پایان نامه رشته الهیات، فقه و فلسفه

گرایش : تفسیر قرآن

عنوان : معناشناسی واژگان قرآن در روایات اهل بیت (علیهم السلام)

دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم

دانشكده تفسیر و معارف قرآن كریم

پایان نامه دوره کارشناسی ارشد، رشته تفسیر قرآن

معناشناسی واژگان قرآن در روایات اهل بیت (علیهم السلام)

نام نویسنده در سایت منتشر نمی شود ولی در فایلی که پس از خرید در اختیار شما گذاشته می شود موجود است

:

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

چکیده:

فهم و درک معانی و مفاهیم آیات و سور قرآن کریم متوقف بر فهم و درک صحیح اجزاء کوچکتر قرآن کریم یعنی واژگان و کلمات آن است. هرچند به نظر می­رسد دست یافتن به معانی واژگان قرآن کریم با کمک گرفتن از منابع لغوی امکان­پذیر باشد اما با پرداختن به روایات و جستجوی معانی و مفاهیم واژگان قرآن در آن­ها می­توان معانی کامل­تر و وسیعتری از آیات قرآن در یافت کرد که با تکیة صرف به ادبیات و لغت عربی رسیدن به این معانی و حقایق امکان­پذیر نمی­باشد.

با توجه به روایاتی که طی آن­ها حضرات معصومین معنای واژگان قرآن را فرموده­اند چنین برداشت می­شود که معانی مطرح شده برای واژگان از سوی پیشوایان معصوم ما غالبا اینگونه است که در بعضی موارد سخن ایشان در باب یک واژه خلاف معنای ظاهری الفاظ و واژگان است، در بعضی موارد تخصیص معنای مجازی و دور کردن اذهان از معنای حقیقی است، گاهی تعیین یکی از چند معنای حقیقی است، گاه ایشان معنای جدیدی برای واژه مطرح نموده و در وجوه معانی یک واژه توسعه داده­اند، در بعضی از روایات لوازم معنای لغوی را فرموده­اند و گاهی سخن ایشان ناظر بر معرفی مصادیقی از معنای واژه است.

توجه به حقائق مطرح شده ما را بر آن می­دارد که برای درک بهتر و بیشتر کلام حق و دریافت صحیح و حداکثری مراد خداوند از آیات قرآن کریم به سراغ جمع­آوری و احصای روایات صحیح و قابل اعتمادی برویم که در آن­ها معنای واژگان قرآن از سوی پیشوایان معصوم ما که مخاطبان حقیقی قرآن هستند مطرح شده است.

كلید واژه­ها: معناشناسی، واژه، اهل بیت (ع)، روایات، معصوم، امام.

 

