتر واسط… 11

2-1-2. عصر اطلاعات… 12

3-1-2. وب 2.. 13

4-1-2. جهانی شدن.. 16

5-1-2.جامعه شبکه ای… 17

6-1-2. شبکه‌ اجتماعی و شبکه‌سازی در فضای مجازی… 19

7-1-2. ساختار و سطوح تعامل در جامعه شبکه ای… 21

2-2. مرور تاریخی ادبیات تحقیق.. 24

1-2-2. تاریخچه وب اجتماعی.. 24

2-2-2. سیر تحول رسانه های مبتنی بر وب: از وبلاگ تا شبکه های اجتماعی.. 26

1-2-2-2.وبلاگ‌ها 26

2-2-2-2. ویکی‌ها 28

3-2-2-2. برچسب زنی و پیوند گذاری جمعی.. 29

4-2-2-2. پادکست و وبلاگ‌نویسی صوتی: 31

5-2-2-2.ویدیوکست…. 32

6-2-2-2. آر.اس.اس…. 33

7-2-2-2. به اشتراک‌گذاری چند‌رسانه‌ای… 34

8-2-2-2. سایت‌های شبکه‌ اجتماعی.. 34

3-2-2. روند توسعه شبکه‌های اجتماعی مجازی در جهان.. 37

4-2-2. انواع شبکه‌های اجتماعی مجازی از منظر دسترسی و تمرکز. 46

5-2-2. زمینه های کاربردی شبکه های اجتماعی مجازی… 50

6-2-2.سطح تعامل و اجتماعی سازی در رسانه های مبتنی بر وب: مقایسه تطبیقی.. 55

7-2-2.محتوای کاربر سازنده؛ تغییر قابلیت های مخاطبان.. 57

4-2-2.وضعیت مشارکت کاربران در شبکه های اجتماعی مجازی در جهان.. 64

5-2-2.شبکه های اجتماعی مجازی در ایران.. 65

3-2.مرور نظری ادبیات تحقیق.. 67

1-3-2. جهانی شدن.. 67

1-1-3-2. ماهیت جهانی شدن.. 67

2-1-3-2. فرایند های پویا در جهانی شدن.. 68

3-1-3-2. رویکردهای نظری به جهانی شدن.. 72

4-1-3-2.جهان محلی شدن.. 75

2-3-2. جامعه شبکه ای؛ جامعه ای جهانی و بازتعریف ساختار اجتماعی.. 78

2-2-3-2. جهانی شدن ارتباطات و رسانه ها در جامعه شبکه‌ای… 80

8-2-3-2.شبکه های اجتماعی مجازی و جنبش های اجتماعی.. 82

3-3-2. مطالعات ارتباط جمعی.. 85

1-3-3-2.تحقیق و نظریه پردازی در مورد مخاطبان و رسانه ها 85

2-3-3-2. رویکرد نظریه استفاده و رضامندی… 89

تحقیقات دهه های 1950 و 1960.. 91

تحقیقات دهه 1970.. 92

تحقیقات دهه های 1980 و 1990.. 97

تحقیقات دهه 2000.. 101

4-3-3-2. تحلیل دریافت…. 102

4-2.مرور تجربی ادبیات تحقیق.. 106

1-4-2.مطالعات خارجی.. 106

2-4-2. مطالعات داخلی.. 111

5-2.جمع بندی ادبیات تحقیق.. 112

6-2.چارچوب نظری تحقیق.. 113

1-6-2.استفاده و رضامندی رسانه ای… 114

2-6-2. مخاطب در عصر جهانی شدن.. 116

فصل سوم: روش شناسی تحقیق.. 124

1-3. روش تحقیق.. 125

1-1-3. روش تحقیق کیفی.. 126

1-1-1-3. نظریه مبنایی.. 127

مراحل اجرا و عملیاتی کردن نظریه مبنایی‌ در تحقیق حاضر. 128

2-1-1-3. نمونه گیری… 129

3-1-1-3 .محورها و سوالات… 130

4-1-1-3.تکنیک‌گردآوری داده‌ها 132

5-1-1-3.فرایند تحلیل داده‌ها وکدگذاری… 133

6-1-1-3. ملاحظات اخلاقی: 137

2-1-3. روش کمی.. 138

1-2-1-3.تکنیک و ابزار جمع آوری اطلاعات… 139

2-2-1-3.جامعه آماری… 141

3-2-1-3.میدان تحقیق.. 141

4-2-1-3.واحد تحلیل.. 141

5-2-1-3. سطح تحلیل.. 142

6-2-1-3. روش نمونه گیری… 142

7-2-1-3. تعریف نظری و عملیاتی متغیرها و نحوه ی سنجش آنها 142

تحلیل عاملی اوقات فراغت…. 153

تحلیل عاملی درجه جهان وطنی.. 157

تحلیل عاملی گویه های متغیر مشارکت سیاسی.. 159

8-2-1-3.اعتبار و پایایی ابزار سنجش…. 165

9-2-1-3. فنون مورد استفاده برای تجزیه وتحلیل اطلاعات… 167

10-2-1-3. محدودیت های روش شناختی تحقیق (در بخش کمی). 167

11-2-1-3. ملاحظات اخلاقی در پژوهش کمی.. 168

فصل چهارم: تحلیل کیفی و کمی.. 169

1-4. تحلیل کیفی.. 169

1-1-4. پدیده‌ مرکزی: 170

1-1-1-4. معاشرت پذیری… 171

2-1-1-4. دیده بانی.. 174

2-1-4. شرایط علی.. 192

3-1-4.عناصر مداخله گر: 208

4-1-4.استراتژی کنش/ کنش متقابل.. 215

5-1-4.پیامدها 226

6-1-4. جمع بندی… 246

2-4. تحلیل کمی.. 253

1-2-4. توصیف یافته های مربوط به متغیرهای مستقل.. 253

1-1-2-4.جنس…. 253

2-1-2-4. سن.. 254

3-1-2-4. وضعیت تأهل.. 254

4-1-2-4. میزان تحصیلات… 255

5-1-2-4. میزان تحصیلات پدر. 255

6-1-2-4. میزان تحصیلات مادر. 256

7-1-2-4. میزان درآمد والدین.. 256

8-1-2-4. میزان مشارکت سیاسی.. 257

9-1-2-4. پایگاه اجتماعی- اقتصادی… 258

10-1-2-4. میزان دینداری… 260

11-1-2-4. میزان استفاده از گزینه های فراغتی.. 263

12-1-2-4. درجه جهان وطنی.. 266

2-2-4. توصیف متغیرهای وابسته. 268

1-2-2-4. انگیزه های استفاده 268

2-2-2-4. مدت عضویت در شبکه. 273

3-2-2-4. مدت زمان فعالیت روزانه در شبکه طی یک ماه اول عضویت…. 273

4-2-2-4. مدت زمان فعلی فعالیت روزانه در شبکه. 274

5-2-2-4. محتوای صفحات… 274

3-2-4. تحلیل یافته ها 279

1-3-2-4. فرضیه اول: بین انگیزه های مختلف با رفتار شبکه ای کاربران رابطه وجود دارد. 279

