متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته : معماری

گرایش : طراحی و برنامه ریزی شهری و منطقه ای

عنوان : بررسی و ساماندهی اسکان غیر رسمی

دانشگاه آزاد  اسلامی

واحد تهران مرکزی

دانشکده هنر و معماری، گروه  شهرسازی

پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد(MA)

گرایش:  طراحی و برنامه ریزی شهری و منطقه ای

عنوان:

بررسی و ساماندهی اسکان غیر رسمی

نمونه موردی: محله قلعه کامکار در شهر قم

استاد راهنما:

دکتر رضا احمدیان

استاد مشاور:

دکتر سهراب مشهودی

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

(ممکن است هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود ولی در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل است)

فصل اول: کلیات تحقیق

1-1- بیان مسأله

نرخ شهرنشینی در ایران مانند بسیاری از كشورهای در حال توسعه با سرعتی بیش از نرخ رشد طبیعی جمعیت بوده است. طی گذشت چهل سال از اولین سرشماری نفوس و مسكن، جمعیت كشور از حدود 18 میلیون نفر در سال 1335 به 60 میلیون نفر در سال 1375 رسیده است در حالیكه جمعیت شهری از 6/5 میلیون به حدود 8/36 میلیون نفر افزایش داشته است. در واقع جمعیت كشور در طول این چهل سال حدود سه برابر و جمعیت شهری 6/6 برابر شده است. این روند شهرنشینی در اواسط دهه 40 رشد شتابان گرفت و در دهه 60 به بعد، سرعت كمتری پیدا نمود، با مراجعه به تحقیقات انجام گرفته در خصوص مهاجرت، نوع و علل آن در كشور، به این قضیه پی‌برده می‌شود كه عمده مهاجرت از نوع روستا به شهر بوده است، که وجود جاذبه‌های شهری از قبیل اشتغال، رفاه و امكانات موجود در شهر و عوامل پس ران مانند ركود اقتصادی، بیكاری، عدم وجود امكانات و كم توجهی دولتمردان و برنامه‌ریزان به روستا و شهرهای كوچك در سنوات قبل، زمینه را برای مهاجرت فراهم می کند.

از مهمترین عوامل شهرنشینی در دهه‌های اخیر، فروپاشی روابط سنتی در جامعه و جایگزینی هر چند ناقص روابط سرمایه‌داری بوده است كه عمدتاً سبب دگرگونی روابط شهر و روستا و جابجایی‌های جمعیتی از روستا به شهر و از شهرهای كوچك به شهرهای بزرگ شده است.[1]  

پس از مهاجرت (چه از روستا به شهر یا از شهر به شهر) و ورود مهاجرین به شهرها بخصوص شهرهای بزرگ، اولین مشكل این دسته از انسانها، مسئله محل و مامنی برای سكونت می‌باشد. این‌ دسته خاص از مهاجرین، بدلیل فقر مادی و عمدتاً بیكاری، با دست خالی رو به شهر آورده‌اند در حالیكه در همین مرحله اول، طعم تلخ مهاجرت را چشیده و بایستی فكر و چاره‌ای قبل یا در همان ابتدای ورود به شهر برای سکونت نمایند. لذا با حداقل سرمایه‌ای كه در دست دارند به جبر و در پی یافتن مسكن ارزان قیمت یا زمینی ارزان یا بی‌صاحب به حاشیه شهر رانده می‌شوند و در آنجا سكنی می‌گزینند تا به امید اینكه در اندك زمانی در این شهر صاحب شغل و منصب شده و بتوانند با سرمایه‌ای بیشتر وارد متن شهر شوند و از امكانات، رفاه و شهری بودن برای خود و خانواده استفاده نمایند.

دسته دیگری از مهاجرین كه از وضعیت مالی مناسب‌تری برخوردارند و بیشتر به دلیل امكانات و رفاه بیشتر در شهرها و احساس وجود استعداد و قابلیت بیشتر نسبت به اطرافیان خود، به فكر مهاجرت به شهر و شهرهای بزرگتر افتاده و با برنامه‌ریزی دقیق‌تری نسبت به دسته قبل وارد شهرها می‌شوند در‌اندك زمانی با استقرار در متن شهر خود را با شهر جدید وفق داده و خیلی زود وارد متن و اقتصاد شهری می‌شوند.