فهرست مطالب

فصل اول:  کلیات… 1

تبیین موضوع. 2

اهمیت و ضرورت موضوع: 3

پیشینۀ پژوهش: 5

سوال اصلی پژوهش: 6

سؤال فرعی: 6

فرضیه ها: 7

روش تحقیق: 7

نوآوری تحقیق: 7

مفاهیم: 7

معنای لغوی واژة معنی: 7

واژه: 8

روایت: 8

اهل بیت: 8

فصل دوم:  تحلیل روایات اهل بیت در حوزه تفسیر واژگان قرآن   10

مقدمه: 11

بخش اول: بیان معنای لغوی واژه: 15

ختم: 16

ندّ: 16

اَلَدّ: 17

قانت: 17

قبض و بسط: 18

حنیف: 19

نظر الی: 19

خلاق: 20

قانت: 21

انامل: 21

رقیب: 21

کلاله: 22

طَول: 22

مسافحات: 23

اخدان: 23

الصعید، الطیب: 24

فتیل و نقیر: 24

حصر صدر: 25

متعمدا: 25

عقد: 26

حرج: 26

حام و بحیره: 27

بنان: 27

مکاء و تصدیه: 28

ولیجه: 28

فقیر و مسکین: 29

ابن: 29

بخس: 30

صواع: 30

زعیم و کید: 30

سبحان الله: 31

درء: 31

واق: 32

عنید: 32

رواسی: 33

حفده: 33

اُف: 33

آوّاب: 34

خلیل: 34

رَقَی: 35

القبیل: 35

یستفزّهم: 35

تَجهر، تُخافت: 36

نُزل: 36

امت، عوج: 37

قاع، صفصف: 37

اهل: 38

مرید، مخلقه، غیر مخلقه: 38

كید: 39

مقامع: 40

عاكف، باد: 40

كالح: 41

تبّرنا: 41

غراما، لم یقتروا، قوام: 41

یحبرون: 42

مرح: 43

صیاصی: 43

سابغات: 43

قطمیر: 44

نصب، لغوب: 44

مارد: 45

واصب: 45

سواء: 45

یوم، سائل: 46

صرصر، نحسات: 46

صدود: 47

اَخِلّاء: 47

ارتقب: 48

تمور: 49

مشفقین: 49

نضاختان: 49

مزن، مقوین: 50

مهیمن: 50

نصوح: 51

ملتحد: 51

ناشئه اللیل: 51

وَزَر: 52

مساق: 52

كواعب اترابا: 52

ارائك: 53

شامخات: 53

قضب، ابّا: 53

مَهِّل: 54

حجر: 54

یتیم: 55

مؤصده: 55

كنود: 56

عِهن: 56

ماعون: 56

شانئك، ابتر: 57

جید: 57

نافله: 57

لفیف: 58

بخش دوم: بیان معنای مقصود از واژه: 58

یوم الدین: 59

لا تقربا: 59

لقاء: 60

یشری: 60

لمس: 60

یصدفون: 61

ظلم: 61

یمكرون: 62

اشده: 62

حین: 63

تخونوا: 63

نسوا: 64

سائحون: 64

مكانه: 65

المحال: 65

محسور: 66

وجوه: 66

قتور: 67

مبارك: 67

یركضون: 68

اصلحنا: 69

سبب: 69

ارذلون: 70

ریع: 70

حنیف: 71

كِسَف: 71

رب: 72

تبار: 72

قلیل: 73

تراب: 73

رتق، فتق: 73

بسم: 74

الله: 74

استوی: 75

ظن: 75

قروء: 76

مطهره: 76

العزه: 77

وحی: 77

دلوك: 78

ضال: 79

بخش سوم: مقصود نبودن معنای ظاهری لفظ: 80

شاکله: 81

کرسی: 81

آثم: 82

قتل: 82

جهاله: 83

میثاق؛ غلیظ: 84

سکاری: 84

موقوت: 85

اجل مسمی: 85

مکر: 86

عفو: 87

خیفه: 87

عرش: 88

یخلقون: 89

آخره: 89

امام: 90

قلب: 90

کُفر: 90

فلق: 91

مفازه: 92

مریج: 92

اقتت: 93

ظل: 93

بخش چهارم: توسعه در معنای واژه: 94

الله: 95

صراط: 95

حرث: 95

امر: 96

عفو: 96

جزء: 97

ابتهال: 97

محصن: 97

قانتات: 98

شُح: 98

رجز: 99

خفاف، ثقال: 99

مؤتفکات: 100

ضَلَّ: 100

قارعه: 101

قانت: 101

غسق اللیل: 102

کفر: 102

متشاکسون: 103

مساجد: 104

تبتُل: 104

فطهر: 105

مخلدون: 105

انحر: 105

اوّاه: 106

استکانة: 107

یتیم: 107

ازواج: 108

بخش پنجم: بیان لوازم معنا: 108

رحیم: 109

ترک: 109

امی: 110

شکر: 110

یرشدون: 110

اصرار: 111

سفیه: 111

رشد: 112

خبیر: 112

استوی: 113

نَکِدا: 113

أخذ: 114

تسلیم: 114

ترکنوا: 115

صبرٌ جمیل: 116

احسان: 116

سکاری: 117

حنیف: 117

قلبٌ سلیم: 117

غاوون: 118

حکمت: 118

یستعتبون، کبریاء: 119

مرصاد: 120

زکّاها، دساها: 120

هُدی: 121

کنود: 121

ساهون: 122

صمد: 122

جُرَز: 123

بخش ششم: وضع معنای اصطلاحی: 124

انفال: 125

صعود: 125

سقر: 126

احقاب: 126

فلق: 127

بخش هفتم: بیان مصداق.. 128

صراط: 129

غیر المغضوب علیهم و لا الضالین: 130

صبر: 131

قسط: 131