2-3-2-4.  فرضیه دوم: بین سن کاربران و انگیزه های فعالیت شبکه ای آنها رابطه وجود دارد. 288

3-3-2-4.  فرضیه سوم: بین جنس کاربران و انگیزه های فعالیت شبکه ای آنها رابطه وجود دارد. 289

4-3-2-4. فرضیه چهارم: بین وضعیت تأهل و انگیزه های فعالیت شبکه ای کاربران رابطه وجود دارد. 291

5-3-2-4.  فرضیه پنجم: بین پایگاه اجتماعی- اقتصادی کاربران و انگیزه های فعالیت در شبکه اجتماعی مجازی مورد مطالعه رابطه وجود دارد. 292

6-3-2-4. فرضیه ششم: بین درجه مذهبی بودن و انگیزه های فعالیت شبکه ای کاربران رابطه وجود دارد. 294

7-3-2-4. فرضیه هفتم: بین متغیرهای مصرف رسانه ای و انگیزه های فعالیت شبکه ای کاربران رابطه وجود دارد. 295

8-3-2-4.  فرضیه هشتم: بین متغیرهای بهره مندی از منابع فراغتی و انگیزه های فعالیت شبکه ای کاربران رابطه وجود دارد. 298

9-3-2-4.  فرضیه نهم: بین درجه جهان وطنی و انگیزه های فعالیت شبکه ای کاربران رابطه وجود دارد. 307

10-3-2-4.  فرضیه دهم: بین درجه جهان وطنی کاربران با رفتار شبکه ای آنها رابطه وجود دارد. 309

11-3-2-4.  فرضیه یازدهم: بین میزان استفاده کاربران از رسانه های دیگر(روزنامه، ماهواره و اینترنت) و رفتار شبکه ای آنها رابطه وجود دارد. 311

12-3-2-4. فرضیه دوازدهم: بین میزان در اختیار قرار داشتن گزینه های اوقات فراغت و رفتار شبکه ای کاربران رابطه وجود دارد. 314

13-3-2-4. فرضیه سیزدهم: بین مشارکت سیاسی کاربران و رفتار شبکه ای آنها رابطه وجود دارد. 323

14-3-2-4.  فرضیه چهاردهم: بین سن با رفتار شبکه ای کاربران رابطه وجود دارد. 324

15-3-2-4. فرضیه پانزدهم: بین پایگاه اقتصادی اجتماعی کاربران با رفتار شبکه ای آنها رابطه وجود دارد. 325

16-3-2-4.  فرضیه شانزدهم: بین درجه مذهبی بودن کاربران با رفتار شبکه ای آنها رابطه وجود دارد. 326

17-3-2-4. فرضیه هفدهم: بین جنس کاربران و رفتار شبکه ای آنها رابطه وجود دارد. 328

18-3-2-4. فرضیه هیجدهم: بین وضعیت تأهل کاربران و رفتار شبکه ای آنها رابطه وجود دارد. 330

فصل پنجم: جمع بندی، نتیجه گیری و پیشنهادها 340

1-5. جمع بندی برون دادهای تحقیق.. 340

2-5. مروری بر مباحث نظری… 341

3-5. یافته های کیفی.. 343

4-5. یافته های بخش کمی.. 344

5-5. دستاوردهای تحقیق.. 351

6-5. پیشنهادهایی برای پژوهش های آتی.. 354

7-5. پیشنهادهای سیاستی و راهبردی… 355

8-5. محدودیت های پژوهش…. 357

منابع فارسی.. 358

منابع انگلیسی.. 364

مقدمه

تقویت و گسترش فرایندهای جهانی طی 15 سال گذشته در اثر گسترش فناوری های اطلاعات و ارتباطات به طور عام و از طریق شبکه تارگستر جهانی به طور خاص طیف وسیعی از تغییرات ساختاری را متوجه جامعه بشری نموده است.

 از این رهگذر فرصت های متعدد و متنوعی در حوزه های مختلف اقتصادی، فرهنگی، سیاسی و اجتماعی به دست داده است که رشد 442 درصدی کاربران اینترنت حکایت از نسبت تنوع این محیط اجتماعی به دنیای واقعی دارد. به طوری که مطابق آخرین برآوردهای کاربری اینترنت در جهان در سال 2012 از 6 میلیارد و 800 میلیون نفر جمعیت جهان 7/28% از جمعیت جهان یعنی بیش از یک میلیارد و 966 میلیون نفر معادل 9/10 % از جمعیت آفریقا(بیش از 110 میلیون نفر)، 5/21% از آسیا(بیش از 825 میلیون نفر)، 4/58% از اروپا(بیش از 475 میلیون نفر)، 8/29% از خاورمیانه(بیش از 63 میلیون نفر)، 4/77% از امریکای شمالی(بیش از 266 میلیون نفر)، 5/34% از آمریکای لاتین(بیش از 204 میلیون نفر)، 3/61% از اقیانوسیه و استرالیا(بیش از 21 میلیون نفر) به اینترنت دسترسی داشته‌اند(Internetworldstats, 2012).