دسته اول، مردمی‌هستند كه درصدی از حاشیه نشینان شهری را به خود اختصاص می‌دهند و فاقد مهارت لازم شهری و غیرماهر به شهر بوده و قادر به یافتن كار مناسب و رسیدن به آمال و آرزوهای از پیش اندیشیده خود نیستند و مابقی حاشیه‌نشینان، گروه‌هایی كه با توصیه‌ هم ولایتی‌های خود به شهرها گسیل می‌شوند یا شهروندانی كه به دلیل ضعف شدید اقتصادی و فقر از متن شهر به حاشیه شهر رانده می‌شوند و یا گروه‌هایی که به دلایل دیگر به حاشیه شهر رو می‌آورند و در این مكان‌ها سكنی می‌گزیند. این نوع سكونت به دلیل اینكه از قبل برنامه‌ریزی نشده و در چارچوب قوانین و مقررات و طرح‌های شهری صورت نمی‌گیرد باعث مشكلاتی برای ساكنان این مناطق و شهر و شهروندان می‌گردد.

شهر قم به دلیل ویژگی خاص، زیارتی بودن و مهاجرپذیری این شهر همواره دست به گریبان حاشیه نشینی و اسكان غیررسمی بوده است.

این پدیده در حاشیه ی كمربندی قم و در ضلع غربی و شمالی شهر به وضوح رخ می کند و چهره نامناسب، زشت و بی‌برنامه حاشیه و حاشیه‌نشینی شهر را نشان می‌دهد و این فقط ظاهر مسئله است و دیگر مشكلاتی كه در بطن این مناطق نهفته بوده و گاهاً بروز می‌كند مسائل اجتماعی، جرم و جنایات، مسائل فرهنگی، مشكلاتی که برای تاسیسات و تجهیزات شهری به وجود می‌آید و. .. یكی از این محلات شهری قم، محله قلعه كامكار در شمال غربی شهر قم می‌باشد.

این پژوهش با شناخت ویژگی‌های مختلف این منطقه با بهره گرفتن از آمار و ارقام به بررسی و تجزیه و تحلیل آنها می پردازد و علت شكل‌گیری، توسعه و در نهایت با بهره گرفتن از تجارب و مطالعات مشابه در كشور و حتی در جهان و همچنین قوانین و آیین‌نامه‌‌ای مربوطه، سعی در ارائه راهكارهای مناسب و اجرایی برای ساماندهی این محله از جنبه‌های مختلف كالبدی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی را دارد.

2-1- فرضیات تحقیق

فرضیاتی که در این پژوهش با توجه به موضوع پژوهش، بافت محله و ویژگیهای آن در نظر گرفته شده است عبارت است از:

1- نوع اشتغال ساکنین محله قلعه کامکار شهر قم بیشتر از نوع اشتغال غیر رسمی و کارگری است.

2- ساخت و سازهای محله قلعه کامکار شهر قم قبلا طبق برنامه و طرح ریزی شهری نبوده لذا اکثر ساختمانهای مسکونی این محله فاقد پروانه ساخت و حتی سند شش دانگ رسمی می باشد.

3- علت غالب انتخاب محله قلعه کامکار شهر قم، توسط ساکنین محله برای سکونت، ارزانی زمین و خانه، برای داشتن خانه و سرپناه می باشد.

3-1- اهداف تحقیق

با بیان مسئله و طرح مشكل یك هدف اصلی و چند هدف جزیی وكاربردی از این تحقق مورد انتظار است كه برای رسیدن به اهداف در ابتدا شناخت كامل موضوع و منطقه و تجزیه و تحلیل درستی از اطلاعات پایه، كه در مرحله شناخت حاصل شده نیاز است و در نهایت ارائه راهبرد، سیاست، راهكار و اقدام، رسیدن به اهداف را میسر می‌كند. نظارت در ضمن اجرای برنامه‌ها و انعطاف لازم در برنامه از ضروریات كار می‌باشد تا اهداف محقق شوند. هدف اصلی در این پژوهش دستیابی به راهكار و پیشنهاداتی درخصوص ساماندهی وضعیت كنونی اسکان غیررسمی با بهره گرفتن از شناخت وضع موجود محله و تجارب مشابه در این زمینه می‌باشد.

هدف دیگر این پژوهش:

1- بررسی و شناخت وضعیت، مشكلات و محدودیت‌های موجود حاشیه‌نشینی در محله قلعه كامكار شهر قم و بررسی علت شکل گیری آن.

كه پس از دستیابی به هدف بالا، راه برای رسیدن به هدف اصلی كه ارائه پیشنهاد و راهكار برای ساماندهی وضعیت محله می‌باشد هموار می‌گردد.

4-1- اهمیت و ضرورت تحقیق

همواره مسائل و مشكلات شهری از دغدغه‌های مدیریت شهر و حتی كشور بوده است. حل مشكلات شهری نیاز به تخصص،  درایت و مدیریت هوشمندانه دارد تا بتوان از پتانسیل‌ها، امكانات، قابلیت‌ها و منابع شهر استفاده کرده و با اولویت‌بندی صحیح برنامه، طرح‌ و پروژه‌ها به مرور مشكلات شهری را در كنار هم  و نه به صورت مجزا و ترتیبی حل و فصل نمود.