حبل الله: 132

سبیل الله: 132

سفیه: 133

طَول: 133

حسنات، سیئات: 133

فضل الله، رحمته: 134

تحیه: 134

مستضعف: 135

برهان، نور: 135

بهیمه، انعام: 136

باغ، عاد: 136

محصنات: 136

وسیله: 137

سُحت: 137

حَب، نوی: 137

نعمت الله: 138

انفال: 138

کلمات: 139

ذوی القربی: 139

قوه: 140

مؤمنین: 140

اذان: 140

عَرَض: 141

الصادقون: 141

قدم صدق: 142

سلام: 142

حسنی، زیاده: 142

سوء، فحشاء: 143

آیه: 143

ایام الله: 143

متوسمین: 144

نجم، علامات: 144

مبذر: 145

شجرة ملعونة: 145

مقاما محمودا: 146

وُد: 146

خبائث: 147

تفث: 147

الرجس: 148

بئر معطلة، قصر مشید: 148

اللغو: 148

برزخ: 148

عذاب: 149

خیر: 149

سوء: 149

لهو الحدیث: 150

انکر الأصوات: 150

فاحشة: 150

سبیل: 151

أمانة، إنسان: 151

اعمی، بصیر: 152

امام مبین: 152

جنب الله: 152

حسنة و السیئة: 153

حلیه: 153

تذکرة: 153

ابرار: 154

نعیم: 154

لاغیة: 154

نتیجه: 156

فهرست منابع: 157

 

 

فصل اول:
کلیات

تبیین موضوع

بحر عمیق و پرژرفای قرآن کریم، منبع وسیع و پایان ناپذیری از معارف و دانستنیهاست که برای دستیابی به آن و نوش کردن از آن، لازم است زبان قرآن، یعنی زبان عربی را فراگرفت. یکی از مهمترین و مؤثرترین عناصر هر زبان، واژگان و کلمات آن زبان است که برای فهم آن زبان باید آن­ها را به خوبی کنکاش کرد. بی­شک فهم صحیح و کامل معنای کلام قرآن، نیز متوقف بر فهم و درک صحیح و کامل معنای واژگان و کلمات آن است؛ هرچند شناخت مؤلفه­ های دیگری چون اسالیب و ساختارهای زبان عربی نیز برای فهم آن لازم است. در مورد قرآن کریم به دلایل زیادی شناخت و درک معانیِ صحیح و دقیقِ کلمات و واژگان، اهمیتی صدچندان پیدا می­کند؛ از جمله اینکه قرآن، کلام بشر نیست بلکه سخن خداوند متعال است؛ و معارفی عمیق و مربوط به جهان ماوراء در آن مطرح شده است. برای دریافت و درک معانی صحیح واژگان قرآن و همچنین راهیابی به بطون و پرده های درونی کلام حق، لازم است که به سراغ استخراج معانی دقیق واژگان قرآن، از منابع اصیل و دست نخورده­ای برویم که حتی­الامکان نزدیک­ترین منابع به عصر نزول باشند تا دستخوش تغییرات و تطوراتی که در اثر گذر زمان زبان­ها بدان دچار می­شوند نشده­باشند و معنای کلمات در آن­ها عوض نشده باشد. سخن رسول اکرم (ص) و ائمۀ اطهار (ع) در این زمینه نه تنها از نزدیک­ترین منابع به عصر نزول هستند بلکه بر اساس روایت معروف «انما یعرف القرآن من خوطب به»[1] با مراجعه به کلام ایشان به سراغ کسانی رفته­ایم که مخاطبان اصلی قرآن کریم هستند و چه کسی بهتر از آنکه مخاطب سخنی بوده، می­تواند مراد گوینده را دقیق­تر، کامل­تر و بهتر عنوان کند.

از حضرات معصومین علیهم صلوات الله روایات زیادی در حوزۀ قرآن کریم و تفسیر کلام حق به ما رسیده است. و این بدان دلیل است که از همان ابتدا، مسلمانان برای فهم قرآن به ایشان مراجعه­کرده و سؤالات خود را مطرح می­نمودند. بسیاری از این سؤالات در مورد معانی و مفاهیم کلمات قرآن است و این مطلب، با توجه به اینکه سؤال­کنندگان، عرب­زبان بوده­اند و در همان صدر اول و نزدیک­ترین افراد به زمان نزول قرآن زندگی می­کرده­اند، خود اهمیت ویژه­ای دارد و جای بسی تأمل.

بر اساس آنچه مطرح شد، در عصر کنونی نیز، برای رهیافت به معانی و مفاهیم صحیح عبارات کلام حق، لازم است معنای اجزاء کلام یعنی کلمات و واژگان روشن شود؛ حال اگر در مورد معنای کلمات، روایاتی از معصومان

در دسترس باشد باید پس از اطمینان از اعتبار و صحت آن احادیث، به آن­ها رجوع کرده و باتوجه به آن­ها مراد خداوند را از آیاتش کشف نمود و اگر روایات صحیحی در دسترس نباشد، باید به همان معنا و مفهومی که در کتب لغتِ نزدیک به عصر نزول مطرح شده اعتماد کرد.