در حالی‌که این رقم در سال 2000حدود 361 میلیون نفر بوده است که بیانگر بهره مندی کاربران با نرخ رشد فوق الذکر و البته با توجه به رتبه بندی شبکه ای نیلسن متاثر از پیدایی صور نوین ارتباط در بستر اجتماعات مجازی[1]در سال‌های اخیر است. رتبه بندی مذکور نشان می دهد در سال 2009 فعالیت در سایت های شبکه اجتماعی و وبلاگ ها معادل 17 درصد زمان اینترنتی کاربران بوده است و این رقم در سال 2008 معادل 6 درصد بوده است. در همین سال از میان کاربران اینترنتی در اروپا 42 درصد در شبکه‌های اجتماعی مجازی حضور داشته (EIAA, 2009) و در سال 2008 در سراسر جهان به حدود 580 میلیون نفر از خدمات اجتماعات مجازی استفاده نموده اند(Heidemann, 2009:1). از این منظر می توان استنباط نمود که وب 2 تاثیر چشمگیری داشته و انواع مناسبات جدید را در این بستر جهانی رقم می زند. می توان گفت کمک به اتصال راحت، سریع و دلخواه افراد به یکدیگر، استراتژی موفق فضای مجازی است که به طور ویژه در شبکه های اجتماعی مجازی از زمان ظهور در اواخر دهه 90، طی سیر تکاملی خود تا سال 2003 و از آن پس تا به امروز که فراگیری و محبوبیت جهانی یافته و توجه میلیون ها کاربر را از سراسر دنیا به خود جلب نموده اند، به طور روزافزونی تقویت شده است. تا حدی که برای کاربران رو به افزایش اینترنت، داشتن یک پروفایل در سایت یک شبکه اجتماعی، بخشی از زندگی روزمره آنها را تشکیل می‌دهد (Schaefer, 2008:1) و اتفاق آراء عمومی این است که مشارکت در بین میلیون‌ها نفر در سرتاسر جهان برقرار است (Wellman etal, 1996:12). لذا بسیاری گرایش ها و نگرش های مردم را متاثر خواهد ساخت.

 شاید سال ها پیش که کستلز اظهار داشت جامعه جدید حول محور شبکه‌ها ساخته می‌شود[2] (Castells, 1996: 695) تصور شرایط یاد شده مبهم و ثقیل می نمود اما با تحولات ارتباطی دهه اخیر، اهمیت و پیامدهای اجتماعی و اقتصادی رویکرد شبکه ای شناخته شده و بوضوح و به طور فراگیری قابل درک است.

این موارد پژوهشگران جهانی را به تدقیق در تغییرات و تأثیرات کنونی جریان های جهانی شدن و پیش بینی آتی تحولات نظام رسانه ای و ارتباطاتی جوامع واداشته است.

بنابراین درک روشن این زیست جهان نوپدید، پیگیری تحولات و تکثرات آن، کشف معناها، تاویل و تفسیرهای جدید و در نهایت بهره گیری حداکثری از این ظرفیت، دوری از تنش ها و گسست ها؛ مشارکت   بی بدیل همراه با گفتگو و هم اندیشی متولیان نهادهای پژوهشی، مدنی، اجرایی و متفکران و مربیان دلسوز را می طلبد. این پژوهش می کوشد گامی کوچک در راستای تحقق این هدف باشد.

 

1-1.طرح مسئله و تعریف آن

تغییر و تحولات فناورانه در بستر جهانی شدن، ساختار رسانه ها و رفتار مخاطبان را متاثر ساخته و زیست بوم رسانه ای را با چالش های زیادی مواجه کرده است. یکی از تحولات، ظهور شبکه های اجتماعی در بستر اینترنت است. این گونه جوامع مجازی[3] که به اختصار ([4]SNSs) نمایش داده می‌شوند با کارکردهای متفاوت، سازماندهی خدمات و تلفیق ابزارهای اطلاعاتی و ارتباطی تعاملات غیرخطی را ترویج داده، کاربردها و محتوای وب را برای کاربران ساده نموده و با جذب میلیون‌ها نفر از سراسر دنیا با انگیزه‌های مختلف مفهوم جامعه مجازی را بیش از پیش متصور می‌‌‌سازند(Ibid) این شبکه ها به حفظ روابط اجتماعی موجود، پیدا‌ کردن دوستان جدید، شریک و سهیم شدن اعضا در تجربیات یکدیگر کمک می‌کنند و زمینه عضویت، فعالیت و مشارکت هدفمند کاربران را از سراسر جهان فراهم می‌آورند (Massari, 2010:1). ضمن اینکه مشارکت جوانان در آنها نیز هر روز روبه افزایش است. گفته می‌‌‌شود اینگونه شبکه های اجتماعی به یکی از رسانه‌های ارتباطی ارجح بویژه برای جوانان تبدیل شد‌ه‌اند (Pelling & White, 2009:1). چنانچه فعالیت در شبکه اجتماعی   فیس بوک همچون کنشی[5] مرسوم و معمول در ادبیات کاربران جهانی نفوذ کرده و مشارکت جوانان در این عرصه نیز هر روز روبه افزایش است تا جایی که به یکی از رسانه‌های ارتباطی ارجح بویژه برای جوانان تبدیل شد‌ه‌اند و محققان، والدین و مسولان نظام آموزشی سعی در درک آن دارند(Pelling & White, 2009:1). کاربران جوان ایرانی نیز از این بستر ارتباط جهانی به دور نمانده و در میان دیدگاه‌های متفاوت تایید کننده و نفی کننده، با استقبال کم سابقه ای، حضور در فضای شبکه‌های اجتماعی مجازی را تجربه می‌کنند. در چند سال اخیر این شبکه ها از یک سو بواسطه قابلیت ها، پتانسیل های نوآورانه و انحصاری مورد اقبال اصحاب ارتباطات و جوانان نوگرا قرار گرفته و از سوی دیگر بابت فرصت های ناشی از همان ظرفیت های بالقوه در شرایطی همچون تحولات قبل و بعد از انتخابات نهم ریاست جمهوری، تقبیح و طرد شده اند و دسترسی به برخی از آنها از خردادماه 1388 به لحاظ قانونی ممنوع شده است. درواقع اتفاقی که به لحاظ ارتباطی شاهد آن هستیم این است که در جامعه ایران برخی نسبت به فهم و همراهی با تغییرات و تحولات اجتماعی بی توجهند و عده ای گوی سبقت را از جهانیان ربوده اند و زندگی سیالی خود را دارند. واضح است در شرایط فناورانه کنونی ممنوعیت دسترسی هم حتی اگر نگوییم به معنای دسترسی بیشتر است لزوما به معنای عدم دسترسی نیست. لذا تعارضات بین دو طیف در قالب پرخاشگری ها، اعتراض ها و برخوردها و اعمال محدودیت ها  قدعلم می کنند. 

