متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته : نهج البلاغه

عنوان : ویژگی های استکبار و آثار آن درآموزه های امام علی(ع)

وزارت علوم، تحقیقات و فناوری

دانشگاه معارف قرآن وعترت(ع)

معاونت پژوهشی

پایان نامه­ کارشناسی ارشد رشته­ نهج البلاغه

 

عنوان:

ویژگی های استکبار و آثار آن درآموزه های امام علی(ع)

 

استاد راهنما:

دکتر شهاب الدین ذوفقاری

استاد مشاور:

دکتر مصطفی مرادی

زمستان 1393

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چکیده :

از آنجا که استکبار در دیدگاه امـام علـی (ع) محصول درک نـاصواب نفس ، غفلت از هدف غایی خلقت انسان ، بی اعتنایی به قوه عاقله ، عدم اهتمام به فطرت متعالی ، خروج از مدار توحید و نفی ربوبیت تشریعی خداوند است و این موضوع با مبانی فوق ، خودشیفتگی و حبّ ذات و طغیان غرایز و انحراف از فطرت را به همراه دارد؛لذا رساله ی حاضر تحت عنوان: « ویژگی های استکبار و آثار آن در آموزه های امام علی (ع) » در صدد است ضمن بررسی نقش غرایز و فطرت در شکل گیری استکبار و تشریح تبعات و آثار آن ، با عنایت به سیره ی عملی ، رفتار سیاسی و گفتار امیر مومنان به طرح راهکارهایی جهت پیشگیری و درمان استکبار بپردازد، بر اساس تعالیم نهج البلاغه خروج از مدار توحید و حرکت در مسیر شیطان ، مبنای اصلی ورود به فرهنگ استکباری است و ثروت،قدرت،منصب،حتّی بعضاً علم و عبادت از ابزارهای زمینه ساز استکبارند. همچنین صنعت و پیشرفت انسان امروز و هر آنچه انسان را به عصیان و تکبر سوق می دهد علت اصلی ظهور استکبار ، بد اخلاقی های فردی و اجتماعی در این حوزه محسوب می شود. نگاه کلی نهج البلاغه به مفهوم استکبار نگاهی فردی و در حوزه مسائل اخلاقی است با این رویکرد ، نتیجه حاصله آن است که استکبار یک آفت اخلاقی است که زمینه های انحطاط انسان را همچون شیطان فراهم می سازد هر چند با نگاه موسّع می توان گفت استکبار امروزه مصادیق دیگری همچون عرفان های نو ظهور و قدرت های سلطه طلب نیز دارد . رساله ی پیش رو به روش بنیادین به شیوه ی کتابخانه ای و اسنادی و مبتنی بر متون دینی و اخلاقی با محوریّت سخنان مولای متّقیّان تدوین یافته است.

 

واژگان کلیدی: کبر ، استکبار ، شیطان ، طاغوت ، عجب  


 