 یکی از مشكلات و مسائل شهری حاشیه‌نشینی و اسکان غیررسمی می‌باشد كه نیاز به برنامه‌ی كوتاه مدت تا بلندمدت دارد. اهمیت پرداختن به مسئله حاشیه‌نشینی از نظر اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و ارزشی برای شهر و شهروندان بسیار مهم و ضروری بوده و باید در نظر گرفته شود. مشكلات و مسایل كه حاشیه‌نشینی بر چهره شهر می‌كشد و برخی از حاشیه‌نشینان خودآگاه یا ناخودآگاه بر شهر تحمیل می‌كنند، از جمله معضلات اساسی برای شهر و مدیریت شهر است كه بایستی حل و فصل و ساماندهی گردد پس اهمیت اینگونه پژوهش‌ها در نشان دادن و ارائه راهكار و راه‌حل‌ها برای ساماندهی مناطق با اسكانهای غیررسمی روشن می‌گردد.

شهر قم با حدود یك میلیون جمعیت به عنوان مركز استان قم و دومین شهر زیارتی كشور (بعد از مشهد) كه در سند توسعه استان، این شهر با عنوان ام‌القراء جهان تشیع شناخته شده و به تایید مقام معظم رهبری رسیده است. ولی چهره نازیبایی كه مناطق حاشیه‌ای شهر با اسكان غیررسمی ساكنان آن، به این شهر داده است در شان و منزلت یك شهری با چنین مختصاتی نبوده و ساماندهی مكان‌هایی مانند محله قلعه كامكار همواره از دغدغه‌های مدیریت شهر می باشد.

این مناطق حاشیه‌ای  از نظر بهداشتی در وضعیت نامطلوب بوده و سیستم فاضلاب و دفع‌ آبهای سطحی آنها بدرستی صورت نمی‌گیرد و برخی از خانه‌های مسکونی محله با مصالح نامتعارف است بنحوی كه خانه و محل سكونت آنها از پایداری لازم برخوردار نبوده و عمدتاً دارای مساحت بنای اندک می باشد. بعضی از ساکنین در جوار خانه‌های خود هنوز دام نگهداری می‌كنند و فضولات حیوانی در بیرون خانه و در سطح قسمتی‌هایی از محله مشهود و قابل رویت است. در هر صورت اهمیت و ضرورت انجام این پژوهش قابل دفاع بوده و انشاء الله بتواند در ارائه راهكارهای مناسب و اجرایی در ساماندهی محله قلعه كامكار یاری گر مدیریت شهری قم باشد.

5-1- سوالات تحقیق

قبل از ورود به موضوع پژوهش و بیان نمودن ابهام مشكل و مسئله تحقیق كه باعث تبلور فكر انجام این تحقیق گردیده است و درك اهمیت و ضرورت انجام آن، تعدادی سئوال در ذهن ایجاد می‌شود كه این پژوهش سعی می‌كند در پاسخ دادن به این سئوالات موفق باشد.

سئوالات هر تحقیق به دو نوع اصلی و فرعی تقسیم می‌شود سئوالات اصلی این تحقیق عبارتند از:

1- با شناخت ویژگی‌های اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و كالبدی محله حاشیه‌نشین چه راهكارهایی برای ساماندهی آن از جنبه‌های مختلف اقتصادی، كالبدی و اجتماعی وجود دارد؟

2- چه عوامل و علت‌هایی باعث شكل‌گیری این بافت‌های حاشیه‌نشینی می‌شود؟

و سئوالات دیگر این تحقیق:

1- آیا اهالی محله حاشیه‌نشین قلعه كامكار از  یك قوم و طایفه هستند؟

2- چه مشاغلی در بین اهالی آن بیشتر دیده می‌شود؟

3- چه ویژگی یا ویژگی‌هایی باعث شده است كه این محله به عنوان یك منطقه با اسکان غیررسمی شناخته شود؟

4- چه تفاوت‌هایی بین ویژگی‌های مختلف اهالی این محله به لحاظ اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و کالبدی با شهر قم دارد؟

[1] – فرخ حسامیان و دیگران، شهرنشینی در ایران،[تهران، انتشارات آگاه، 1377]، ص 15

تعداد صفحه : 193

قیمت :14700 تومان

بلافاصله پس از پرداخت لینک دانلود فایل در اختیار شما قرار می گیرد

و در ضمن فایل خریداری شده به ایمیل شما ارسال می شود.

پشتیبانی سایت :        *       asa.goharii@gmail.com

در صورتی که مشکلی با پرداخت آنلاین دارید می توانید مبلغ مورد نظر برای هر فایل را کارت به کارت کرده و فایل درخواستی و اطلاعات واریز را به ایمیل ما ارسال کنید تا فایل را از طریق ایمیل دریافت کنید.