اما به هر ترتیب ورود به فضای مجازی شبکه ای، زندگی دومی است که آغاز شده و نمی توان آن را نادیده گرفت چنانکه گمانه زنی ها و آمارهای پراکنده داخلی و خارجی حاکی از آن است که علی رغم ممنوعیت دسترسی، تعداد قابل توجهی از کاربران ایرانی عضو شبکه های فیلتر شده می باشند. سایت خبری “فاوا نیوز” تعداد کاربران ایرانی شبکه اجتماعی فیس بوک را در داخل کشور ۶ تا ۱۲میلیون نفر و تعدا کاربران توییتر را 4 میلیون نفر، مدیر سرویس دهنده وبلاگ “پرشین بلاگ” ۹میلیون نفر و رئیس فناوری و اطلاعات سازمان بسیج دانش‌آموزی و فرهنگیان کشور نیز تعداد کاربران ایرانی فیس بوک را ۱۷میلیون نفر برآورد نموده است(سایت خبری فاوا نیوز، 13/7/1390) و همچنان نظرات و دیدگاه های موافق و مخالف در خصوص چیستی این شبکه ها، کاربرد آنها و چرایی گرایش کاربران ایرانی به عضویت در این شبکه ها طرح می گردد و هر یک نقش ها و قابلیت هایی را برای این فضا و کاربران آن متصور می شوند.

از پیشنهاد تنظیم قرار فیس بوکی برای سر زدن به ناشران و کتابفروشی ها ضمن برنامه «شب های روشن» ویژه کتابخوانی در تلویزیون ملی تا تشکیل کمپین ها و اعتراض های مختلف فیس بوکی ایرانیان در پشتیبانی از اتباع ایران در مالزی، حمایت از نام خلیج فارس در برابر نام خلیج عربی(سایت الف، 16/9/1390)، تشکر و قدردانی از خلبان شهبازی(عصر ایران، 7/8/1390) و موارد دیگر تا صحبت فرمانده نیروی انتظامی مبنی بر نقش فیس‌بوک و توییتر در براندازی دولت های منطقه، سازماندهی ناراضیان پراکنده، مجرمان و سرویس‌های خارجی(سایت فردا 2/9/1390) همچنین نشست تخصصی طلاب و فضلای جامعه‌العلوم در خصوص آسیب شناسی خانواده که در آن فیس بوک یکی از عوامل افزایش طلاق در کشور معرفی می شود(سایت الف، 13/9/1390) ودیگر موارد جرم انگاری این فضا موید آن هستند که از کارکردهای این فضا شناخت جامعی به عمل نیامده است و افراد مختلف از ظن خود برای وب سایت های اجتماعی کارکردهای متعدد و بسیار متفاوتی قائل شده اند.

ضمن اینکه به نظر می‌رسد فضای شبکه‌های اجتماعی مجازی و چگونگی کنشگری کاربران ایرانی در آنها متاثر از فراهم نبودن برخی زیرساخت‌های تکنولوژیکی جهت نمود کارکردهای آموزشی، اقتصادی و تجاری، خدمات عمومی، فرهنگی، اجتماعی شبکه‌های اجتماعی مجازی بیشتر با نگاه سیاسی و به عنوان معضل و مسئله امنیتی، اجتماعی در جامعه دیده، درک و معرفی شد‌ه‌اند. از اینرو قرائت مخالفان از فضای شبکه‌های مجازی و الگوهای مصرف کاربران آنها بیشتر جنبه آسیب‌شناسانه یا مقاومت فرهنگی و سیاسی را در بر می‌گیرد و در مقابل، قرائت موافقان با تاکید بر پتانسیل‌های فناورانه و مخاطب محور شبکه ها در جهت ابهام‌زدایی از شبکه‌های مذکور صورت می‌پذیرد.

بنابراین شناخت شبکه های اجتماعی مجازی، محیط، مختصات، ظرفیت ها، پتانسیل ها و کاربردشان و دلایل گرایش کاربران جوان تهرانی به عضویت، تعامل، و مشارکت در آنها بویژه از روایت خود جوانان می‌تواند هر یک از قرائت‌های موافق یا مخالف فوق الذکر را تقویت یا تحدید و به اتمام مناقشه بر سر جرم بودن یا نبودن فعالیت در برخی شبکه ها مانند فیس بوک و توییتر کمک کند.

 در نهایت مسئله تحقیق حاضر این است که دلایل و انگیزه های کنشگران جوان برای فعالیت شبکه ای چیست؟ آیا کاربرد اصلی این شبکه ها سیاسی است و اکثر کاربران به انگیزه سیاسی به حضور در شبکه ها روی می آورند؟ عضویت و فعالیت در کدامیک از شبکه ها رضایتمندی و خشنودی کاربران جوان را تامین می نماید؟ بدین منظور تحقیق حاضر می کوشد تفاوت در انگیزه های فعالیت و رفتار کاربران را بر اساس ویژگی های فردی، منابع فراغتی، میزان مشارکت سیاسی، میزان دسترسی به سایر رسانه ها، درجه جهان وطنی و مذهبی بودن تبیین نماید و نشان دهد تفاوت در رفتار کاربران را تا چه میزان می توان بر اساس عوامل یاد شده در فضای شبکه ای توضیح داد.

1-2. ضرورت و اهمیت تحقیق

1-2-1. جنبه نظری

جامعه امروز شاهد بسیاری تحولات ناشی از جهانی شدن در عرصه های مختلف است و طی چند دهه گذشته پیرو بحث تغییر ذائقه، جایگاه مخاطبان و نسبت آن با کارکردهای رسانه های نوین، زمینه های بازتعریف و مفهوم سازی مجدد از آنها فراهم آمده است. بدین معنی که همزمان با تنوع و تکثر رسانه ها و افزایش دسترسی مخاطبان به رسانه های مختلف، ویژگی ها و توانمندی های مخاطبان هم در حال تغییر است و فهم این تغییرات به لحاظ ارتباطی ضرورت دارد.

 از بعد نظری، بحث استفاده از شبکه‌های اجتماعی مجازی بر حوزه مطالعات انسان- کامپیوتر[6]و ارتباطات کامپیوتر محور[7] متمرکز است و بیان می‌دارد که ارتباطات کامپیوتر محور، حوزه‌ها و موانع قدیمی بین ارتباطات بین فردی و جمعی را از بین می‌برد و فرصت‌های جدیدی را برای مسیر ارتباط افراد با یکدیگر فراهم می‌کند (Parks&Floyd, 1996:12). از اینرو پاپاچاریسی و روبین پیشنهاد می‌دهند که با استفاده همه جانبه و گسترده از ارتباطات کامپیوتر محور، نیازمند درک بهتری از گرایش‌های فردی و جمعی به ارتباطات وابسته به کامپیوتر و خروجی رفتارهای مرتبط و وابسته به آن هستیم (Papacharissi & Rubin, 2000:1).