فهرست مطالب

عنوان                                                 صفحه
مقدمه 1
فصل اول:کلیات و مفاهیم  
1-1- بیان مسئله 5
1-2- ضرورت و اهمیت 5
1-3- اهداف تحقیق 6
1-4- سوالات تحقیق 6
1-5- فرضیه های تحقیق 6
1-6- پیشینه تحقیق 7
1-7- واژگان کلیدی 8
1-7-1- مفهوم کبر 8
1-7-2- مفهوم عجب 8
1-7-2-1- معنای لغوی عجب 8
1-7-2-2- معنای اصطلاحی عجب 9
1-7-2-3- تفاوت عُجب با کبر 10
1-7-3- مفهوم شیطان 10
1-7-4- مفهوم استکبار 11
1-7-5- مفهوم طاغوت 12
فصل دوم:جایگاه کبر در ویژگی های اخلاقی انسان از منظر نهج البلاغه  
2-1- غرایز انسان و نقش آنها در شکل گیری اخلاق غریزی 15
2-2- فطرت انسان و نقش آن در شکل گیری اخلاق فطری 23
فصل سوم: زمینه های پیدایش استکبار و ویژگی ها وآثارآن درآموزه های امام علی(ع)  
3-1- ابلیس نخستین آموزگار استکبار 35
3-2- زمینه غریزی استکبار 49
3-3- زمینه های اکتسابی استکبار 53
3-3-1- تمکن مالی و داشتن  مال و ثروت 53
3-3-2- علم و دانش 55
3-3-3- اعمال نیك و عبادت 57
3-3-4- گناه و جرم پیشگی 58
3-3-5- مقام و منصب و ریاست 58
3-3-6- بهره مندی از قدرت با موقعیت سیاسی و اجتماعی 59
3-3-7- ، داشتن قوت ،نیروی جسمانی و شجاعت 60
3-3-8-  فزونى یاران و مددكاران 61
3-4-  ویژگی ها و شاخصه های استکبار 62
3-4-1- اشرافیت و نفوذ سیاسی 62
3-4-2- خود بزرگ بینی ، گردن کشی و طغیانگری 65
3-4-3- اتراف 66
3-4-4- ظلم و اجحاف 66
3-4-5-  منفعت طلبی 67
3-4-6-  غرور و قدرت طلبی 67
3-4-7–  لجاجت وحق ناپذیری 67
3-4-8-  فسق و فجور 68
3-4-9- پیمان شکنی 69
3-4-10-  دیگران را دروغگو پنداشتن 71
3-4-11- مستبد و خودكامه 71
3-4-12-  فخرفروشی بر امتیازات مادى 72
3-4-13- تحقیر توده هاى مستضعف 73
3-4-14-اضطراب و ترس درونی 73
3-5- آثار دنیوی و اخروی استکبار 74
3-5-1- آثاردنیوی استکبار 74
3-5-1-1- نداشتن دوست 74
3-5-1-2-زائل شدن عقل 75
3-5-1-3- رکود علمی و شرافت اجتماعی 75
3-5-1-4- آشکار شدن رذایل 76
3-5-1-5-سرآغاز فساد و طغیان 76
3-5-1-6- حقارت و ذلّت و خواری 76
3-5-1-7-دوری از خدا و برگشتن از آیات الهی 78
3-5-1-8- تکبردرمقابل خدا سبب نابودی اعمال 78
3-5-1-9-سقوط در کفر و بی ایمانی 79
3-5-1-10- بازماندن از توبه 79
3-5-1-11- محبوب نبودن نزد خداوند 80
3-5-1-12-مهر خوردن بر قلب 81
3-5-1-13- دوری از رحمت خداوند 82
3-5-1-14- طرد شدن در دنیا 82
3-5-1-15- نازل شدن عذاب های دنیوی 83
3-5-2- آثار اخروی استکبار 84
3-5-2-1- تحقیر و طرد شدن از درگاه الهی 84
3-5-2-2-  روسیاهى در قیامت 84
3-5-2-3-  بسته شدن درهای آسمان 84
3-5-2-4- داخل نشدن در بهشت و دوری از پیامبر و اهل بیت 85
3-5-2-5-  ورود به جهنّم 86
3-5-2-6-  جای گرفتن در جایگاه مخصوص متکبّرین در جهنّم 86
3-5-2-7- جاودانگی در دوزخ 87
فصل چهارم : روش های پیشگیری و درمان استکبار در سیره علوی  
4-1-  روش های پیشگیری از استکبار 89
4-1-1- تسلیم محض در برابر حقیقت 89
4-1-2- شناسایی و ابطال فرهنگ استكباری 91
4-2- راه های درمان استکبار 92
4-2-1- شناخت اصل و حقیقت خویش 92
4-2-2- شناخت ضعف‌های خود 93
4-2-3- یاد خدا و درک عظمت و بزرگی خدا 94
4-2-4- عبادت خدا و راز و نیاز با خداوند متعال 95
4-2-5-  عبرت گرفتن و  توجه به عاقبت متکبران 97
4-2-6-   یاد مرگ 98
4-2-7-  قیامت باوری و ایمان به حسابهای دقیق آن روز 98
4-2-8-  استعاذه 99
4-2-9-  خضوع در برابر حق 99
فصل پنجم : علـی پـرچمدار مبـارزه بـا استکبـار  
5-1- مبارزه امام علی (ع) با استکبار پیش از خلافت 102
5-2- مبارزه امام علی (ع)با استکبارپس از زمامداری 107
5-2- 1- امام علی (ع) و جریان ناکثین 108
5-2-2- پیکار با شیطان بزرگ معاویه 113
5-2-3- پیکار با انحراف و استکبار فکری 116
فصل ششم: نتیجه گیری  
6-1 – نتایج 121
6-2 – پیشنهادات کاربردی 122
6-3- پیشنهادات پژوهشی 123
منابع و مآخذ  
منابع فارسی 124
منابع عربی 129
پیوست  
فهرست آیات قران کریم 132
فهرست احادیث و روایات 135

 

 

 

 

مقدمه:

استکبار از جمله واژه هایی است که بعد از پیروزی انقلاب اسلامی ، بیش از گذشته ، مورد توجه عدالت خواهان قرار گرفت،چنان که از دید بنیان گذار انقلاب اسلامی امام خمینی(ره)،فقط دولت های استعماری ، مصداق مستکبر نبودند، بلکه به نظر ایشان ، هرگاه فردی به زیر دستان خود تظلّم کندوآنها را تحقیر کند ،وی نیز مستکبر است و مشمول همان معنایی است که از  مستکبران به دست می آید.[1] رهبر معظم انقلاب  حضرت آیت الله خامنه‌ای  نیزکه پس از رحلت امام ،سکاندار کشتی انقلاب اسلامی بوده اند ، نگاه ویژه ای به مفهوم  استکبار  دارند و در دیدگاه ایشان استکبارنقطه مقابل نظام اسلامی است.                           