اهمیت و ضرورت موضوع:

قرآن کریم به زبان عربی مبین و مطابق با اسالیب بیان عربی و نظم بدیع آن نازل شده است. بدیهی است هر کس بخواهد به معانی و مقاصد قرآن کریم دست یابد باید بهرة زیادی از زبان و لغت عربی داشته باشد وگرنه قادر به فهم آن نخواهد بود. امروزه مفردات قرآن به عنوان یکی از دانش‌های قرآنی مطرح است و کتاب‌های متعددی دربارة آن تألیف شده است.

عالمان و مفسران اسلامی همواره بر ضرورت آگاهی از معانی الفاظ قرآن کریم به عنوان مقدمه ورود به تفسیر قرآن تأکید کرده‌اند؛ راغب اصفهانی صاحب بزرگترین و ارزشمندترین کتاب لغت قرآن نیز در مقدمه مفردات می‌نویسد:

به نظرمی رسد که نخستین دانش مورد نیاز یک مفسر علوم لفظی (ادبی) است و از میان علوم لفظیه تحقیق دربارة کلمات قرآن از همه مهم‌تر است. نیاز مفسر به تفسیر واژه‌های قرآن همانند نیاز بنّا به خشت خام است در ساختن بنا کسی که می‌خواهد قرآن را تفسیر کند اول باید معنای واژه‌ها را بداند وگرنه نمی‌تواند قرآن را تفسیر کند.[2]

سیوطی تفسیر قرآن را تنها برای آن دسته از مفسران جایز می‌داند که جامع همة علوم مورد نیاز در تفسیر باشد، آنگاه او اولین دانش از آن‌ها را دانش لغت می‌داند: «احدها اللغةُ لِاَنّ بها یُعْرَفُ شرحُ مفرداتِ الألفاظ ومدلولاتِها بحسبِ الوضع»[3].

پس از روشن شدن اهمیت و ضرورت دانستن مفردات قرآن برای فهم و درك صحیح مراد خداوند، باید گفت از آنجا كه قرآن كلام بشر نیست و از سوی پروردگار جهانیان بر پیامبرش نازل شده، دارای پیچیدگی­ها و تفاوت­هایی نسبت به كلام بشر است. شاهد این مدعا نقل­هایی است كه از همان صدر اسلام به دست ما رسیده و حاكی از این مطلب است كه حتی بعضی از اعراب همزمان پیامبر هم معنای بعضی از واژگان قرآن را نمی­دانسته­اند. مثلا نقل شده كه از خلیفة اول معنای واژة «اب» را پرسیدند؛ و او پاسخ داد: «ای سماء تظلنی و ای ارض تقلنی اذا قلت فی كتاب الله ما لا علم لی به»[4] عمر این آیه (31 عبس) را قراءت كرد و گفت: «كل هذا قد عرفنا فما الاب».[5]این حاكی از آن است كه معناشناسی واژگان قرآن فقط برای غیر عرب­زبانان مطرح نیست بلكه بسیاری از اعراب زمان نزول هم در فهم معنای بعضی از كلمات قرآن دچار مشكلاتی بوده­اند. بهترین، آگاه­ترین و قابل اعتمادترین افراد برای مراجعه و سؤال كردن از مشكلات و پیچیدگی­های كلام قرآن، مخاطبان حقیقی آن یعنی رسول اكرم (ص) و وارثان حقیقی ایشانند.

نقش اهل بیت در تبیین و تفسیر قرآن كریم از آن­جایی روشن­تر می­شود كه بدانیم بسیاری از تفاسیری كه از صده­های اول و دوم هجری به دست ما رسیده تفاسیر روایی ارزشمندی هستند كه در آن­ها روایاتی كه از پیامبر اكرم و ائمه اطهار (ع) در خصوص تفسیر و تبیین آیات قرآن وجود داشته گردآوری شده­است. تفاسیری چون: ‏تفسیر القرآن الكریم (ثمالى) نویسنده: ابوحمزه ثمالى، كتاب التفسیرنویسنده: عیاشى محمد بن مسعود، تفسیر قمى‏نویسنده: قمى على بن ابراهیم. این نقش روایات تفسیری كه در حقیقت نقش صاحبان این روایات یعنی پیامبر (ص) و امامان معصوم در تفسیر قرآن است آنچنان حائز اهمیت و در خور توجه بوده كه بعضی از دانشمندان و مفسران، قائل به مكتب تفسیری روایی محض شده­اند و در تفسیر قرآن فقط و فقط مراجعه به روایات اهل بیت را جایز دانسته­اند و دیگر روش­های تفسیری را باطل و حرام می­دانند. _كه البته صحیح یا غلط بودن این تفكر خود جای بحث دارد.