در این خصوص محققان ضمن پژوهش های مکرر دریافته اند که رویکرد استفاده و رضامندی بواسطه مخاطب محوری به طور کامل فراخور تشریح انتخاب رسانه ای افراد، مطالعه کاربردها و ظرفیت های رسانه های محبوب و جدید، رضایت های جستجو شده از مصرف رسانه ها نظیر اینترنت است.

 لذا با اینکه شبکه های اجتماعی مجازی به لحاظ پیچیدگی های فنی بسیار متفاوت از دیگر رسانه های مبتنی بر وب و اینترنت سال های اولیه است مطالعات جهانی نشان می دهند که بکارگیری این سنت پژوهشی بویژه از منظر ساختاری و فرهنگی می تواند شکاف دانشی فعلی را در خصوص اینکه چرا کاربران انتخاب   می کنند که از این رسانه جدید استفاده نمایند پر کند و به بسط نظری حوزه ارتباطات کامپیوتر محور کمک نماید.

بنابراین نگارنده با توجه به فقدان چارچوب منسجم و قطعی ای که بتواند نظامی علمی از کنشگری شبکه ای کاربران تهرانی ارائه دهد با استعانت از رویکرد مذکور ضمن کنکاش مطالعات جهانی در جهت شناخت عوامل موثر بر مصرف و رفتارشبکه ای کاربران ایرانی همت می گمارد و از این رهگذر کارشناسان ارتباطی را قادر خواهد ساخت در پیشبرد رویکردها و رهیافت‌های کاربر شناسی شبکه‌های اجتماعی مجازی در ایران مشارکت نموده به تدوین مدل های جدید ارتباطی در فضای شبکه ها یاری رسانند.

 

1-2-2. جنبه عملی

عصر اطلاعات هیچ‌گاه یک مسئله فناورانه صرف نبوده و مربوط به گذار اجتماعی است. فرایندی از تغییر اجتماعی در جریان است که در آن فناوری عنصری است که نمی‌‌‌توان آن ‌را از روندهای سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و اجتماعی جدا کرد (Bell,2007:70). در شرایط حاضر نیز بدون شک تغییرات بی سابقه در روش‌های ارتباطات جمعی و میان فردی بواسطه مشارکت افراد در شبکه‌های پیامد‌هایی برای علم ارتباطات و حوزه های اجتماعی، اجرایی و سیاستگذاری در پی خواهد داشت. بویژه آنکه درکنار رشد جمعیت استفاده‌کننده از سایت های شبکه اجتماعی، اطلاعات خیلی کمی در مورد متغیرهایی که گرایش افراد را به این وب‌سایت‌ها را سبب می‌شود وجود دارد (Pelling & White, 2009:1). به طور خاص در ایران به نظر می‌رسد فقدان شناخت و درک جامع از ماهیت و کارکردهای برخی رسانه‌های جدید و نوپا و کم رنگ بودن ادبیات مرتبط با سواد رسانه‌ای در اتخاذ رویکردی تدافعی نسبت به شبکه‌های اجتماعی مجازی بی تاثیر نبوده و فضای شبکه‌های اجتماعی مجازی بیشتر با رنگ و بوی سیاسی و نگاه تهدیدانگارانه در جامعه معرفی شد‌ه‌اند.

 البته از هر دو منظر فرصت یا تهدید و در هردو موضع موافق یا مخالف، شناخت پتانسیل‌ها، ظرفیت‌ها و قابلیت‌های شبکه‌ها و دریافت تصویری کارشناسی، دقیق از نحوه عملکرد و علل مشارکت و الگوی مصرف کاربران ضرورتی اجتناب ناپذیر است. لذا به زعم کستلز نیاز است اندیشمندان اجتماعی بدانند ما در چه نوع جامعه‌ای هستیم، چه فرایندهای اجتماعی در حال پیدایش هستند، چه خصلت ساختاری‌ای وجود دارد و چه چیزی را می‌توان از طریق کنش اجتماعی تغییر داد. چراکه افراد بدون درک کافی مانعی بر سر راه تغییر خواهند شد و ممکن است پتانسیل نامتعارف خلاقیتی را که در ارزش‌ها و فناوری‌های عصر اطلاعات وجود دارد از دست بدهیم(Castells, 1996:693).

بنابراین ضرورت تحقیق و پژوهش در این حوزه بدان سبب بیشتر احساس می شود که با اینکه همه گروه‌های اجتماعی کم و بیش تحت تاثیر فرایند جهانی شدن قرار گرفته و خواهند گرفت اما افراد جامعه در کمیت و کیفیت برقراری ارتباط یکسان نبوده و از جنبه‌های مختلف ناشی از عوامل اجتماعی، فرهنگی و ساختاری که در طی جریان جامعه‌پذیری همواره منجر به جدا شدن جهان اجتماعی افراد شده است تفاوت هایی دارند و جوانان بیش از هر گروه دیگری از این فرایند تاثیر می‌پذیرند و بیش از هر گروه دیگری بر روی این فرایند تاثیر می‌گذارند. لذا شناخت فرهنگ پیچیده جوانان[8] برای درک آینده جهانی شدن ضروری است.

 از این‌رو انگیزه‌های جوانان از عضویت در شبکه‌های اجتماعی مجازی، الگوی مصرف شبکه‌ای آنها با توجه به قابلیت‌ها و پتانسیل‌های خاص فضای وب و البته تفاوت‌ افراد در بهره‌گیری از ظرفیت‌های شبکه‌های مجازی علی‌رغم ممنوعیت استفاده از برخی شبکه‌های اجتماعی از سوی دولت قابل بررسی است.

 در مجموع اهمیت عملی این تحقیق از آن روست که در فرصت باقی مانده تا تدوین برنامه ششم توسعه به نظر می رسد نگاه مجدد به چرایی گرایش جوانان به فعالیت های مجازی به روایت خود آنها و توجه به پویایی شناسی و تغییرات در جامعه جوان ایرانی می تواند مسیر روشن تری را در افق سیاست گذاری فرهنگی اجتماعی پیش روی مسئولان مربوطه قرار دهد.