به راستی اهمیت موضوع کجاست؟چرا در دین مبین اسلام از ابتدا تا کنون این همه  سفارش به نفی رابطه با مستکبرین شده است؟ ریشه استکبار عدول از کدام اصل اخلاقی بوده است؟چرا  برخی از دولت ها زور گو و غاصب وظالم اند؟ اسلام نه دین انزوا است و نه سلطه پذیر و نه سلطه گر.هم اصل انزوا را باطل می داند و هم سلطه گری را امضا نمی کند و هم سلطه پذیری را ننگ می داند،لذا این نمونه سوالات ما را بر آن داشت تا با امیر مومنان همراه شویم و ریشه های استکبار و اسباب و زمینه های آن را از نقطه نظر ایشان بررسی نماییم ونحوه برخورد حضرت با استکبار زمان خود را جهت الگو گیری به بحث گذاریم.                                                                  . استکبار مصدر باب استفعال و از ریشه کبرو از جمله رذیلت های اخلاقی است که مبنای اصلی سقوط انسان در ورطه بسیاری از نفسانیات و محور اصلی عدول آدمی از انسانیت و غلبه ابعاد مادی و حیوانی در انسان است.و این اصطلاح در ادبیات مذهبی مطمح نظر بسیاری از پژوهشگران قرار داشته تا ریشه ها و تبعات این آفت اخلاقی را در حوزه فردی و اجتماعی مود ارزیابی و بررسی قرار دهند.و حتی در اندیشه متعالی اهل بیت نیز در مقیاس وسیعی به این موضوع توجه شده است چنان که در فرهنگ علوی از کبر به عنوان ریشه بسیاری از انحرافات دینی و سیاسی در حوزه فردی و اجتماعی یاد می شودو از کبر به تمکین در برابر نفس و حب ذات تعبیر شده است آن گونه که امام علی (ع) شیطان را پیشوای متعصبان و سر سلسله مستکبران معرفی می نمایدومی فرماید:هر که در مسیر او گام نهد بی تردید اسیر طغیان غرایز حیوانی خواهد شد. و همچنین در کلام خداوند بیش از هر کلامی به پرهیز از تکبر  و مشتقات آن توصیه موکد شده است و شیطان به عنوام مظهر کبر در درگاه باری تعالی معرفی شده است.        معارف نهج البلاغه به عنوان سخنان قرآن ناطق، همچون کلام خداوند از لایه های مختلف معرفتی برخوردار است که هر که در خور فهم و درایت خود حظّی از آن می برد.چنان که نگاه امام علی (ع) به مفهوم استکبار از لایه های رویین و زیرین برخوردار است و هر چه در آن عمیق تر بیندیشیم مفاهیم دقیق تر و تعالیم عمیق تری را بر می گیریم. توجه به مفهوم استکبار در کلام امام از این قاعده مستثنی نیست و به نظر می رسد رویکرد جدیدی به این مفهوم ، ما را به معارف مهم تری رهنمون کند . نگاهی که مولف رساله حاضر در پی آن است ، نگاهی عمق نگر است تا بهره  وافی و کافی بر گیرد؛نه بر سبیل پیشینیان که به مفهوم لغوی و گاه اصطلاحی این مهم  بسنده نموده اند. به نظر نگارنده ، در اندیشه امام علی (ع) می توان استکبار را به معنای تمامی حکومت های طاغی و عصیان گر و زیاده خواه در عرصه بین الملل و جهان امروز بر شمرد و نیز تمامی عرفان ها و مکاتب نو ظهور که مستکبرانه در مسیر عصیان گام برداشته اند همچون شیطان گرایی و … ریشه در این رذیلت اخلاقی دارند و مبانی نهج البلاغه این ظرفیت را داردتا مصادیق استکباررا درعصرحاضر به ما معرفی نمایدتا آگاهانه تر مسیر توحیدوبندگی راطی کنیم .                                                                                                                                                                                                            رساله حاضردر شش فصل تدوین یافته است که در فصل اول به بیان کلیات ومفاهیم  این موضوع پرداخته شده است. در فصل دوم بحث غرایز و نقش آنها در شکل گیری استکبار مطرح شده است وبر این اساس اگر غریزه حب ذات که ریشه در جمیع غرایز دارد  از مسیر تعادل خود  خارج  و از نظارت عقل بر آن عدول نماید ،آدمی دچار استکبار خواهد شدوهمچنین فطرت پاک آدمی در صورت انحراف از مسیر خود عدول از عزّ انسانیت را به همراه دارد و فطرتی که از رشد خود باز ماند و لکه سیاه بر خود نشاند دچار بسیاری از رذایل اخلاقی از جمله کبر می گردد. فصل سوم به ذکر زمینه های غریزی و اکتسابی استکبار که انسان را به ورطه این رذیله اخلاقی گرفتار می نماید پرداخته و ضمن بررسی ویژگی ها و شاخصه های استکبار ، شیطان رامصداق بارز استکبار معرفی و به بررسی صفات و حالات او و حزب او و در نهایت آثار دنیوی و اخروی آن جهت اجتناب افراد پرداخته شده است . فصل چهارم روش هایی را جهت پیشگیری برای کسانی که می خواهند به این بیماری گرفتار  نشوند ارائه می نمایدو راه های علمی و عملی درمان را بیان می داردتا با به کار گیری آنها این رذیلت اخلاقی درمان گردد . فصل پنجم،فصل الگو گیری از برخورد حضرت با استکبار ، در زمان زمامداری و قبل از آن  است و صحیح ترین روش برای مبارزه با استکبار ، از سوی ایشان مطرح شده است؛چنان که حضرت در طول حیات خود ، لحظه ای پرچم جهاد بر ضد کفر و  استکبار را از دوش بر نداشت. فصل ششم به جمع بندی نتایج فصول و ارائه پیشنهادات تخصیص داده شده است. مولف در این رساله ، از قرآن کریم با ترجمه مهدی الهی قمشه ای  و از نهج البلاغه با ترجمه محمد دشتی و فیض الاسلام بهره برده است.