پیشینۀ پژوهش:

بحث معناشناسی واژگان قرآن از همان ابتدای نزول قرآن کریم مطرح بوده و با اینکه قرآن به زبان عربی نازل شده بود، برای عرب­زبانان هم عصر نزول نیز در فهم بعضی از واژگان و مفاهیم قرآن مشکلاتی وجود داشته است. شاهد این مدعا، اخباری است که از آن زمان به دست مارسیده است؛ برای مثال نقل است که ابن عباس می­گوید: نمی­دانستم معنای «فاطر السموات» چیست تا اینکه دو عرب که دربارۀ چاهی با هم نزاع داشتند به نزد من آمدند. یکی از آن دو گفت: «انا فطرتها»[6] و دیگری گفت «انا ابتدأتها».[7] اینکه علت این مسأله که عرب­زبانان در زمان نزول نیز در فهم بعضی کلمات مشکلاتی داشته­اند داخل در بحث ما نیست؛ وآنچه به بحث ما ارتباط دارد این است که معناشناسی واژگان قرآن با نزول قرآن متولد شد و هنوز ادامه دارد.

در باب معناشناسی كلمات قرآن از همان زمان صدر اسلام تا به امروز كتاب­ها، مقاله ها و رساله های زیادی نوشته شده است. کتبی که متقدمین در این باب نوشته­اند بسیار زیاد و وسیع هستند. از جملة این کتب می­توان به موارد زیر اشاره کرد:

کتاب غریب القرآن منسوب به زیدبن علی بن حسین (ع)، تحقیق محمدجواد حسینی جلالی، قم، انتشارات مکتب الاعلام الاسلامی، چاپ دوم، 1418 ه.ق.

تفسیر غریب القرآن، از ابن قتیبه، بیروت، دار و مکتب الهلال، چاپ اول، 1991م.

معانی­القرآن، از ابی حمزة کسایی، قاهره، دار قباء للطباعه و النشر و التوزیع، 1998م.

معانی القرآن، از یحیی بن زیاد فراء، بیروت، عالم الکتب، چاپ دوم، 1983م.

معانی القرآن، از اخفش، بیروت، عالم الکتب، چاپ اول، 1985

از آثار و منابعی که متأخرین در این زمینه نگاشته­اند نیز می­توان به موارد زیر اشاره کرد:

كتاب چند معنایی در قران كریم اثر سید محمود طیب حسینی، انتشارات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، چاپ اول 1388.

کتاب معناشناسی واژگان قرآن اثر صالح عظیمه، ترجمة سید حسین سیدی، انتشارات به نشر، چاپ سوم 1388.

رسالۀ کارشناسی ارشد در دانشگاه آزاد واحد تهران مرکز با عنوان: «معناشناسی واژگان «ظن» و «یقین» در قرآن و روایات» اثر ماشاءالله همایی­فرد.

مقالة متن، فرامتن و تحلیل معنای پایه و نسبی و تطبیق آن با با تفسیر، اثر محمد باقر سعید روشن، چاپ شده در مجلة پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، تابستان 87.

مقالة معناشناسی قرآن، مطالعة موردی سوره جمعه، از محمدرضا پهلوان نژاد و علیرضا سزاوار، چاپ شده در مجلة قبسات، سال سیزدهم، زمستان 1387.

مقاله مدل­های چند معنایی در تفسیر قرآن و كتاب مقدس، از محمد كاظم شاكر، چاپ شده در فصلنامة علمی-پژوهشی دانشگاه قم، سال دهم شماره دوم.

و اما در حوزة روایات اهل بیت در ضمن آثار مربوط به روش شناسی تفسیر اهل بیت (ع) اشارات پراكنده ای به این موضوع شده است و بسیاری از تفاسیر هم اختصاصاً به گردآوری روایات تفسیری پرداخته­انداما كار مستقلی كه به استخراج روایات مشتمل بر تفسیر مفردات قرآن پرداخته باشد یا انجام نیافته و یا اگر انجام یافته، نگارنده از ان اطلاعی به دست نیاورده به علاوه این كه، در اثر حاضر بر روی روایاتی كه به تفسیر مفردات پرداخته تحلیل مختصری در حد توان نگارنده انجام گرفته است. البته تحلیل های انجام شده در حوزه تحلیل متن است نه تحلیل و بررسی سند زیرا تحلیل و بررسی روایات از جهت سند از حد این رساله خارج است.