همچنین نتایج این تحقیق می‌تواند نشان دهد که عضویت کنشگران جوان تهرانی در این شبکه‌ها تا چه میزان با انگیزه‌های شناختی، روانی، عاطفی، سیاسی و تا چه حد با انگیزه فرار از فشارهای الزام‌آور و هنجارهای موجود و برای گسترش تعاملات اجتماعی با دیگرانی که امکان برقراری کنش متقابل با آنها در دنیای واقعی بسیار نادر یا پرهزینه (چه از لحاظ اجتماعی، ‌سیاسی و حتی اقتصادی) است و در پی جبران نقصان های حوزه های عمومی، خانوادگی، کم رنگ بودن گستره مشارکت برای آنها در دنیای واقعی، جهت تامین نیازهای مغفول مانده دنیای واقعی به دنبال کسب تجربه‌های جدید و فرصت‌های بیشتر فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی صورت می‌پذیرد و به علت موانع و محدودیت‌های موجود در شرایط عینی و ذهنی زندگی خود به شبکه‌های اجتماعی مجازی روی آورده و زیستن در این فضا را به طور حاشیه‌ای، نیمه فعال یا فعال تجربه می‌کنند.

و در نهایت نتایج این تحقیق می تواند پاسخی کارشناسی برای دغدغه های والدین و مسئولان فرهنگی بوده و در راستای برنامه ریزی های آموزشی، فراغتی، سیاستگذاری های فرهنگی، اجتماعی و سیاسی بهینه برای جوانان نسل دیجیتال مفید واقع شود.

1-3. اهداف تحقیق

1-3-1) هدف کلی

هدف اصلی این پژوهش ارائه تصویری از رفتار جوانان تهرانی در شبکه‌های اجتماعی مجازی[9] منتخب آنها است. پایه و اساس این مطالعه بر بررسی فرایندهای شکل‌گیری، سازماندهی، ایجاد ساختار جامعه جدید شبکه‌ای و فهم ارتباطی چرایی فعالیت های شبکه ای و تفاوت های کاربران جوان در این زمینه است. این پژوهش می‌تواند به ما در شناخت دلایل و انگیزه‌های واقعی، میزان حضور، مشارکت و چگونگی الگوهای مصرف و رفتار جوانان در شبکه‌های اجتماعی مجازی یاری رساند و مشخص نماید چه متغیر یا متغیرهایی بر این انگیزه‌ها موثرند.

1-3-2. اهداف جزئی

این پژوهش اهداف جزئی زیر را دنبال می‌کند:

– شناخت تلقی کاربران از فعالیت شبکه ای و ارائه سنخ شناسی کاربران شبکه/ های اجتماعی مجازی پرطرفدار به عنوان تولیدکنندگان- مصرف کنندگان اطلاعات.

– شناخت انگیزه‌های افراد از عضویت و فعالیت در شبکه‌های اجتماعی مجازی پرطرفدار.

– شناخت عوامل مؤثر بر نوع و شدت انگیزه های فعالیت شبکه ای کاربران جوان.

– شناخت رفتار شبکه ای کاربران جوان.

– شناخت عوامل مؤثر بر نوع و شدت رفتار شبکه ای کاربران جوان.

– بررسی رابطه انگیزه های فعالیت و رفتار شبکه ای کاربران جوان.

فصل دوم: ادبیات تحقیق

مقدمه

مقوله شکل‌گیری اجتماعات مجازی، وجوه و انواع آن، شناخت ساختارهای مشارکت در فضای مجازی و کارکرد آن در حوزه‌های اجتماعی، فرهنگی، سازمانی، سیاسی، اقتصادی و تجاری مبحث گسترده‌ای است و به تحقیقات فراوان از جنبه‌های گوناگون نیازمند است اما در این رساله دانشجویی سعی شده تا صرفا با تمرکز بر مفهوم جامعه شبکه‌ای به عنوان پیامد جهانی شدن و مباحث مرتبط با آن، شبکه‌های اجتماعی مجازی به عنوان بخش قابل توجه و پرطرفدار اجتماعات مجازی، چرایی اقبال جامعه جوانان شهر تهران به عضویت، فعالیت و مشارکت در چنین اجتماعاتی بررسی شود.

 در این فصل مروری بر مبانی نظری موضوع انجام شده و بدین موضوعات پرداخته می‌‌‌شود که جامعه شبکه‌ای دارای چه ساختارها، ابعاد و پویایی‌هایی است؟ به طورکلی مفهوم شبکه، ایجاد، بسط و گسترش آن و چگونگی برقراری، حفظ و تداوم مقوله ارتباط در شبکه‌های مجازی در بستر جهانی شدن و مرور سیر تحولات زیست بوم رسانه ای و تغییرات مخاطبان تشریح می شوند؟

 در مجموع مسائلی که ما را در فهم و درک نقش و جایگاه شبکه‌های اجتماعی مجازی در نظام ارتباطات میان فردی جوانان تهرانی یاری رساند، طرح و بسط می‌‌‌یابند. ضمن آنکه مطالب از روال منطقی تبعیت می‌‌‌کند.

 مباحث این فصل در پنج بخش ارائه می‌‌‌شوند. در بخش اول مفاهیم اصلی تحقیق مرور می شوند. بخش دوم کلیات مربوط شبکه و شبکه‌سازی مشتمل بر تعاریف شبکه، فرایند تاریخی، قابلیت‌ها و کارکردهای آن می شود. ابتدا تاریخچه وب اجتماعی و رسانه های مبتنی بر وب، سیر تحول شبکه های اجتماعی مجازی در جهان و ایران، و کاربردهای آن ارائه می شود. بخش سوم به روند جهانی شدن، شکل گیری جامعه شبکه‌ای و فرایندهای اجتماعی فرهنگی در حال پیدایش در این جامعه اختصاص دارد. در بخش چهارم رویکردهای نظری در مطالعات رسانه ها و مخاطبان مورد بحث قرار می‌‌‌گیرند و در بخش پنجم جمع بندی مطالب و مدل تحقیق ارائه می‌‌‌شود.