 

 

 

 

 

 

فصل اول

کلیات و مفاهیم

کلیات

*بیان مسئله

* ضرورت و اهمیت

*اهداف تحقیق

*سوالات تحقیق

*فرضیه های تحقیق

*پیشینه تحقیق

 

مفاهیم

* مفهوم کبر

* مفهوم عجب

* مفهوم شیطان

* مفهوم استکبار

* مفهوم طاغوت

کلیات

1-1- بیان مسئله:

استکبارازدیدگاه فرهنگ سیاسی اسلام ، وجود نوعی سلطه گری، سلطه جویی، استعمار و بهره کشی فرهنگی، سیاسی و اقتصادی توسط اقلیت محدودی زورگو و نفع طلب بر خیل عظیم توده های محروم می باشد. فلذا می توان بیان داشت که استکبار، به معنای کبر و غرور طلبی در همه شئون زندگی بشری می باشد که در ادبیات دینی مسلمین در آیات قرآنی بسیار وسیع دیده شده و مفهوم آن از استکبار اخلاقی گرفته تا استکبار سیاسی، همگی در قرآن و روایات اسلامی جلوه گر است.                                                                               .                                                                                                                                                           مفهوم استکبار در فرهنگ علوی ، در حوزه مفاهیم اخلاقی و سیاسی و در جهات فردی و اجتماعی قابل بررسی و رصد است آ نچه در رساله حاضر مطمع نظر است مطالعه ی توصیفی ، تحلیلی مفهوم استکبار در تعالیم امام علی علیه السلام است و به صورت خاص به این موضوع می پردازد تا ضمن تبیین دقیق معانی و مفاهیم کبر و استکبار در کلام امیر المومنین با آوردن شاهد مثالها و تطبیق و انطباق مفهوم به روش استدلال  و استنباط، ((استکبار))را به عنوان یک آفت اخلاقی زمینه ساز انحطاط انسان نمایان سازد. به نظر می رسد تدقیق در منابع ، لایه های عمیق تری از مفهوم استکبار را پرده برداری کند.که با به چالش کشیدن تحقیقات و نظریات موجود می توان آن را اثبات نمود . حوزه کاربردی این پژوهش به دنبال رصد شیوه های استکبار شناسی در عصر حاضر و شیوه های مبارزاتی با آن به عنوان شرط ورود به حصار توحید و لا اله الا الله است .                                                                                                           شیوه و سیره سیاسی امام علی (ع) به طور قطع مبارزه با قدرت های استکباری و ایده های استکباری زمان خود بوده و پژوهش گر در این پژوهش در صدد است تا با الهام از رفتار عملی مولی شیوه های استکبار شناسی  و استکبار ستیزی را به عنوان یکی از اصول مسلّم و مبنایی توحید ، شناسایی نماید.وبرایند کاربردی این پژوهش عملیات سازی و بروز رسانی ،ضرورت های مقابله با ((استکبار ))را به بار خواهد آورد. لذا بررسی ابعاد مختلف این موضوع و شناخت این فرهنگ از اهمیت بسزایی برخوردار است.

1-  موسوی خمینی،روح الله،صحیفه نور،تهران،نشرتصویر گران،1372ه-ش،ج7 ، ص488

تعداد صفحه : 126

قیمت :14700 تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        *       asa.goharii@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.