سوال اصلی پژوهش:

هرچند طرح سؤال تحقیق مربوط به پژوهش­های مسئله محور می­باشد؛ و پژوهش­هایی همچون پژوهش حاضر که موضوعی هستند از طرح چنین گزاره­ای بی­نیازند؛ با این حال اگر بخواهیم سوالی به عنوان سوال اصلی پژوهش مطرح کنیم بهتر است اینگونه باشد:

اهل بیت (ع) چكونه و به چه روشی و چه مقدار از كلمات قرآن را معنا كرده اند؟

سؤال فرعی:

اگر اهل بیت (ع) برای واژگان قرآن معناهایی فرموده­اند، این معانی از سنخ معانی حقیقی آن واژه است یا جزو معانی مجازی یا مصادیق و جز آن است؟

فرضیه ها:

اهل بیت (ع) در روایات تفسیری موجود، چندان به بیان معنای لغوی كلمات نپرداخته اند و معنایی كه از ناحیه آنان بیان شده است بیشتر بیان مصداق یا توسعه در معنای كلمات و احیانا در حوزه تأویل كلمات بوده است.

روش تحقیق:

روش تحقیق در این اثر نقلی- تحلیلی است وابزار گردآوری اطلاعات آن كتابخانه­ای بوده و عمده منابع استفاده شده در این پژوهش، منابع تفسیری و منابع لغوی است. البته به ندرت، بر اساس نیاز از منابعی جز منابع روایی و لغوی نیز استفاده شده است.

نوآوری تحقیق:

چنانچه در بخش­های پیشین نیز اشاره شد، هم در موضوع معناشناسی و هم در موضوع روایات تفسیری، تحقیقات مفصلی انجام گرفته و كتاب­ها و مقالات زیادی در این دو حوزه به چاپ رسیده است اما در حوزة شناسایی، گردآوری و تحقیق روایات معناشناسی اثری كه مستقلا به این كار پرداخته باشد یافت نشد. از این رو شاید بتوان گفت: گردآوری و دسته­بندی روایات تفسیریِ مربوط به مفردات، می­تواند كاری نو و بدیع باشد. به علاوه ترجمة روایات و تحلیل مختصری كه در ذیل هریك آمده نیز از جهت نوآوری در تحقیق، حائز اهمیت است.

[1] . [معانی و مفاهیم] قرآن را فقط آن­ کسی می­داند که مورد خطاب قرآن بوده است. كلینی، محمدبن یعقوب. روضة من الكافی‏. تهران: انتشارات علمیه اسلامیه. اول‏1364 ش.‏ ج 8، ص 212، حدیث 485.

[2] . راغب اصفهانی، معجم مفردات الافاظ القرآن. دارالكتب العلمیه. بیروت: اول،1418 ق. صص 54-55.

[3]. «یکی از آن­ها[علوم مورد نیاز برای تفسیر] علم لغت است زیرا به وسیلة این علم شرح مفردات الفاظ و دلالت آن­ها به حسب وضع آن­ها شناخته می­شود.» سیوطی. الاتقان فی علوم القرآن. بیروت. المكتبه العصریه: 1418 ق.  ج4، ص 273.

[4] . یعنی کدامین آسمان بر من سایه افکند، و کدامین زمین مرا فرو برد اگر در مورد چیزی از کتاب خدا گفتم که نمی­دانم.

[5] . «یعنی همة این ها را دانستیم و اما منظور از «اَب» چیست؟» زمخشرى، محمود، كشاف عن حقائق غوامض التنزیل. دار الكتاب العرب. بیروت‏: 1407 م، ج4، صص704-705

[6] . یعنی من خلقش نمودم، یعنی حفرش کردم.

[7] . «یعنی من برای اولین بار از آن آب کشیدم.» سیوطی. الاتقان فی علوم القرآن. بیروت. المكتبه العصریه: 1418 ق. ج1، ص 354.

 

تعداد صفحات این پایان نامه :  173

قیمت :14700 تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        *       serderehi@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.

 

جستجو در سایت : کلمه کلیدی خود را وارد نمایید :