 

1-2 مرور مفهومی ادبیات تحقیق

1-1-2.ارتباطات کامپیوتر واسط

ارتباطات کامپیوتر واسط، فرایند ارتباطات انسانی از طریق کامپیوتر است و شامل فرایندهایی است که از رسانه ها برای اهداف گوناگون استفاده می کنند(ترلو و دیگران، 1390: 31).  در قرن بیست و یکم با دسترسی به اینترنت، ارتباطات کامپیوتر محور با ارائه طیف وسیعی از خدمات ارتباطی، اطلاعاتی و سرگرم کننده، راحت تر، مناسب تر و هدفمندتر از ابزارهای سنتی ارتباط عمل نموده و بر شکل گیری ارتباطات اجتماعی و رفتار اجتماعی کاربران تاثیر می گذارد (Colley & maltby, 2008). درواقع ادبیات[10] این نوع ارتباط، جهان مجازی را بستری معنادار برای ارتباطات اجتماعی می بیند که با جهان واقعی تلفیق شده و ویژگی های سنتی تولید و مصرف رسانه ای را به چالش می کشد. از جمله مزیت های ارتباطات کامپیوتر محور سرعت و اثربخش بودن ارتباط و امکان برقراری ارتباط ضمن پرداختن به کارهای دیگر[11] است(Lin et al, 2007) ضمن اینکه ماهیت تعاملی اینترنت در مقایسه با رسانه های دیگر متمایز کننده ترین ویژگی است.

ارتباطات کامپیوتر واسط را به دو دسته همزمان[12] و غیر همزمان[13] تقسیم می کنند. در نوع همزمان، همچون پیام های فوری اینترنتی، ویدئو کنفرانس و چت اینترنتی مشارکت کنندگان در یک زمان یا با اندک تاخیری ارتباط برقرار می کنند اما در شکل ناهمزمان، ارتباط مانند پست الکترونیک، بولتن های اینترنتی و گروه های خبری مجازی در ارسال و دریافت پیام، تاخیر وجود دارد(Herring ,2004). در تشریح ویژگی هایی از ارتباطات کامپیوتر محور که به محبوبیت آنها می انجامد چند ویژگی ذکر    می شود(Peter & Valkenburg, 2006):

  • نسبت به ارتباطات چهره به چهره، کاربران فرصت بیشتری برای ارائه بازخورد دارند. این امر درجه بالایی از کنترل در انتخاب زمان، مکان، چیستی، چگونگی و میزان ارتباط برای کاربر را به همراه دارد.

– ارتباط بین افراد به سادگی صورت می گیرد و همچون ارتباط حضوری تابع شرایط و متغیرهای اجتماعی نیست و می تواند به میزان کمتر یا اصلا از صدا و تصویر برخوردار نباشد.

– عمل متقابل، وسعت و عمق ارتباط همه در اختیار کاربر است.

در چند سال اخیر از شبکه های اجتماعی مجازی به عنوان یکی از جدیدترین انواع ارتباطات کامپیوتر محور نام می برند(Nyand, 2007).  از اینرو در پژوهش حاضر، ارتباطات کامپیوتر محور در بستر اینترنت به طور خاص در حیطه شبکه های اجتماعی مجازی بررسی می شود. بستری که هر دو نوع ارتباط کامپیوتر واسط (همزمان و ناهمزمان) در آن صورت می پذیرد ضمن آنکه ویژگی های فوق الذکر در خصوص محبوبیت این نوع ارتباط به طور بالقوه به هدف تحقیق حاضر یعنی دلایلی را که افراد به استفاده از شبکه های اجتماعی مجازی اشاره دارد.

 2-1-2. عصر اطلاعات

در دهه‌های 40 و 50 میلادی تغییر فناوری‌های اطلاعات و ارتباطات به نوعی مبتنی‌ بر انقلاب میکروالکترونیک شکل گرفت. این انقلاب، سنگ بنای یک الگوی جدید فناوری محور[14]  را در دهه 1970 و عمدتاً در ایالات متحده گذاشت و به سرعت در سراسر جهان اشاعه پیدا کرد که به شکل توصیفی از آن تعبیر به عصر اطلاعات می‌شود(Castells, 2004:6).

با این ترتیب که اختراع رایانه، امکان پردازش سریع و ذخیره حجم انبوهی از داده‌ها را فراهم آورد و پیشرفت‌های بعدی در زمینه ارتباط بین رایانه‌ها و امکان تبادل داده بین آنها، تبادل و انتقال اطلاعات را در سطح وسیعی ممکن ساخت. سپس این رویدادها به همراه سایر پیشرفت‌های صورت گرفته در زمینه الکترونیک و ارتباطات[15] به وقوع انقلابی در زمینه نحوه جمع‌آوری، پردازش، ذخیره‌سازی، فراخوانی و ارائه اطلاعات منجر گردید که به زعم کستلز در فناوری اطلاعات و در بطن یک الگوی فناوری نوین به نام اطلاعات گرایی[16] تجسم پیدا می‌کند و قدرت آن وجه مشخصه جامعه ما می شود.

 درواقع اطلاعات گرایی، الگویی مبتنی ‌بر فناوری است که پایه مادی جوامع اوایل قرن 21 را شکل می‌دهد(Ibid:7) و در ربع آخر قرن بیستم، جای صنعت‌گرایی[17] را به‌عنوان الگوی مسلط مبتنی ‌بر فناوری گرفته آن را جزیی از خود می‌کند. به نوعی اطلاعات‌گرایی، صنعت‌گرایی را پیش فرض می‌گیرد، همچنانکه انرژی و فناوری‌های مرتبط به آن هنوز هم جزئی بنیادین از همه فرایندها هستند. به علاوه فناوری‌های اطلاعاتی را می‌توان در نامی مناسب‌تر به‌عنوان فناوری‌های ارتباطات نامید چراکه اطلاعاتی که در فرایند ارتباط قرار نگیرد دیگر مرتبط نیست(Ibid:7) و این یعنی شرایط نوین زندگی و افزایش سهم اطلاعات و ارتباطات در تصمیم‌گیری‌ها.

این الگوی فناوری به‌سرعت در حال رشد است و فعالیت‌ها و سرمایه‌گذاری‌های انجام شده در این زمینه به ویژه پس از توسعه فناوری ارتباطات و با ظهور پدیده اینترنت، بسیار چشمگیر است. پرتوهای آن بسیاری از زوایای زندگی انسان را فرا گرفته و بسیاری از علوم و موضوع‌ها[18] را متاثر ساخته است. دقیقا به خاطر نفس همین تحلیل است که باید بر نقش فناوری در فرایند تغییر اجتماعی تأکید و آن را بررسی کرد چراکه مرتبط با ماهیت خاص روابط انسانی یعنی برقراری ارتباطات آگاهانه و معنادار است (Capra, 2002).

  1. Virtual Community

[2] . کستلز شکل گیری بازارهای مالی جهانی را مبتنی ‌بر شبکه‌های الکترونیک پردازشگر معاملات مالی در لحظه، اقتصاد جهانی را شبکه‌ای از معاملات پولی، اماکن تولید، بازارها و پایگاه‌های نیروی کار دانست که با پول، اطلاعات و سازماندهی تجاری تقویت می‌شود، شرکت شبکه‌ای ـ به‌عنوان شکل تازه‌ای از سازمان تجاری ـ را متشکل از شبکه‌هایی از شرکت‌ها یا واحدهای زیر مجموعه شرکت‌ها توصیف نمود که حول عملکرد یک پروژه تجاری سازماندهی می‌شوند و ابرمتن الکترونیک که رسانه‌های مختلف را در پیوندهای جهانی/ محلی به هم متصل می‌کند را متشکل از شبکه‌های ارتباطاتی مثل استودیوهای تولید، اتاق‌های خبر، سیستم‌های اطلاعات کامپیوتری شده، واحدهای انتقال سیار و شمار روزافزون فرستندگان و گیرندگان تعاملی معرفی کرد .

(Castells, 1996: 695)

  1. Virtual Societies

[4]. Social Networks Sites

  1. ” I am going to facebook you!”

[6]. Human- Computer Interaction Studies(HCI)

[7].  Computer Mediated Communication (CMC)

[8] . منظور این است که یک منظومه فرهنگی واحد همه افراد 15 تا 30 سال در تمامی طبقات اجتماعی را به خود جذب می‌کند. بروز این فرهنگ را می‌توان در سبک، کنش، ذائقه و سبک زندگی جوانان مشاهده کرد(شهابی، 1382: 6).

. [9]  شایان ذکر است در تحقیق کیفی این پژوهش محدودیتی از جنبه عضویت در هر کدام از شبکه های اجتماعی مجازی برای کاربران لحاظ نشد اما از آنجا که یافته های تحقیق کیفی نشان داد بیشتر کاربران جوان در فیس بوک عضو هستند یا در صورت عضویت در چند شبکه مدت زمان بیشتری را به فعالیت در فیس بوک می گذرانند، در تحقیق کمی صرفا از کاریران فیس بوک پیمایش به عمل آمده است.

[10] . مرور تحقیقات انجام شده در قلمرو ارتباط کامپیوتری و بعد رابطه ای فرایندهای گروهی توسط بارکر و همکارانش حاکی از آن است که در بدو امر، اعضای گروه ارتباطات کامپیوتری در مقایسه با اعضای گروه رو در رو رضایت کمتری از گروهشان را تجربه می کنند و همچنان که رضایت در ارتباط کامپیوتری بالا می رود بدگمانی کاهش یافته و خودآگاهی فزونی می گیرد همچنین با مرور زمان، رابطه ای مثبت میان استفاده از تکنولوژی، رضایت و توسعه رابطه در گروه های ارتباط کامپیوتری بوجود خواهد آمد و اعضای گروه ارتباط کامپیوتری خصلت های تکنولوژیکی را برای جفت و جور کردن با نیازهای رابطه ای شان متناسب خواهند کرد(Barker et al. 2000  به نقل از دوران، 1384: 28).

[11] Multi tasking

[12] Synchronous

[13] Asynchronous

[14] . «ویلیام میچل» در کتاب مهم و مستند خود اقدام به ردگیری منطق تکاملی فناوری اطلاعات و ارتباطات در طول تاریخ به ‌عنوان یک فرایند بسط و ادغام بدن و ذهن انسان کرده است. یعنی فرایندی که در اوایل قرن 21، وجه مشخصه‌اش انفجار ماشین‌های قابل حملی بود که زمینه‌ساز ارتباطات بی‌سیم و ظرفیت محاسبه‌گری گردیدند. این امر به واحدهای اجتماعی (افراد یا سازمان‌ها) اجازه داد در هر مکان و هر زمان به تعامل با هم بپردازند در حالیکه اتکای‌شان بر زیرساخت پشتیبانی است که منابع مادی را در یک قدرت اطلاعاتی توزیعی مدیریت می‌کند(Castells, 2004:6).

[15] . اعم از میکروالکترونیک، نیمه‌هادی‌ها، ماهواره و روباتیک.

[16]. Informationalism

[17] . صنعت‌گرایی که همراه با انقلاب صنعتی بر جوامع حاکم شده بود الگویی است که خصلت آن سازماندهی نظام‌مند فناوری‌ها مبتنی‌بر ظرفیت تولید و توزیع انرژی توسط ماشین‌های ساخته دست انسان بدون وابستگی به محیط زیست طبیعی می‌باشد هرچند غالباً از منابع طبیعی به‌عنوان درون داد تولید انرژی استفاده می‌کند. از آنجا که انرژی منبع اولیه همه فعالیت‌ها است، بشر از طریق تغییر روند تولید انرژی و قابلیت توزیع انرژی به هر مکان و به کاربردهای قابل حمل، توانست قدرت خود بر طبیعت را افزایش دهد و مسئولیت شرایطی که هستی خود او در آن تجلی می‌یابد برعهده بگیرد.

[18] . امروزه موارد استفاده از آن را می‌‌‌توان در آموزش، مدیریت و سازمان، پزشکی، تجارت، امور نظامی، تولید و صنعت، تحقیقات، حمل و نقل، کنترل ترافیک و صنعت نشر به وضوح مشاهده کرد. دامنه علوم مرتبط با آن بسیار گسترده و وسیع بوده و مباحثی نظیر علوم رایانه و مهندسی نرم افزار، مخابرات، هوش مصنوعی، سیستم‌های اطلاعاتی مدیریتی، سیستم‌های پشتیبانی تصمیم، مهندسی دانش، فناوری چندرسانه‌ای، مدیریت اطلاعات، امنیت داده و اطلاعات، داد و ستد و ارتباطات انسان – رایانه، ارتباطات گروهی مبتنی بر رایانه، روباتیک و پایگاه‌های اطلاعاتی اینترنتی را شامل می‌‌‌شود.

تعداد صفحات این پایان نامه :393

قیمت :17500 تومان

بلافاصله پس از پرداخت ، لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت  serderehi@gmail.com

جستجو در سایت : کلمه کلیدی خود را وارد نمایید :